Năm 2013, Quảng Ninh đón 7 triệu lượt khách du lịch, 4 tháng đầu năm nay đã có hơn 4 triệu lượt du khách đến với Quảng Ninh. Với số lượng khách du lịch đến địa phương đông như vậy, nhưng tại các khu du lịch trên địa bàn tỉnh, có thể nhận thấy sự đơn điệu, nghèo nàn và thiếu vắng các sản phẩm lưu niệm mang dấu ấn văn hoá đặc trưng...
Đến trung tâm du lịch Bãi Cháy, đi dọc các trục đường, đặc biệt là khu chợ đêm, đâu đâu du khách cũng bắt gặp các quầy hàng bán đồ lưu niệm với nhiều mặt hàng khá đa dạng, phong phú về chủng loại, mẫu mã khác nhau. Thế nhưng để tìm được một sản phẩm làm đồ lưu niệm mang nét đặc trưng của Hạ Long thì rất khó. Bởi hàng hoá ở đây phần lớn nhập từ nơi khác về. Anh Phạm Văn Thắng, hướng dẫn viên khách du lịch tàu biển, nói: - “Rất nhiều khách du lịch nước ngoài hỏi tôi để mua một sản phẩm lưu niệm mang đặc trưng của Quảng Ninh, tôi chẳng biết giới thiệu gì ngoài những sản phẩm làm từ than đá. Mà bây giờ mặt hàng đồ lưu niệm này cũng rất ít, giá thành lại hơi cao... Thỉnh thoảng cũng có một số du khách muốn mua nhưng lại sợ vận chuyển dễ vỡ nên đành ngậm ngùi lựa chọn những mặt hàng cho dù nó không mang tính đặc trưng…
Đây là một thực tế mà không phải đến bây giờ mới nhận ra. Ai cũng biết, đến một vùng đất nào đó, khách du lịch thường thích mua sắm một vài sản phẩm lưu niệm để ghi dấu chuyến đi. Nhưng với không riêng Hạ Long, tại nhiều khu du lịch biển trong nước hiện nay hầu hết các đồ lưu niệm đều na ná nhau, lại mấy đồ mỹ nghệ gỗ, trang sức làm từ vỏ sò, ốc, khăn lụa, tơ tằm... lấy từ một làng nghề sản xuất nào đó, ít có những sản phẩm độc đáo riêng. Chính vì vậy, đối với nhiều du khách nội địa, người ta thường mua những sản vật ẩm thực làm quà thay cho việc tìm mua đồ lưu niệm. Chị Trần Tố Lan, một du khách đến từ Hà Nội nói: “- Mỗi lần tới Hạ Long, tôi thường ra chợ mua chả mực về làm quà cho gia đình và người thân. Còn đồ lưu niệm ư, vẫn chỉ mấy thứ mà ở Hà Nội cũng có, mua đây làm gì cho mất công mang lỉnh kỉnh…”. Điều này, lý giải vì sao các cửa hàng, khu chợ đêm bán đồ lưu niệm ở Hạ Long rất vắng khách. “- Khách du lịch đa phần người ta chỉ đến ngắm chứ mua thì rất ít…” - Chị Hà, chủ một quầy hàng bán đồ lưu niệm tại TP Hạ Long, chia sẻ.
Được biết, hiện nay tại một số tỉnh, thành du lịch phát triển trong nước, người ta cũng đã tổ chức các cuộc thi thiết kế các sản phẩm đồ lưu niệm. Nhưng từ thiết kế đến sản xuất và tiêu thụ còn là một chặng đường khá dài mà không phải địa phương nào cũng làm được.
Theo các chuyên gia du lịch, việc thiếu các sản phẩm quà lưu niệm tại các điểm đến ở các địa phương đang làm mất đi nguồn thu ngoại tệ không nhỏ. Đó là chưa kể việc bỏ lỡ cơ hội quảng bá hình ảnh du lịch thông qua chính đồ lưu niệm. Nhìn sang các nước gần với Việt Nam, có lẽ Thái Lan là nước làm tốt nhất trong việc quảng bá hình ảnh du lịch thông qua chính đồ lưu niệm. Để du khách nhớ lâu và chi tiêu mạnh tay tại các điểm đến, Thái Lan đề ra chiến lược “Mỗi làng nghề một sản phẩm du lịch”. Tại các khu du lịch, người ta luôn chú trọng đồ lưu niệm mang tính truyền thống và giới thiệu chi tiết trong tờ rơi về ý nghĩa, tạo sức hấp dẫn, thu hút du khách. Đây cũng là một kinh nghiệm mà Quảng Ninh đang học hỏi nước bạn Thái Lan trong việc triển khai chương trình mỗi xã, phường một sản phẩm.
Nói về định hướng phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng của Quảng Ninh, bà Bùi Thuý Hằng, Phó Phòng Nghiệp vụ du lịch (Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch) cho rằng, sản phẩm lưu niệm và quà tặng du lịch là một trong những yếu tố góp phần tăng sức hấp dẫn cho điểm đến, giữ chân du khách, khuyến khích chi tiêu và quảng bá hình ảnh du lịch hiệu quả. Khai thác các sản phẩm du lịch để kéo dài thời gian lưu trú và tăng khả năng chi tiêu của khách nhằm mang lại chất lượng và lợi nhuận cao trong hoạt động du lịch là một trong những vấn đề cần được quan tâm và có định hướng phát triển phù hợp. Do vậy, để sản phẩm đồ lưu niệm và quà tặng du lịch đáp ứng nhu cầu của mọi đối tượng khách du lịch, trong thời gian tới Quảng Ninh cần thực hiện một số việc như: Tổ chức thi thiết kế và sáng tạo sản phẩm đồ lưu niệm và quà tặng du lịch Quảng Ninh; nghiên cứu thị hiếu, nhu cầu của từng thị phần khách du lịch đối với sản phẩm quà lưu niệm. Sản phẩm quà lưu niệm cần được phối hợp với các nhà sản xuất chuyên nghiệp, bảo đảm yếu tố chính xác, mỹ thuật, bền vững, tiện lợi, có đăng ký bản quyền sở hữu trí tuệ, mỗi mặt hàng phải là một tác phẩm nghệ thuật hoàn hảo và có giá cả phù hợp. Mỗi trung tâm du lịch, địa phương trong tỉnh cần xây dựng một sản phẩm lưu niệm đặc trưng. Cùng với đó là thực hiện công tác xúc tiến quảng bá, giới thiệu sản phẩm đồ lưu niệm...
Hy vọng, thời gian tới đây, Quảng Ninh sẽ sớm xây dựng thêm được những sản phẩm lưu niệm mang đặc trưng riêng, làm phong phú thêm quà tặng cho khách du lịch mỗi khi họ đến Quảng Ninh…
Thu Nguyên
