Đưa tiếng nói từ cơ sở vào quá trình hoàn thiện chính sách, pháp luật

Tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, từ thực tiễn địa phương, các đại biểu Quốc hội thành phố Quảng Ninh đã mang đến nghị trường nhiều ý kiến góp ý thiết thực, phản ánh những vướng mắc nảy sinh trong quá trình thực hiện chính sách. Không chỉ nhận diện những điểm chưa phù hợp, các kiến nghị còn đề xuất giải pháp hoàn thiện quy định theo hướng đồng bộ, khả thi, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

bqn_tr_1792204076541-2545572635936338997-2545572635936338997-9203c311c48b9cb1519f01027c6b969f-7578.jpg
Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh dự kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI.

Từ thực tiễn địa phương nhận diện những bất cập trong chính sách

Một trong những yêu cầu xuyên suốt trong hoạt động lập pháp của Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh là các quy định pháp luật phải xuất phát từ thực tiễn, phù hợp với đặc thù từng địa bàn, lĩnh vực và đối tượng chịu tác động. Tại các phiên thảo luận, nhiều đại biểu đã lựa chọn những vấn đề cụ thể đang đặt ra trong đời sống kinh tế - xã hội của địa phương để phân tích, làm rõ những bất cập trong cơ chế, chính sách.

bqn_tr_1792219232301-3380017660841788046-g5194130290808953203-07485613f19994f395072568e56805be.jpg
Đại biểu Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố Quảng Ninh, phát biểu thảo luận tổ.

Là địa bàn có thế mạnh về kinh tế biển, du lịch, vận tải thủy và khai thác khoáng sản, Quảng Ninh có nhiều vấn đề thực tiễn cần được nghiên cứu, tháo gỡ từ góc độ pháp luật. Tham gia thảo luận về Dự án Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam (sửa đổi) tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Quản Minh Cường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố, đã dẫn chứng hoạt động tàu du lịch trên vịnh Hạ Long. Theo đại biểu, có những phương tiện được xếp vào nhóm tàu hoạt động trên biển nhưng phạm vi, tính năng khai thác chủ yếu trong vùng vịnh, có đặc điểm gần với phương tiện thủy nội địa. Nếu áp dụng đồng bộ các tiêu chuẩn, điều kiện đối với tàu biển có thể phát sinh bất cập, gây khó khăn cho doanh nghiệp, thậm chí không bảo đảm tính khả thi trong chuyển đổi phương tiện.

Từ thực tế này, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định phù hợp với từng loại phương tiện, khu vực và phạm vi hoạt động, vừa bảo đảm an toàn hàng hải, vừa đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch. Đây cũng là vấn đề được đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố, phân tích sâu hơn khi phản ánh những khó khăn của doanh nghiệp vận tải, du lịch trên vịnh trước yêu cầu chuyển đổi tàu sông cấp VR-SB sang tàu biển. Đại biểu đề nghị đánh giá tác động đối với đội tàu hiện có, phân loại rõ đối tượng, xây dựng lộ trình chuyển đổi đủ dài và nghiên cứu chính sách hỗ trợ tín dụng, thuế, phí để doanh nghiệp có điều kiện đổi mới phương tiện.

bqn_tr_img-9218.jpg
Hệ thống cảng tàu biển trên địa bàn thành phố Quảng Ninh được đầu tư đồng bộ.

Cũng trong lĩnh vực kinh tế biển, hoạt động nạo vét luồng, vùng nước cảng, bến đang gặp khó khăn do chịu sự điều chỉnh của nhiều quy định pháp luật, nhất là thủ tục liên quan đến quản lý vật chất nạo vét, khoáng sản đi kèm và đổ thải. Những vấn đề này cho thấy yêu cầu cấp thiết phải rà soát, đồng bộ các quy định, tránh tình trạng một hoạt động sản xuất, kinh doanh phải thực hiện nhiều thủ tục ở các lĩnh vực quản lý khác nhau.

Ở lĩnh vực công nghiệp, khai thác khoáng sản, từ thực tiễn một địa phương có hoạt động khai thác than, đá quy mô lớn, đại biểu Quản Minh Cường cũng đề nghị khi sửa đổi quy định về quản lý, sử dụng vật liệu nổ cần tính đến đặc điểm địa chất, điều kiện từng loại mỏ và yêu cầu đổi mới công nghệ. Việc áp dụng các định mức cứng nhắc có thể chưa phù hợp với thực tế sản xuất, trong khi yêu cầu quản lý phải vừa bảo đảm an toàn, an ninh, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp nâng cao hiệu quả khai thác.

Đối với lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy, đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí lựa chọn đối tượng hậu kiểm, phân định trách nhiệm giữa lực lượng công an, cơ quan xây dựng và chính quyền cấp xã, phường. Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm phải đi đôi với cơ chế giám sát hiệu quả, nhất là đối với nhà cao tầng, cơ sở lưu trú, nhà xưởng; đồng thời quan tâm điều kiện quy hoạch, kiến trúc, đường tiếp cận cho xe chữa cháy, nguồn nước và lối thoát hiểm.

bqn_tr_1793958423232-3913804220193940022-g5194130290808953203-f809f7aa936e0f13305a48bd6ef388c7.jpg
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Trưởng Đoàn ĐBQH thành phố, phát biểu tại nghị trường Quốc hội.

