Chỉ thị 35-CT/TW ngày 26/5/2014 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo (KN,TC) đã trở thành “kim chỉ nam” cho Quảng Ninh trong việc nâng cao hiệu quả công tác tiếp dân và giải quyết KN,TC. Từ đây, Quảng Ninh đã có những bước đi thận trọng nhưng cương quyết, phù hợp với điều kiện thực tiễn để công tác tiếp dân, giải quyết KN,TC đi vào thực chất; đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp tối đa cho người dân trên cơ sở các quy định của pháp luật.
Trở lại “điểm nóng” Ba Sào
Mặc dù thời điểm này, bà con nông dân đã chuẩn bị kết thúc đợt thu hoạch vụ mùa nhưng trên cánh đồng Ba Sào (xã Thống Nhất, Hoành Bồ) vẫn còn khá náo nhiệt. Đan xen giữa tiếng ì ì của máy gặt đập liên hợp là tiếng xẹt xẹt của chiếc liềm xén lúa. Quệt những giọt mồ hôi lấm tấm trên khuôn mặt, anh Nguyễn Văn Đông phấn khởi cho hay: “2 năm trở lại đây, cánh đồng Ba Sào mới có lại được không khí này đấy! Mặc dù năng suất lúa vụ này không bằng được vụ trước, do thời tiết và sâu bệnh, nhưng bà con chúng tôi ai cũng mừng, cũng vui vì có ruộng để cày cấy, không phải lo ăn từng ngày như cảnh đi làm thuê, làm mướn...”.
Đã từng chứng kiến cánh đồng Ba Sào chịu cảnh ngập lụt kéo dài suốt hơn một thập kỷ; cũng từng được tham dự các buổi tiếp xúc cử tri, các buổi họp của xã, tỉnh, huyện để giải quyết kiến nghị của bà con nông dân canh tác trên cánh đồng Ba Sào nên chúng tôi có thể hiểu được niềm vui của bà con khi nơi đây được hồi sinh. Bà Phạm Thị Ái, 62 tuổi (thôn Đá Trắng, xã Thống Nhất, Hoành Bồ), xúc động nói: “Chúng tôi đã tưởng, cánh đồng Ba Sào trù phú, màu mỡ trước đây sẽ chỉ còn tồn tại trong tiềm thức và là hoài niệm. Nhưng sự thực là chúng tôi đã lại được cấy cày trên mảnh ruộng này, nối tiếp cái nghề mà cha ông đã để lại”.
Cách đây 13 năm, để giữ nguồn nước ngọt phục vụ cho khu dân cư lấn biển Bắc Cửa Lục; phường Hà Khánh (TP Hạ Long); một số xã của huyện Hoành Bồ và 2 nhà máy xi măng (Thăng Long, Hạ Long), Quân khu 3 đã đầu tư Đập dâng Đá Trắng. Tuy nhiên, khi Đập dâng Đá Trắng hoàn thành cũng là lúc người dân thôn Ba Sào gặp cảnh khốn đốn, mỗi khi mưa lớn, nước không có đường thoát gây nên cảnh ngập lụt cửa nhà, ruộng vườn. Đặc biệt, 22ha đất nông nghiệp ở cánh đồng Ba Sào-tư liệu sản xuất duy nhất nuôi sống người dân ngập trắng nước, không thể trồng cấy, đất bị bỏ hoang nhường chỗ cho cỏ dại mọc. Thời điểm ấy, huyện Hoành Bồ đã dùng ngân sách để hỗ trợ cho người dân nhưng với một huyện miền núi nghèo, việc hỗ trợ cũng chỉ có thể duy trì được trong vòng 4 năm.
Không có đất sản xuất, cuộc sống người dân bấp bênh, bà con đã bảo nhau làm đơn tập thể, 66 hộ cùng ký, gửi kiến nghị lên xã, huyện rồi đến tỉnh. Phần lớn bà con đều đề đạt nguyện vọng được giải phóng vĩnh viễn toàn bộ diện tích cánh đồng Ba Sào, nhận đền bù để chuyển đổi nghề. Từ đây, chuyện ở Ba Sào đã trở thành “điểm nóng”. Rất nhiều cuộc họp, kiểm tra, khảo sát của các sở, ban, ngành; từ xã, huyện đến tỉnh, trong đó, trực tiếp đồng chí Bí thư Tỉnh ủy đã đối thoại với người dân; thậm chí, kiến nghị của người dân thôn Ba Sào còn được đưa ra cả phiên họp chất vấn và trả lời chất vấn tại kỳ họp HĐND tỉnh. Đã có những ý kiến xuôi theo nguyện vọng của bà con nhưng trực tiếp Bí thư Đảng ủy xã Thống Nhất Nguyễn Hồng Cấp phản đối với lý do: “Thu hồi vĩnh viễn nghĩa là bà con sẽ vĩnh viễn mất tư liệu sản xuất. Điều ấy cũng đồng nghĩa với tỷ lệ hộ nghèo ở Thống Nhất sẽ lại tăng lên”. Giải pháp và phương án “cứu” Ba Sào chính là chống ngập, bằng cách nâng cốt đường; nâng cấp trạm bơm và đầu tư máy phát điện 3 pha.
