Nâng tầm đối ngoại, tạo sức bật mới cho sự phát triển

Trở thành thành phố mở ra không gian phát triển mới, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hoạt động đối ngoại của Quảng Ninh. Trên nền tảng quan hệ hợp tác đã được xây dựng, Quảng Ninh đang chủ động mở rộng kết nối quốc tế, đa dạng hóa đối tác và lĩnh vực hợp tác, tranh thủ nguồn lực bên ngoài, tạo động lực đưa thành phố phát triển năng động, hiện đại và hội nhập sâu rộng.

Phát huy lợi thế, làm sâu sắc các quan hệ hợp tác

Quảng Ninh có vị trí đặc biệt trong bản đồ đối ngoại của Việt Nam. Với đường biên giới trên bộ và trên biển với Trung Quốc, hệ thống cửa khẩu, cảng biển, sân bay quốc tế, cùng vị trí trên các hành lang giao thương quan trọng, Quảng Ninh có nhiều lợi thế kết nối với Trung Quốc, ASEAN và khu vực Đông Bắc Á.

Sở hữu giá trị nổi bật của vịnh Hạ Long và Quần thể di sản Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc, Quảng Ninh vừa giữ vai trò địa bàn chiến lược về quốc phòng, an ninh, vừa có tiềm năng trở thành trung tâm kết nối, hợp tác quốc tế.

bqn_tr_bt-cuong.jpg
Thành phố Quảng Ninh và 3 tỉnh Xay Nhạ Bu Ly, Hủa Phăn, Luông Pha Băng (Lào) ký kết biên bản hội đàm về hợp tác giai đoạn 2026-2030 (tháng 6/2026). Ảnh: Thu Chung

Với vị trí và lợi thế đó, công tác đối ngoại của Quảng Ninh không chỉ hướng tới mở rộng quan hệ, thúc đẩy hội nhập, mà còn gắn chặt với nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền, giữ vững an ninh biên giới và tạo nguồn lực cho phát triển. Thời gian qua, địa phương đã triển khai đồng bộ đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân, từng bước cụ thể hóa chủ trương đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa của Đảng bằng những chương trình hợp tác thiết thực.

Trong đó, quan hệ hợp tác với Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây (Trung Quốc) tiếp tục là một điểm nhấn. Thông qua cơ chế Gặp gỡ đầu xuân giữa bí thư các tỉnh, thành phố biên giới phía Bắc của Việt Nam với Bí thư Khu ủy Quảng Tây, Ủy ban Công tác liên hợp, cùng các hoạt động kết nghĩa xã - trấn, thôn - bản và giao lưu giữa các tổ chức chính trị - xã hội, mạng lưới hợp tác được duy trì từ cấp tỉnh đến cơ sở. Riêng giai đoạn 2023-2025, Quảng Ninh cử 24 cán bộ tham gia các chương trình đào tạo theo thỏa thuận hợp tác với Quảng Tây.

bqn_tl_saint-peteburg.jpg

Đoàn công tác của Quảng Ninh trao đổi với Hội đồng lập pháp thành phố Saint Petersburg (Liên bang Nga), tháng 9/2026.

Từ nền tảng quan hệ chính trị, hữu nghị, hợp tác kinh tế, thương mại và giao lưu nhân dân ngày càng được mở rộng. Đến cuối năm 2025, tính cả Hồng Kông và Đài Loan, các nhà đầu tư Trung Quốc có 127 dự án tại Quảng Ninh, với tổng vốn đăng ký gần 7,86 tỷ USD, chiếm 45,41% tổng vốn FDI của địa phương. Năm 2024, kim ngạch XNK qua các cửa khẩu giữa Quảng Ninh và Trung Quốc đạt trên 4,42 tỷ USD; năm 2025, lượng khách Trung Quốc lưu trú tại Quảng Ninh đạt 720.000 lượt.

