Phát huy quyền làm chủ của nhân dân, bảo đảm người dân được biết, được bàn, được tham gia, giám sát và thụ hưởng thành quả phát triển là yêu cầu quan trọng trong xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh. Qua đó, phát huy trí tuệ, trách nhiệm của nhân dân, góp phần đưa các chủ trương vào cuộc sống, củng cố niềm tin, tăng cường đồng thuận xã hội và xây dựng hệ thống chính trị ngày càng vững mạnh.
Tại thôn Tân Dân 2, xã Quảng La, tinh thần dân chủ và quyền làm chủ của nhân dân được thể hiện rõ trong quá trình triển khai 3 dự án nâng cấp, mở rộng đường giao thông tại các khu vực Khe Đồng, Đất Đỏ và Khe Mực. Trên 50 hộ dân chịu ảnh hưởng từ các dự án đã đồng thuận hiến hơn 8.000m² đất, tháo dỡ khoảng 200m tường rào, chặt hạ khoảng 300 cây các loại để bàn giao mặt bằng thi công.
Ông Bàn Sinh Lâm, Bí thư Chi bộ thôn Tân Dân 2, cho biết: Ngay khi có chủ trương triển khai nâng cấp cải tạo các tuyến đường, chi bộ, thôn đã tổ chức họp bàn, thống nhất phương án, đồng thời công khai thông tin về quy mô, phạm vi thi công để người dân nắm bắt, tham gia ý kiến. Ban lãnh đạo thôn trực tiếp gặp gỡ các hộ bị ảnh hưởng, giải thích về lợi ích của việc mở rộng đường, đồng thời lắng nghe, tiếp nhận những kiến nghị liên quan đến đất đai, tài sản trên đất. Trong quá trình thực hiện, những băn khoăn về hỗ trợ xây dựng lại tường rào, điều chỉnh hồ sơ đất ở, đất nông nghiệp sau khi mở rộng đường cũng được thôn tổng hợp, phản ánh đến Trung tâm Cung ứng dịch vụ và các cơ quan chuyên môn, UBND xã để xem xét, giải quyết, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.
Sự công khai, minh bạch trong triển khai, cùng việc lắng nghe, giải quyết kiến nghị đã giúp người dân hiểu rõ chủ trương, tự nguyện đóng góp đất đai, tài sản vì lợi ích chung. Những tuyến đường đang dần được mở rộng cũng tạo thuận lợi hơn cho việc đi lại, vận chuyển nông sản, hàng hóa, phục vụ đời sống và sản xuất của người dân địa phương.
Ông Triệu Sinh Báo, thôn Tân Dân 2, chia sẻ: Bà con chúng tôi đồng thuận, ủng hộ chủ trương nâng cấp, cải tạo tuyến đường trong thôn. Riêng gia đình tôi đã tự nguyện hiến gần 300m² đất vườn và tháo dỡ hơn 50m tường rào. Chúng tôi mong muốn công trình sớm được triển khai, hoàn thành, đưa vào sử dụng, góp phần cải thiện điều kiện đi lại, xây dựng đường làng khang trang, sạch đẹp. Đối với phần tường rào phải tháo dỡ, gia đình tôi đã được phường và chủ đầu tư hỗ trợ xây dựng lại, qua đó thêm yên tâm, đồng thuận trong quá trình thực hiện.
Thực tiễn tại các địa phương cho thấy, quyền làm chủ của nhân dân đã được thể hiện rõ qua việc tham gia bàn bạc, quyết định những vấn đề quan trọng của địa phương, đóng góp ý kiến xây dựng Đảng, chính quyền, giám sát hoạt động của cơ quan nhà nước và trực tiếp tham gia các phong trào thi đua ở cơ sở. Chỉ riêng trong giai đoạn 2020-2025, Quảng Ninh đã xây dựng hơn 12.100 mô hình “Dân vận khéo” trên các lĩnh vực kinh tế, văn hóa - xã hội, quốc phòng - an ninh và xây dựng hệ thống chính trị. Nhiều mô hình phát huy tốt vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, hiến đất, đóng góp ngày công, nguồn lực xây dựng hạ tầng, phát triển sản xuất, bảo vệ an ninh trật tự và xây dựng khu dân cư an toàn.