Phương án chống ngập cho Ba Sào đã nhận được sự đồng thuận, nhất trí cao của huyện và các sở, ngành. Đến hết tháng 7/2017, các phương án chống ngập cho cánh đồng Ba Sào đã cơ bản được triển khai hoàn tất. Trước đó, bà con có diện tích đất canh tác ở khu vực này cũng đã được nhận tiền hỗ trợ những năm bị ngập lụt; được hướng dẫn, hỗ trợ cải tạo đất; giống, phân bón; đồng thời, tổ chức khôi phục sản xuất. Năm 2016, năm đầu tiên tái sản xuất sau một thời gian dài bị bỏ không, người dân Ba Sào đã được một mùa bội thu. Chia sẻ với chúng tôi, Bí thư Đảng ủy xã Thống Nhất Nguyễn Hồng Cấp, nói: “Đến nay, toàn bộ diện tích ngập úng ở cánh đồng Ba Sào đã được phục hồi. Bà con có ruộng để trồng cấy, không phải làm thuê bên ngoài, cuộc sống cũng ổn định hơn. Quan trọng nữa là xã giữ ổn định, không tăng số hộ nghèo”.
Gần dân để hiểu dân
Trong 5 năm trở lại đây, cùng với hàng loạt công trình, dự án “nghìn tỷ” được “đổ vào” thì Quảng Ninh cũng là địa phương lọt tốp tỉnh, thành có số vụ việc KN,TC phức tạp, đông người kéo dài tăng lên... Để hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế với đảm bảo lợi ích cho người dân, Quảng Ninh luôn xác định, giải quyết KN,TC là nhiệm vụ chính trị vừa cấp bách, vừa thường xuyên, lâu dài của các cấp chính quyền và cả hệ thống chính trị. Theo đó, việc tiếp công dân và giải quyết đơn thư của công dân không chỉ dừng ở thủ tục hành chính, mà giải quyết đến cùng vụ việc. Hơn thế nữa, đội ngũ cán bộ công chức, viên chức làm công tác tiếp dân, giải quyết KN,TC phải đặt mình vào vị trí người dân để có biện pháp giải quyết vừa đúng với quy định của pháp luật, vừa sát với thực tiễn cuộc sống...
Trong hội nghị chỉ đạo công tác tiếp công dân, giải quyết KN,TC được tổ chức hồi tháng 8/2017, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Đọc đã từng nhấn mạnh: “Các cấp, các ngành cần công khai, minh bạch và trách nhiệm trong tiếp công dân, giải quyết KN,TC. Quá trình giải quyết các vụ việc đúng hay sai cũng đều do các cấp, các ngành. Đúng là do chúng ta đã tập trung chỉ đạo, giải quyết thấu tình, đạt lý; đảm bảo đúng các quy định của pháp luật. Sai có thể là do nhân dân có việc chưa hiểu đúng. Nhân dân chưa hiểu đúng cũng là do chúng ta tuyên truyền chưa tốt, chưa làm hết trách nhiệm với dân...”.
Có thể thấy, câu chuyện ở Ba Sào là một trong những bài học sâu sắc cho công tác tiếp công dân và giải quyết KN,TC của Quảng Ninh. Nếu ở thời điểm ấy, Quảng Ninh tiếp nhận và giải quyết theo nguyện vọng của người dân (dự kiến sẽ phải chi tới 35 tỷ đồng để GPMB), ai có thể dám chắc người dân Ba Sào sẽ có cuộc sống ổn định (?). Bằng cách lắng nghe, chia sẻ và đặt lợi ích của người dân lên hàng đầu, Quảng Ninh đã có được quyết sách đúng đắn, đảm bảo, chăm lo cuộc sống ổn định và lâu dài cho người dân.
Quan điểm đặt lợi ích của người dân lên hàng đầu; giải quyết đến cùng vụ việc; đảm bảo lợi ích tối đa cho người dân trên cơ sở quy định của pháp luật... luôn là “sợi chỉ” xuyên suốt trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo cũng như thực hiện công tác tiếp dân, giải quyết KN,TC của Quảng Ninh. Cũng với lý ấy, Quảng Ninh đã ban hành hàng loạt các văn bản, chỉ đạo nhằm tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiếp công dân, giải quyết KN,TC. Hàng thàng, hàng quý, ngoài thực hiện rà soát các vụ việc tồn đọng, kéo dài theo chỉ đạo của Ban Tiếp công dân Trung ương, Thanh tra Chính phủ, UBND tỉnh đều tổ chức họp xem xét, đánh giá, chỉ đạo cụ thể đối với từng vụ việc. Trực tiếp đồng chí Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh đều dành thời gian để đối thoại với người dân, trong đó có sự tham gia của đại diện MTTQ, các tổ chức đoàn thể; Đoàn Luật sư tỉnh, Hội Luật gia tỉnh... với vai trò giám sát và phản biện.
Quảng Ninh còn có quy định rõ ràng lịch tiếp công dân định kỳ cho từng cấp. Đối với cấp xã, trực tiếp chủ tịch UBND cấp xã, phường, thị trấn tiếp công dân định kỳ vào thứ năm hằng tuần; lãnh đạo UBND cấp huyện tiếp công dân định kỳ vào ngày 1 và 15 hằng tháng; lãnh đạo tỉnh tiếp công dân vào ngày 15 hằng tháng... Đặc biệt, từ đầu năm 2017, đồng chí Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh đã có chỉ đạo và yêu cầu mỗi tổ chức hội, đoàn thể phải đứng ra nhận từ 1-2 vụ việc cụ thể để tham gia giám sát, phản biện, bảo vệ quyền, lợi ích cho hội viên. Bước đầu, đã có một số vụ việc khiếu nại hằng chục năm, dây dưa không giải quyết được, khi được giao cho tổ chức hội, đoàn thể thì chỉ trong vòng vài tháng đã được xử lý dứt điểm.
Thanh Hoa
[links()]
