Hơn 60 năm kể từ ngày được giải phóng, Quảng Ninh đã vượt qua bao khó khăn, thử thách, quyết tâm vươn lên khẳng định là một trong ba cực tăng trưởng của tam giác kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh và vùng kinh tế trọng điểm Bắc bộ. Nhân kỷ niệm 63 năm Ngày Giải phóng Khu mỏ 25/4 (1955 - 2018), phóng viên Báo Quảng Ninh đã ghi lại cảm xúc của những người trực tiếp tham gia, chứng kiến ngày tiếp quản Khu mỏ về chặng đường hơn nửa thế kỷ Vùng mỏ đã đi qua.
Ông Nguyễn Ngọc Đàm, nguyên Chủ tịch Ủy ban Hành chính Khu Hồng Quảng, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh: “Vùng mỏ đã từng làm nên những kỳ tích”
Hiệp định Giơ-ne-vơ buộc Thực dân Pháp phải rút khỏi miền Bắc trong vòng 300 ngày nhưng chúng vẫn thiết quân luật, vây ráp và cưỡng ép nhân dân vào Nam, vơ vét sức người, sức của ở Khu mỏ. Các cơ sở của ta trong Khu mỏ bí mật thành lập các tổ tự vệ công nhân ở các công trường, xí nghiệp để bảo vệ máy móc thiết bị và các cơ sở công nghiệp, không cho chủ mỏ Pháp di chuyển máy móc, thiết bị. Không cần phải mất từ 20 đến 25 năm nữa như người Pháp tuyên bố, chỉ 2 ngày sau giải phóng, công nhân mỏ đã khôi phục được sản xuất ở các nhà máy, tầng lò, bến cảng.
Sau tiếp quản, chúng ta đã làm nên kỳ tích khi nhanh chóng khôi phục hệ thống đường trục, sản xuất than, tổ chức lại sản xuất, từng bước xây dựng một Quảng Ninh vững mạnh. Từ một địa phương còn chủ yếu dựa vào trợ cấp của Trung ương, Quảng Ninh chúng ta đã vươn lên phát triển khá toàn diện trên tất cả các mặt trở thành một trong số ít tỉnh tự cân đối ngân sách và chủ động đổi mới trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị; đột phá trong cải cách hành chính, phương thức đầu tư kết cấu hạ tầng và xây dựng đô thị; trung tâm công nghiệp than, nhiệt điện và vật liệu xây dựng của cả nước; là khu vực trọng điểm phát triển du lịch, dịch vụ, thương mại; tốc độ tăng trưởng kinh tế, thu ngân sách và thu nhập đầu người duy trì ở mức cao và có nhiều đóng góp chung cho cả nước. Đây cũng là kỳ tích tiếp nối những kỳ tích của các thế hệ đi trước trong quá khứ.
Ông Hoàng Bách (tức Phạm Khắc Hựu), nguyên Chủ tịch UBND TX Cẩm Phả (nay là TP Cẩm Phả): “Phố mỏ ngày càng khang trang, thợ mỏ ngày càng no ấm”
Từ khi thực dân Pháp chiếm Khu mỏ khai thác than, hàng vạn thợ mỏ sống trong cảnh nô lệ, lầm than. Tôi tham gia Đại đội Hồ Chí Minh, lực lượng vũ trang đầu tiên ở Khu mỏ, vừa đứng lên đấu tranh, vừa chờ đón lực lượng từ Đông Triều về tiếp quản. Vì cơ cực như thế nên khi bộ đội ta tiếp quản TX Cẩm Phả, thợ mỏ và nhân dân nồng nhiệt chào đón, nhất là thợ mỏ thì vui khôn tả...
Thấm thoắt đã hơn 60 năm kể từ ngày giải phóng Khu mỏ, Cẩm Phả hôm nay đã có những bước phát triển vượt bậc, trở thành một trong những trung tâm công nghiệp, cảng biển hiện đại của tỉnh, trung tâm nhiệt điện lớn của cả nước và là cầu nối giữa hai thành phố Hạ Long - Móng Cái. Thành phố đã được mở rộng, những tòa nhà cao tầng hiện đại được quy hoạch, xây dựng khang trang. Tôi quay lại thăm các mỏ than thấy đời sống vật chất và tinh thần của công nhân đã được nâng lên rõ rệt. Thợ mỏ đi làm có xe ca đưa đón, khai trường được trang bị công nghệ hiện đại, tự động, có máy điều hòa, tắm nóng lạnh, thu nhập của thợ mỏ từng bước được cải thiện, đã có sân vận động, nhà thi đấu, nhà sinh hoạt văn hóa, thư viện để vui chơi, giải trí phục vụ công nhân, có chung cư dành riêng cho công nhân mỏ...