Sự đồng thuận và trách nhiệm của nhân dân còn được thể hiện qua việc tham gia quyết định những chủ trương lớn liên quan trực tiếp đến tổ chức bộ máy, địa giới hành chính và định hướng phát triển địa phương. Trong quá trình lấy ý kiến về sắp xếp đơn vị hành chính, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, tỷ lệ cử tri tán thành đạt 99,31% so với tổng số cử tri và 99,53% so với tổng số phiếu phát ra. Đối với chủ trương thành lập thành phố, tỷ lệ hộ gia đình tham gia lấy ý kiến đạt 99,44%, trong đó 99,96% đồng ý. Việc lấy ý kiến được thực hiện công khai, dân chủ, bảo đảm quyền được thông tin, tham gia và thể hiện nguyện vọng của người dân.
Bên cạnh việc tham gia đóng góp ý kiến đối với những chủ trương lớn, người dân ngày càng chủ động bày tỏ chính kiến, phản ánh những vấn đề thiết thực nảy sinh trong đời sống và tham gia giám sát hoạt động của chính quyền ngay tại cơ sở. Để tạo thêm những kênh tiếp nhận ý kiến gần gũi, thuận tiện, MTTQ và các tổ chức thành viên đã đổi mới phương thức tiếp xúc, đối thoại, lắng nghe nhân dân. Tiêu biểu là hoạt động “Tháng nghe dân nói” được triển khai gần 3 tháng, tiếp nhận khoảng 700 ý kiến của người dân. Cùng với đó, mô hình “Bàn trà Mặt trận” tại Phong Cốc, Vĩnh Thực và 12 hội nghị đối thoại do tổ chức Công đoàn tổ chức, thu hút gần 1.200 đoàn viên, người lao động tham gia, với 180 câu hỏi được tiếp nhận, trao đổi.
Theo lãnh đạo Ủy ban MTTQ thành phố, thông qua “Tháng nghe dân nói”, người dân có thêm điều kiện trực tiếp bày tỏ tâm tư, nguyện vọng, đề xuất những vấn đề xuất phát từ thực tiễn cuộc sống và tham gia đóng góp ý kiến đối với hoạt động của địa phương. Các ý kiến được Mặt trận lắng nghe, tổng hợp, chuyển đến cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết.
Cùng với đó, nhân dân ngày càng phát huy vai trò giám sát việc thực hiện chủ trương, chính sách và các công trình, dự án tại địa phương. Thông qua Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, từ năm 2021 đến nay, toàn thành phố đã thực hiện 8.357 cuộc giám sát, kiến nghị 1.490 vụ việc liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư, thực hiện quy hoạch, đầu tư, giải quyết tranh chấp và chất lượng thi công các công trình.
Những kết quả thời gian qua cho thấy, quyền làm chủ của nhân dân ngày càng được cụ thể hóa bằng những cơ chế, cách làm thiết thực, bảo đảm người dân được tham gia quyết định, đóng góp ý kiến, giám sát và thụ hưởng thành quả phát triển. Khi tiếng nói của người dân được lắng nghe, nguyện vọng chính đáng được quan tâm giải quyết và quyền lợi được bảo đảm, niềm tin, sự đồng thuận và trách nhiệm cộng đồng tiếp tục được củng cố. Đây cũng là nền tảng để phát huy sức dân, huy động trí tuệ, nguồn lực và sự chung sức của nhân dân trong xây dựng Đảng, chính quyền trong sạch, vững mạnh, xây dựng địa phương ngày càng phát triển.