Đáng chú ý, hợp tác hai bên đang hướng tới những kết nối có tính chiến lược, dài hạn hơn như thí điểm cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng, nghiên cứu khu hợp tác kinh tế và ngành nghề qua biên giới, xây dựng cầu Bắc Luân III, tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn Móng Cái - Hạ Long - Hải Phòng. Các lĩnh vực giáo dục, trí tuệ nhân tạo, quản lý biên giới, y tế và phòng, chống dịch bệnh cũng được quan tâm thúc đẩy. Điều này cho thấy quan hệ đối ngoại không dừng ở giao lưu, trao đổi, mà đang từng bước chuyển hóa thành các chương trình kết nối hạ tầng, kinh tế và hợp tác chuyên ngành.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Thị Thu Hằng đã khẳng định: Với vị trí cửa ngõ biên giới, hệ thống hạ tầng chiến lược và quan hệ hợp tác rộng với các địa phương quốc tế, Quảng Ninh có điều kiện để trở thành một trong những địa phương tiên phong chuyển hóa các khuôn khổ quan hệ đối ngoại của Việt Nam thành chương trình, dự án hợp tác cụ thể. Giá trị của đối ngoại địa phương ngày càng được thể hiện qua khả năng tạo dựng lòng tin, mở rộng thị trường, thu hút nguồn lực và đóng góp vào lợi ích chung của đất nước.

bqn_tr_288-tiep-xa-giao-quang-canh.jpg

Chủ tịch UBND thành phố Quảng Ninh trao đổi với Bí thư Thành ủy Phòng Thành Cảng (Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc) về triển khai cửa khẩu thông minh Móng Cái - Đông Hưng (tháng 8/2026).

Không chỉ tập trung vào địa bàn biên giới, Quảng Ninh còn chủ động mở rộng quan hệ với các đối tác trong khu vực và quốc tế. Với 3 tỉnh Bắc Lào gồm Hủa Phăn, Luông Pha Băng và Xay Nhạ Bu Ly, hợp tác giáo dục, đào tạo và hỗ trợ phát triển tiếp tục là những nội dung nổi bật. Giai đoạn 2021-2025, Quảng Ninh cấp 487 suất học bổng đại học cho lưu học sinh Lào, với tổng kinh phí gần 148 tỷ đồng. Đến cuối năm 2025, có 430 lưu học sinh Lào đang học tập tại địa phương. Thành phố cũng dành 50 tỷ đồng hỗ trợ tỉnh Hủa Phăn xây dựng Trường THPT Phăn Xăm, đồng thời triển khai thủ tục hỗ trợ các công trình giáo dục tại Luông Pha Băng và Xay Nhạ Bu Ly.

Với Nhật Bản, quan hệ hợp tác từng bước đi vào chiều sâu, tập trung vào các lĩnh vực kinh tế, môi trường, đầu tư và văn hóa. Quảng Ninh đã ký thỏa thuận hợp tác với tỉnh Hokkaido, thúc đẩy quan hệ với tỉnh Shiga; năm 2025 phối hợp với Bộ Ngoại giao và Đại sứ quán Nhật Bản tổ chức Diễn đàn hợp tác địa phương Việt Nam - Nhật Bản với gần 700 đại biểu tham dự. Quan hệ đối ngoại của địa phương cũng tiếp tục được mở rộng với Hàn Quốc, các đối tác châu Âu và nhiều địa phương, quốc gia khác.

bqn_tl_1j2a9566.jpg
Đoàn công tác của Quảng Ninh thăm, làm việc tại Cộng hòa Liên bang Đức (tháng 9/2026). Ảnh: Thành Công

Những kết quả trên cho thấy hoạt động đối ngoại của Quảng Ninh đang chuyển biến theo hướng chủ động, đa dạng và thực chất hơn. Mạng lưới đối tác được mở rộng không chỉ góp phần củng cố môi trường hòa bình, ổn định, tăng cường tin cậy và hợp tác quốc tế, mà còn mở thêm cơ hội thu hút đầu tư, phát triển thương mại, du lịch, giáo dục và khoa học công nghệ. Đây là nguồn lực quan trọng để Quảng Ninh phát huy lợi thế địa chiến lược, mở rộng không gian phát triển và nâng cao vị thế trong giai đoạn mới.

