Từ năm 2014, Quảng Ninh đã bắt tay vào thực hiện nhất thể hóa một số chức danh lãnh đạo. Đây được coi là một thí điểm có tính đột phá của Quảng Ninh trong đổi mới phương thức lãnh đạo, thực hiện cải cách hành chính, góp phần tinh gọn bộ máy, thực hiện theo đúng chủ trương của Đảng, Chính phủ là giảm đầu mối, giảm biên chế.
Tuy nhiên, trước đó, tỉnh đã thí điểm thực hiện mô hình bí thư kiêm chủ tịch UBND ở một số địa phương. Cụ thể, thực hiện nhất thể hóa chức danh bí thư đảng ủy, chủ tịch UBND xã ở Dân Chủ từ tháng 6/2000 và ở xã Đồng Sơn (Hoành Bồ) từ tháng 7/2006; xã Nam Hoà, huyện Yên Hưng (nay là TX Quảng Yên) từ tháng 7/2005. Đặc biệt, năm 2005, Ban Thường vụ Thành uỷ Hạ Long đã xây dựng Đề án thực hiện thí điểm mô hình bí thư đảng uỷ đồng thời là chủ tịch UBND phường, xã đã bố trí 7/20 phường, xã nhất thể hóa hai chức danh trên.
Tháng 2/2008, Ban Chấp hành Trung ương khóa X đã ban hành Nghị quyết số 22-NQ/TW về nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trong đó, yêu cầu thực hiện mạnh mẽ chủ trương trẻ hóa, tiêu chuẩn hóa, thể chế hóa và từng bước nhất thể hóa chức danh cán bộ; tạo bước chuyển có tính đột phá về xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức ở cơ sở.
Thực hiện Nghị quyết số 22-NQ/TW và các văn bản chỉ đạo của Trung ương về việc thực hiện thí điểm bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch UBND cấp xã và địa phương không tổ chức HĐND, Quảng Ninh đã chỉ đạo mở rộng mô hình. Các huyện, thị, thành uỷ đã xây dựng kế hoạch, khảo sát cụ thể ở từng cơ sở; xây dựng các phương án thực hiện, quán triệt chủ trương, giải pháp trong cấp uỷ, đội ngũ cán bộ, công chức và nhân dân, tạo sự đồng thuận để thực hiện. Năm 2008, một số nơi bước đầu thực hiện nhất thể hoá bí thư kiêm chủ tịch HĐND cấp xã 88/186 (47,3%); bí thư kiêm chủ tịch UBND cấp xã 23/186 (12,4%).
Đặc biệt, từ năm 2014 đến nay, mô hình nhất thể hoá chức danh bí thư cấp uỷ đồng thời là chủ tịch UBND cấp xã đã được mở rộng hơn trên địa bàn tỉnh cùng với việc thực hiện Đề án 25 về nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng; tinh giản bộ máy, biên chế. Hiện nay toàn tỉnh đang thực hiện mô hình bí thư đồng thời là chủ tịch UBND cấp xã ở 85/186 đơn vị cấp xã, đạt 45,7%, đồng thời, đã nhất thể Bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố ở 1.542/1.565 thôn, bản, khu phố (98,53%).
Với việc thực hiện nhất thể hoá chức danh bí thư cấp uỷ đồng thời là chủ tịch UBND cấp xã, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, người đứng đầu cấp ủy - chính quyền đã bám sát chức năng, nhiệm vụ của tổ chức cơ sở đảng, Điều lệ, các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt Đảng, Luật Tổ chức HĐND, UBND để lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở. Việc lập kế hoạch, cụ thể hoá và tổ chức thực hiện các chỉ thị, nghị quyết, chương trình, nhiệm vụ của cấp trên và của cơ sở được kịp thời, nhanh gọn, sát thực tế và có tính khả thi cao, sớm đi vào cuộc sống, từ khâu ra nghị quyết của cấp uỷ đến điều hành của chính quyền là một thể thống nhất, tạo sự chủ động, tập trung cao trong lãnh đạo và thực thi nhiệm vụ. Trong lãnh đạo, vận hành bộ máy linh hoạt, cơ chế tiếp nhận và xử lý thông tin nhanh nhạy, kịp thời và hiệu quả hơn, nhất là giải quyết những vấn đề khó, mới phát sinh ở cơ sở; tập trung được sự lãnh đạo từ việc đề ra chủ trương, kế hoạch và tổ chức thực hiện.
Đặc biệt, mô hình nhất thể hoá chức danh bí thư cấp uỷ đồng thời là chủ tịch UBND cấp xã đã phát huy được vai trò và trách nhiệm của người đứng đầu địa phương, gắn được trách nhiệm của cá nhân với kết quả cụ thể của cơ sở, giảm các cuộc họp tại cơ sở và với thôn, bản, khu phố. Đồng thời, tạo điều kiện giúp cho cán bộ có điều kiện nâng cao năng lực lãnh đạo, khả năng tư duy, tính quyết đoán, tự chủ, tự chịu trách nhiệm và để cán bộ rèn luyện trưởng thành; là môi trường để đào tạo, bồi dưỡng, phát hiện cán bộ tốt dự nguồn cho cấp trên. Đội ngũ cán bộ nhất thể hóa cũng đã phát huy được năng lực, sở trường của cán bộ, ít bị trì trệ, bảo thủ.
Bên cạnh việc phát huy hiệu quả mô hình nhất thể hoá bí thư cấp uỷ đồng thời là chủ tịch UBND cấp xã, hiện Quảng Ninh cũng đang thực hiện rất tốt các mô hình nhất thể hóa khác như Bí thư cấp ủy đồng thời là chủ tịch UBND cấp huyện, nhất thể hóa người đứng đầu cơ quan tham mưu giúp việc của cấp ủy với cơ quan chuyên môn cấp huyện... Đặc biệt, tỉnh đã nhất thể hóa chức danh Bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, bản, khu phố chiếm 98,15% (1.536/1.565).
Bảo Bình