Không chỉ ở lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân cũng được các đại biểu quan tâm. Khi thảo luận về các dự án luật liên quan đến trẻ em, người khuyết tật, khám bệnh, chữa bệnh, dược, người cao tuổi và bảo hiểm y tế, đại biểu Quản Minh Cường đã dẫn chứng thực tiễn Quảng Ninh triển khai khám, chữa bệnh cho các đối tượng không có bảo hiểm y tế, đạt tỷ lệ khoảng 86%. Từ kết quả này, đại biểu đề nghị phát huy vai trò của trạm y tế, cụm y tế xã, phường và chính quyền cơ sở trong tổ chức khám, chữa bệnh, phù hợp điều kiện từng địa phương; đồng thời nghiên cứu cắt giảm thủ tục cấp phép thuốc nhập khẩu để người dân sớm được tiếp cận thuốc có chất lượng với chi phí hợp lý.

Ở một góc độ khác, đại biểu Chu Lương Trí đã đề cập đến nhóm lao động đang ngày càng phổ biến trong nền kinh tế số. Tham gia góp ý dự thảo Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi, đại biểu đề nghị nghiên cứu triển khai theo lộ trình thí điểm đối với lao động trên nền tảng số như vận tải, giao hàng công nghệ trước khi mở rộng sang các nhóm lao động tự do khác. Cùng với đó, cần quy định rõ tiêu chí tham gia, mức đóng, mức hỗ trợ đối với người thu nhập thấp và trách nhiệm của các nền tảng số trong cung cấp dữ liệu thu nhập, khấu trừ, nộp bảo hiểm xã hội thay người lao động.

Đây là vấn đề có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh phương thức việc làm thay đổi nhanh chóng, số lượng lao động tự do, lao động trên nền tảng số ngày càng tăng. Nếu chính sách chưa theo kịp thực tiễn, một bộ phận người lao động có thể đứng ngoài hệ thống an sinh xã hội, thiếu cơ hội được bảo đảm quyền lợi lâu dài.

bqn_tr_64.jpg
Đoàn ĐBQH thành phố khảo sát hiện trạng thiết chế văn hóa tại phường Cẩm Phả.

Hoàn thiện quy định để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp

Không chỉ nhận diện những điểm nghẽn trong quản lý và phát triển kinh tế, các đại biểu Đoàn ĐBQH thành phố còn tập trung vào yêu cầu bảo đảm quyền con người, quyền công dân, quyền sở hữu tài sản và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khi thực hiện các quy định pháp luật. Một trong những dẫn chứng rõ nét là ý kiến của đại biểu Lê Trọng Hòa, Chỉ huy trưởng Bộ CHQS thành phố, khi tham gia góp ý dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi). Từ thực tiễn Quảng Ninh tham gia phòng, chống đại dịch Covid-19 và khắc phục hậu quả bão Yagi năm 2024, đại biểu đề nghị làm rõ cơ chế phối hợp, thẩm quyền quyết định, trách nhiệm quản lý, hoàn trả và bồi thường tài sản trong các tình huống cấp bách.

bqn_tr_1792819746942-6074166726161259309-g5194130290808953203-87c407eed798a1aa993bce3fd46809f8.jpg
Đại biểu Ngô Văn Tuấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính, ĐBQH thành phố Quảng Ninh, phát biểu thảo luận tại tổ.

Theo đại biểu, thực tế có thể phát sinh trường hợp nhiều cơ quan cùng có nhu cầu sử dụng một tài sản hoặc tài sản bị hư hỏng, mất mát sau quá trình trưng dụng. Vì vậy, dự thảo cần quy định cụ thể trách nhiệm của từng đơn vị, thời hạn giải quyết bồi thường; nghiên cứu cơ chế thanh toán định kỳ hoặc tạm ứng đối với phần thiệt hại đã xác định khi thời gian trưng dụng kéo dài. Đáng chú ý, không nên lấy việc thiếu chứng từ gốc làm căn cứ duy nhất để từ chối yêu cầu bồi thường trong trường hợp chiến tranh, thiên tai, dịch bệnh hoặc nguyên nhân khách quan.

Đại biểu cũng đề nghị phân biệt rõ việc người dân tự nguyện hiến, tặng, cho sử dụng tài sản với việc chấp hành quyết định trưng dụng; không suy diễn việc người dân bàn giao tài sản hoặc chưa yêu cầu thanh toán là từ bỏ quyền được bồi thường. Những đề xuất này góp phần hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền sở hữu tài sản, bảo đảm việc huy động nguồn lực phục vụ nhiệm vụ cấp bách không làm ảnh hưởng đến quyền lợi chính đáng của người dân, doanh nghiệp.