Nâng cao năng lực hội nhập, tạo sức bật mới

Nghị quyết số 59-NQ/TW ngày 24/1/2025 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới đặt ra yêu cầu nâng cao hiệu quả hội nhập, gắn các hoạt động đối ngoại với lợi ích thiết thực của đất nước, người dân và doanh nghiệp. Tại Quảng Ninh, hiệu quả đó được phản ánh qua những chuyển biến trong thu hút đầu tư, thương mại và du lịch. Đến cuối năm 2025, Quảng Ninh có 235 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký trên 17,3 tỷ USD. Trong đó, công nghiệp chế biến, chế tạo có 151 dự án, tổng vốn gần 9,6 tỷ USD, chiếm 55,48% tổng vốn FDI. Các nhà đầu tư tại Quảng Ninh đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ, như Hồng Kông, Nhật Bản, Hà Lan, Singapore, Đài Loan, UAE, Trung Quốc, Anh, Indonesia, Hàn Quốc, Thái Lan.

Hoạt động thương mại quốc tế cũng ghi nhận mức tăng trưởng rõ nét. Kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp Quảng Ninh tăng từ 2,049 tỷ USD (năm 2021) lên 4,112 tỷ USD (năm 2025); nhập khẩu tăng từ 2,318 tỷ USD lên 4,56 tỷ USD. Du lịch quốc tế phục hồi và mở rộng thị trường, từ 60.000 lượt khách (năm 2021) lên 4,5 triệu lượt (năm 2025). Bên cạnh thị trường Trung Quốc, Quảng Ninh ngày càng thu hút khách từ Hàn Quốc, Đài Loan, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Pháp, Australia, Đức, Anh...

Những kết quả này cho thấy đối ngoại đã góp phần mở rộng thị trường, thu hút nguồn lực và tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế - xã hội. Tuy nhiên, trong giai đoạn mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là mở rộng quan hệ mà còn phải nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác. Phó Chủ tịch UBND thành phố Lê Văn Ánh, cho biết: Thành phố xác định đối ngoại phải gắn trực tiếp với chiến lược phát triển; mỗi hoạt động cần hướng tới những kết quả cụ thể như mở rộng thị trường, kết nối nhà đầu tư chiến lược, tiếp nhận công nghệ, phát triển tuyến du lịch và đào tạo nguồn nhân lực.

bqn_tl_han-quoc.jpg
Quảng Ninh tham dự hội nghị bàn tròn xúc tiến đầu tư và thương mại với các doanh nghiệp Busan (Hàn Quốc), tháng 11/2026. Ảnh: Minh Đức

Sau ngày 1/9/2026, khi Quảng Ninh trở thành thành phố, yêu cầu mở rộng không gian phát triển cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác đối ngoại. Trước hết, cần nâng tầm hợp tác với những đối tác đã có nền tảng, tập trung vào các lĩnh vực phù hợp với thế mạnh và nhu cầu phát triển của địa phương. Với Quảng Tây (Trung Quốc), đó là hợp tác cửa khẩu thông minh, logistics, đường sắt, du lịch xuyên biên giới và thương mại điện tử. Với Nhật Bản, cần thúc đẩy hợp tác trong công nghiệp công nghệ cao, kinh tế xanh, xử lý môi trường, y tế và đào tạo nhân lực. Với Hàn Quốc là công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ số, du lịch và văn hóa. Trong khi đó, các đối tác châu Âu có thể mở ra cơ hội hợp tác về kinh tế tuần hoàn, năng lượng sạch, cảng biển xanh và sản xuất carbon thấp.

Đánh giá về tiềm năng hợp tác với Quảng Ninh, ông Takebe Tsutomu, Cố vấn đặc biệt Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật - Việt, Cố vấn đặc biệt Trường Đại học Hạ Long cho rằng, địa phương có nhiều lợi thế về hạ tầng giao thông, di sản và môi trường đầu tư. Đây là cơ sở để hai bên mở rộng hợp tác trong tăng trưởng xanh, bảo vệ môi trường, du lịch chất lượng cao, giáo dục và kết nối doanh nghiệp.

