Ngồi lâu hơn bốn tiếng và ít vận động có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông ở chân.
Ngồi làm việc nhiều giờ liền đã trở thành thói quen phổ biến trong đời sống hiện đại. Tuy nhiên, việc ngồi yên quá bốn tiếng mà không vận động có thể làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông trong tĩnh mạch, một biến chứng nghiêm trọng nhưng thường bị xem nhẹ.
Theo Tiến sĩ Vinay Nyapathi, bác sĩ chuyên khoa Chẩn đoán hình ảnh tại Apollo Spectra (Bangalore, Ấn Độ), khi ngồi lâu, các cơ ở bắp chân giảm hoạt động, làm lưu lượng máu trở về tim chậm lại. Máu có thể ứ đọng trong các tĩnh mạch sâu ở chân, từ đó làm tăng nguy cơ hình thành cục máu đông.
Tình trạng này được gọi là Huyết khối tĩnh mạch sâu (DVT), thường xảy ra ở chi dưới. Nguy hiểm hơn, nếu một phần cục máu đông tách ra và di chuyển theo dòng máu lên phổi, nó có thể gây thuyên tắc phổi (PE). Khi DVT và PE xảy ra đồng thời, tình trạng này được gọi là Thuyên tắc huyết khối tĩnh mạch (VTE), một cấp cứu y khoa có thể đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Nguy cơ tăng rõ rệt khi một người ngồi bất động từ bốn tiếng trở lên. Điều này thường gặp ở nhân viên văn phòng, người làm việc trước máy tính, tài xế đường dài hoặc hành khách trên các chuyến bay kéo dài hơn sáu đến tám giờ. Không gian chật hẹp, thiếu vận động, mất nước và môi trường áp suất thấp trên máy bay càng làm nguy cơ cao hơn.
Dù vậy, không phải ai cũng có mức rủi ro như nhau. Người trên 60 tuổi, thừa cân, phụ nữ mang thai, người hút thuốc, người dùng thuốc tránh thai, người mắc tiểu đường, tăng huyết áp, mỡ máu cao hoặc ung thư có nguy cơ cao hơn. Những người vừa phẫu thuật, chấn thương hoặc có tiền sử gia đình bị rối loạn đông máu cũng cần đặc biệt thận trọng.
Các dấu hiệu của DVT gồm sưng một bên chân, đau hoặc căng tức bắp chân, da ấm và đỏ hơn bình thường. Trong khi đó, thuyên tắc phổi có thể gây khó thở đột ngột, đau ngực khi hít sâu, tim đập nhanh, chóng mặt hoặc thậm chí ho ra máu. Khi xuất hiện các triệu chứng này, người bệnh cần đi khám ngay.
Chẩn đoán thường dựa vào siêu âm mạch máu ở chân để phát hiện DVT, hoặc chụp CT mạch phổi khi nghi ngờ PE. Hiện nay, nhiều trường hợp có thể điều trị bằng thuốc chống đông đường uống mà không cần nằm viện dài ngày như trước đây.
Theo các chuyên gia, phòng ngừa vẫn là biện pháp quan trọng nhất. Hãy đứng dậy đi lại hoặc duỗi chân vài phút sau mỗi hai đến ba giờ ngồi liên tục. Uống đủ nước, hạn chế rượu bia, tránh ngồi bắt chéo chân quá lâu và cân nhắc mang vớ áp lực khi đi đường dài có thể giúp duy trì lưu thông máu tốt hơn.
Tiến sĩ Vinay Nyapathi cho biết, nhận thức đúng về nguy cơ và thay đổi những thói quen nhỏ hằng ngày có thể giúp giảm đáng kể khả năng hình thành cục máu đông nguy hiểm.
