Thực trạng công tác giám sát giữa hai kỳ họp luôn được Thường trực HĐND tỉnh quan tâm triển khai, mang lại hiệu quả thiết thực. Căn cứ các chương trình giám sát trọng tâm được quy định trong Nghị quyết về Chương trình hoạt động toàn khoá của HĐND tỉnh nhiệm kỳ 2011-2016 và tình hình thực tế, tại các kỳ họp cuối năm, HĐND tỉnh đều thông qua nghị quyết về chương trình giám sát, trong đó quy định cụ thể nội dung giám sát và chủ thể thực hiện.
Trên cơ sở nghị quyết được thông qua, Thường trực HĐND tỉnh chú trọng điều hoà, phối hợp và phân công các ban HĐND tỉnh tổ chức tốt các cuộc giám sát, tránh chồng chéo, không gây phiền hà cho các cơ quan chịu sự giám sát; đảm bảo hiệu quả, không trùng lắp về thời gian, địa điểm giám sát. Nội dung giám sát tập trung chủ yếu giám sát việc triển khai thực hiện nghị quyết của HĐND tỉnh đã ban hành, có hiệu lực; những kiến nghị của cử tri nhiều địa phương quan tâm phản ánh qua các cuộc tiếp xúc cử tri của đại biểu HĐND tỉnh và những vấn đề lớn, nổi cộm ở địa phương như: Việc triển khai thực hiện các chính sách an sinh xã hội, quản lý đất đai, chương trình mục tiêu quốc gia, đầu tư xây dựng cơ bản... Kết thúc các đợt giám sát, Thường trực, các ban HĐND tỉnh đều họp thông qua báo cáo kết quả giám sát và trình tại kỳ họp HĐND tỉnh gần nhất. Trong đó, làm rõ những kết quả đạt được, hạn chế tồn tại, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp nhằm khắc phục những hạn chế, tồn tại trong thời gian tới. Những bất cập về cơ chế, chính sách đều được kiến nghị đến các cơ quan T.Ư để tập hợp, nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung hoàn thiện; những bất cập trong quản lý điều hành ở địa phương, được báo cáo với BTV Tỉnh uỷ và kiến nghị đến UBND tỉnh để tăng cường công tác quản lý nhà nước trên địa bàn tỉnh.
Trong các năm 2011-2012, trước thực trạng quản lý đất đai đang là một trong những lĩnh vực gây bức xúc nhất trên địa bàn tỉnh nói riêng, cả nước nói chung, HĐND tỉnh đã xây dựng, đưa nội dung này vào Kế hoạch giám sát của Thường trực và Ban Kinh tế Ngân sách HĐND tỉnh để nắm thông tin, có những kiến nghị xác đáng nhằm chấn chỉnh những vấn đề liên quan đến công tác quản lý đất đai trên địa bàn tỉnh. Tại kỳ họp thứ 5 HĐND tỉnh khoá XII đã thật sự “nóng, gay gắt, phức tạp” bởi hai báo cáo kết quả giám sát liên quan đến vấn đề đất đai, được đúc kết ngắn gọn nhưng khá đầy đủ về hiện trạng công tác quản lý đất đai trên địa bàn tỉnh.
Bên cạnh kết quả đạt được, các báo cáo này cho thấy công tác giao đất rừng và quản lý, sử dụng đất rừng, công tác quản lý, thực hiện các dự án đầu tư kinh doanh hạ tầng trên địa bàn tỉnh thời gian qua còn một số hạn chế. Cụ thể: Việc quy hoạch 3 loại rừng còn bất cập, chưa sát thực tế; hồ sơ giao đất trước đây có độ chính xác thấp, có nơi chồng lấn, gây tranh chấp. Việc quản lý của chính quyền cơ sở chưa chặt chẽ, dẫn đến lấn chiếm; việc theo dõi rà soát biến động đất lâm nghiệp, kiểm tra, xử lý, thu hồi các dự án đầu tư kém hiệu quả trên đất rừng chưa được kịp thời, kiên quyết. Chưa tích cực tiến hành rà soát quỹ đất đã giao cho các tổ chức, doanh nghiệp và đất chưa sử dụng để thu hồi giao lại cho các địa phương quản lý, lập phương án giải quyết cụ thể. Chưa đánh giá được chất lượng, trữ lượng rừng khi giao đất, giao rừng cho các chủ rừng, nhất là rừng tự nhiên và rừng phòng hộ để bàn giao vốn rừng, xác định rõ trách nhiệm quản lý, bảo vệ rừng theo quy định của pháp luật. Chất lượng của một số dự án và năng lực của chủ đầu tư còn hạn chế. Hầu hết các dự án thực hiện chậm so với tiến độ được phê duyệt, trong đó một số chủ đầu tư được giao nhiều dự án nên không đủ năng lực thực hiện dứt điểm (dự án treo). Công tác quản lý, giám sát thi công chưa chặt chẽ nên có dự án lấn chiếm vượt diện tích được giao. Cơ chế, chính sách đền bù hỗ trợ tái định cư, GPMB còn những bất cập ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện và dẫn đến một số vụ việc khiếu kiện của dân phức tạp kéo dài... Trên cơ sở đó, các báo cáo đã đưa ra những giải pháp để khắc phục tình trạng trên trong thời gian tới.