Cùng với việc làm sâu sắc quan hệ với các đối tác truyền thống, Quảng Ninh cần chủ động đa dạng hóa thị trường, đối tác và chuỗi cung ứng, qua đó giảm phụ thuộc vào một số thị trường nhất định. Định hướng thu hút FDI cần chuyển mạnh từ chú trọng quy mô vốn sang chất lượng dự án, ưu tiên công nghệ cao, công nghệ lõi, đổi mới sáng tạo, kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn. Các dự án đầu tư cần gắn với chuyển giao công nghệ, sử dụng năng lượng sạch, tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong nước và nâng cao giá trị gia tăng trên diện tích đất công nghiệp. Đây là yêu cầu quan trọng để nguồn lực bên ngoài thực sự góp phần nâng cao năng lực nội sinh của nền kinh tế.

bqn_tr_1q0a3542.jpg
Hội đồng lập pháp tỉnh Irkutsk (Liên bang Nga) tìm hiểu mô hình đào tạo tại Trường Đại học Hạ Long (tháng 10/2026).

Một hướng đi có nhiều tiềm năng khác là phát huy giá trị di sản và văn hóa trong hoạt động đối ngoại. Vịnh Hạ Long, danh thắng Yên Tử, cùng hệ thống di tích, di sản và bản sắc văn hóa vùng Đông Bắc tạo nên lợi thế riêng của Quảng Ninh trong kết nối quốc tế. Không chỉ dừng ở quảng bá hình ảnh, địa phương có thể mở rộng hợp tác với các mạng lưới thành phố di sản, tổ chức quốc tế và đối tác trong lĩnh vực du lịch, bảo tồn, công nghiệp văn hóa; qua đó đưa giá trị văn hóa trở thành nguồn lực thúc đẩy giao lưu, hợp tác và phát triển.

Ông Hồ Văn Vịnh, Giám đốc Sở Ngoại vụ, cho biết: Quảng Ninh đã chủ động gắn ngoại giao văn hóa với ngoại giao chính trị, ngoại giao kinh tế và quảng bá hình ảnh địa phương. Trong thời gian tới, công tác đối ngoại cần chú trọng hơn đến hiệu quả triển khai sau các hoạt động hợp tác; mỗi thỏa thuận cần xác định rõ lĩnh vực, dự án, cơ quan đầu mối và tiến độ thực hiện. Cùng với đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu đối tác, nhà đầu tư và các thỏa thuận quốc tế sẽ giúp thành phố chủ động lựa chọn, kết nối đối tác phù hợp với định hướng phát triển.

Để đáp ứng yêu cầu đó, năng lực tham mưu và tổ chức thực hiện công tác đối ngoại cần tiếp tục được nâng cao. Đội ngũ cán bộ cần được bồi dưỡng kiến thức về kinh tế, luật pháp quốc tế, ngoại ngữ, kỹ năng đàm phán và am hiểu văn hóa đối tác; đồng thời tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành, theo dõi và đánh giá kết quả thực hiện các chương trình hợp tác. Thành phố cũng cần phát huy hiệu quả mạng lưới cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, Bộ Ngoại giao, các hiệp hội doanh nghiệp, tập đoàn đa quốc gia và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài để mở rộng kênh kết nối, xúc tiến hợp tác.

bqn_tr_quang-canh.jpg
Hội nghị hợp tác hành lang kinh tế 5 tỉnh, thành phố Lào Cai, Hải Phòng, Hà Nội, Quảng Ninh (Việt Nam) - Vân Nam (Trung Quốc), tháng 8/2026.

Từ một tỉnh biên giới trở thành thành phố, Quảng Ninh đang đứng trước yêu cầu nâng tầm hội nhập quốc tế tương xứng với vị thế và không gian phát triển mới. Giá trị của hoạt động đối ngoại không chỉ nằm ở số lượng quan hệ hay các sự kiện được tổ chức, mà phải được thể hiện bằng nguồn lực được kết nối, dự án được triển khai, thị trường được mở rộng và lợi ích thiết thực mang lại cho người dân, doanh nghiệp. Đây cũng là hướng đi để Quảng Ninh tham gia sâu hơn vào các mạng lưới kinh tế, tri thức và văn hóa quốc tế, đóng góp thiết thực vào việc triển khai đường lối đối ngoại của Đảng trong tình hình mới.

Mạnh Trường

Cùng chuyên mục