Trong lĩnh vực xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật, đại biểu Trần Thị Kim Nhung, đại biểu hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, ĐBQH thành phố Quảng Ninh, đã chỉ ra những bất cập trong việc thực hiện các nghị quyết được ban hành theo cơ chế đặc thù tại Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội. Theo đại biểu, việc đánh giá hiệu quả thực hiện không nên chỉ dừng ở nhận định định tính mà cần có số liệu, phân loại cụ thể những nội dung cần tiếp tục kéo dài, những nội dung đã được luật hóa và những quy định cần chấm dứt.

Đặc biệt, một số nghị quyết đã phải tạm ngừng thực hiện do chưa phù hợp, trong khi hậu quả pháp lý đối với các tổ chức, doanh nghiệp phát sinh trong thời gian áp dụng chưa được làm rõ. Nếu kéo dài đồng loạt các nghị quyết có thể dẫn đến tình trạng quy định của nghị quyết và luật cùng tồn tại, gây chồng chéo, khó khăn trong áp dụng. Vì vậy, đại biểu đề nghị xác định rõ cơ chế xử lý đối với từng nhóm quy định, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các đối tượng chịu tác động.

duc.jpg
Người dân phường Liên Hòa được kiểm tra sức khỏe định kỳ miễn phí.

Cũng với tinh thần lấy người dân làm trung tâm, khi góp ý dự án Luật Khám bệnh, chữa bệnh, đại biểu Trần Thị Kim Nhung phản ánh những hạn chế trong kiểm soát hoạt động khám, chữa bệnh, nhất là tình trạng giả danh bác sĩ, vẽ bệnh, chỉ định dịch vụ không cần thiết và quảng cáo sai sự thật về các sản phẩm chữa bệnh trên truyền hình, mạng xã hội. Đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế xác thực người hành nghề, tăng trách nhiệm giải trình của cơ sở khám, chữa bệnh, bảo đảm minh bạch thông tin về chẩn đoán, phương án điều trị và chi phí; đồng thời, cần kiểm soát chặt chẽ hoạt động quảng cáo, xử lý nghiêm hành vi vi phạm, bảo vệ sức khỏe và tài sản của người dân.

Ở lĩnh vực tài chính, thuế, đại biểu Ngô Văn Tuấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính, ĐBQH thành phố, khi tham gia góp ý các dự án luật liên quan đến chính sách thuế đã nhấn mạnh yêu cầu đơn giản, hiệu quả, dễ thực hiện, kiểm tra và giám sát. Trong bối cảnh chuyển đổi số, cơ quan thuế cần nâng cao khả năng kết nối, khai thác dữ liệu của người nộp thuế, tiến tới quản lý hiệu quả các giao dịch phát sinh. Đối với đề xuất miễn thuế thu nhập doanh nghiệp cho hoạt động cung cấp suất ăn tại trường học, bệnh viện, đại biểu đánh giá chính sách có thể triển khai, qua đó góp phần hỗ trợ những lĩnh vực cung cấp dịch vụ thiết yếu cho xã hội.

Cùng quan tâm đến việc bảo vệ quyền lợi người dân, đại biểu Vũ Ngọc Lâm, Phó Giám đốc Sở Tài chính, ĐBQH thành phố, khi góp ý dự án Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá đã chỉ ra sự chưa thống nhất giữa quy định cấm bán thuốc lá cho người dưới 18 tuổi và quy định người bán có quyền từ chối bán khi người mua không chứng minh được độ tuổi. Đại biểu đề nghị sửa đổi theo hướng không bán thuốc lá nếu người mua không chứng minh được mình đã đủ 18 tuổi, tránh tạo kẽ hở trong thực thi pháp luật.

Trong khi đó, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà tập trung phản ánh những bất cập trong phân định thẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương hai cấp. Đại biểu đề nghị xác định rõ giới hạn các biện pháp đặc thù, phân định thẩm quyền giữa Chủ tịch UBND và tập thể UBND cấp tỉnh; đồng thời bổ sung thẩm quyền của UBND cấp xã trong tổ chức thi hành nghị quyết của HĐND cùng cấp. Việc phân quyền phải gắn với điều kiện thực hiện, bảo đảm chính sách được triển khai thống nhất, không phát sinh thêm thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh.

bqn_tr_696522438-1565003665441460-3060475290184138775-n.jpg
Ngành Than đẩy mạnh đổi mới, ứng dụng khoa học công nghệ trong khai thác mỏ.

Từ hoạt động tàu du lịch trên vịnh Hạ Long, khai thác khoáng sản đến bảo hiểm xã hội cho lao động nền tảng số, quyền sở hữu tài sản, chăm sóc sức khỏe và chính sách thuế, các đại biểu Quốc hội thành phố đã đưa nhiều vấn đề thực tiễn vào nghị trường. Các ý kiến đều hướng tới tháo gỡ những điểm nghẽn chính sách, bảo đảm tính khả thi của các quy định khi đi vào cuộc sống.

Đưa tiếng nói từ cơ sở vào quá trình xây dựng pháp luật không chỉ thể hiện trách nhiệm đại diện cử tri của đại biểu Quốc hội mà còn góp phần nâng cao chất lượng lập pháp. Qua đó, những vướng mắc thực tiễn được kịp thời tháo gỡ, giúp chính sách sát cuộc sống, tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp.

Nguyễn Thanh

Cùng chuyên mục