Tại kỳ họp này, sau khi xem xét các báo cáo kết quả giám sát, Thường trực HĐND tỉnh nhận thấy đây là những vấn đề quan trọng có tác động, ảnh hưởng lớn đến phát triển kinh tế - xã hội, những bất cập tồn tại trong công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực này cần được chấn chỉnh kịp thời. Từ thực trạng vấn đề “hậu giám sát”, khi mà chưa có một chế tài nào đảm bảo các kiến nghị sau giám sát được thực hiện nghiêm, nhất là khi mà chưa có luật về giám sát HĐND, Thường trực HĐND tỉnh đã nghiên cứu, thấy cần thiết trình HĐND tỉnh xem xét, thảo luận và ban hành nghị quyết về vấn đề này. Với ý kiến chỉ đạo của đồng chí Bí thư Tỉnh uỷ tại buổi làm việc với Đảng đoàn HĐND tỉnh: “Lấy quyền lực của nhân dân để giải quyết việc nhân dân trên cơ sở tuân thủ đúng pháp luật”, Thường trực HĐND tỉnh nghiên cứu kỹ, trên cơ sở quy định của Luật Tổ chức HĐND và UBND, HĐND tỉnh đã ban hành Nghị quyết về kết quả giám sát nhằm thực hiện một số chủ trương, biện pháp về nâng cao hiệu quả quản lý các dự án có sử dụng đất trên địa bàn tỉnh. Đây là lần đầu tiên HĐND tỉnh có Nghị quyết về kết quả giám sát, nên để đảm bảo chặt chẽ và tranh thủ được ý kiến chỉ đạo của Thường trực Tỉnh uỷ, trước khi trình HĐND tỉnh xem xét, thảo luận tại kỳ họp, Thường trực HĐND tỉnh đã báo cáo cụ thể nội dung này tại các cuộc họp Thường vụ, họp chấp hành Tỉnh uỷ và nhận được sự đồng thuận, thống nhất cao trong cấp uỷ Đảng và Ban cán sự UBND tỉnh.
Không dừng lại ở việc ban hành Nghị quyết, sau kỳ họp, HĐND tỉnh tiếp tục giám sát việc triển khai thực hiện Nghị quyết này. Tại kỳ họp thứ 7, HĐND tỉnh đã chất vấn về kết quả thực hiện Nghị quyết, trong đó tập trung làm rõ các nội dung: Kết quả rà soát, thu hồi, gia hạn các dự án có sử dụng đất trên địa bàn toàn tỉnh. Có thể nói, đây là nhiệm vụ rất khó khăn, nhiều dự án được giao từ những năm 90 của thế kỷ trước, hồ sơ, thủ tục vào thời điểm đó rất đơn giản, việc rà soát, thu hồi bị sức ép từ nhiều phía... Tuy nhiên, với sự chỉ đạo quyết liệt của Tỉnh uỷ, sự triển khai thực hiện nghiêm túc Nghị quyết HĐND tỉnh của các cấp chính quyền địa phương, những vấn đề bất cập trong quản lý đất đai trên địa bàn nhiều năm qua đã dần được chấn chỉnh; những nguyện vọng chính đáng của người dân bước đầu được giải quyết, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào các cơ quan dân cử, vào chính quyền các cấp.
Nguyễn Ngân (Văn phòng Đoàn ĐBQH - HĐND tỉnh)