Ông Phạm Học (tức Ngô Thạch), nguyên Bí thư Huyện ủy Vân Đồn: “Tương lai quê hương rộng mở”
Hồi trước giải phóng, Khu mỏ phải đối diện với bao nhiêu khó khăn, thử thách trước sự đàn áp, kìm kẹp của thực dân Pháp. Cha tôi hoạt động cách mạng bí mật ở Khu mỏ nên phải đổi từ họ Ngô sang họ Phạm. Còn riêng tôi, những ngày giải phóng Khu mỏ, tôi làm xã đội trưởng ở xã Văn Châu (tên cũ của xã Cẩm Hải, TP Cẩm Phả ngày nay). Sau đó, tôi sang Vân Đồn (trước đây là huyện Cẩm Phả) công tác cho đến khi nghỉ hưu.
So với thời tôi mới ra Vân Đồn, vùng đất này đã đổi thay vượt bậc. Thời ấy cơ sở vật chất, cơ sở hạ tầng thiếu thốn trăm bề. Có nghĩ cũng chưa bao giờ chúng tôi nghĩ đến việc trong tương lai Vân Đồn sẽ thành Đặc khu kinh tế. Tuy nhiên, với những thuận lợi về mặt địa lý, tiềm năng, giao thông..., Vân Đồn sắp sửa trở thành Đặc khu với một hệ thống hạ tầng hiện đại đồng bộ, có khu phức hợp nghỉ dưỡng giải trí cao cấp có casino, các khu công nghệ cao, trung tâm thương mại quốc tế, điểm thu hút du khách nước ngoài... Chỉ ít ngày nữa thôi, Vân Đồn sẽ cất cánh, kéo theo sự phát triển chung của những địa phương lân cận, những vệ tinh xung quanh và sự phát triển của cả tỉnh Quảng Ninh mai sau. Chúng tôi mừng vì triển vọng phát triển đó.
Ông Hoàng Tuấn Dương, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Đảng ủy Than Quảng Ninh: “Vùng mỏ phát triển vượt bậc từ nền tảng những người đi trước đã xây đắp”
Tôi nhớ mãi ngày bộ đội vào tiếp quản Vùng mỏ, cơ man nào là cờ và hoa đón chào. Không khí vui như mở hội. Lúc đó, tôi đang là Liên đội trưởng Liên đội thiếu niên của Trường Tiểu học Cẩm Phả. Chúng tôi đã biết tổ chức các hoạt động ngoài giờ để giúp nhân dân, như: Quét dọn đường phố, sân vận động; gánh nước, trông em bé giúp những cô chú công nhân neo đơn... Khu mỏ được giải phóng, chúng tôi lớn lên có nhiều việc làm, làm công việc của đời thợ tự do. Tôi vào làm công nhân khai thác than ở lò chợ công trường lò Lộ Trí. Nhờ Vùng mỏ được giải phóng mà tôi được giác ngộ cách mạng, có cơ hội phấn đấu, trưởng thành hơn. Khi 19 tuổi, tôi đã được kết nạp Đảng và sau này được dìu dắt phát triển, trải qua nhiều vị trí khác nhau ở Cẩm Phả, Hòn Gai. Nhờ tinh thần dũng cảm của những thế hệ đi trước mà chúng tôi được sống trong tự do, được thể hiện mình, được phát huy truyền thống cách mạng của quê hương, của cha anh.
Ông Trần Văn Lưu, khu Thống Nhất, phường Cẩm Tây, TP Cẩm Phả:“Chúng tôi hài lòng với những gì lớp thợ mỏ kế tiếp đã làm"
Tôi tham gia hoạt động cách mạng từ đầu những năm 50 của thế kỷ trước. Phu mỏ chúng tôi phải sống trong cảnh cùng cực, thường xuyên bị đánh đập, cúp công, cúp lương, đối diện với tai nạn lao động. Đời sống vất vả trong những ngôi nhà ổ chuột, chật chội, dột nát, bệnh tật.
Giờ sau hơn 60 năm giải phóng, phố mỏ Cẩm Phả ngày càng hiện đại, khang trang, sạch đẹp; đảm bảo các yếu tố cần thiết để xây dựng một đô thị hiện đại trong tương lai. Thợ mỏ thế hệ chúng tôi đã hoàn thành nhiệm vụ, nuôi dạy cháu con thành đạt. Thế hệ con cháu sau này đã học hành bài bản, làm chủ các công trường nhà máy, lãnh đạo các mỏ, cán bộ địa phương, ra sức xây dựng Vùng mỏ giàu đẹp. Chúng tôi hài lòng, mãn nguyện với những gì mà lớp thợ mỏ kế tiếp đã làm.
Huỳnh Đăng (Thực hiện)[links()]
