Theo thống kê của Chi cục Kiểm Lâm tỉnh, hiện toàn tỉnh có 159 con gấu ngựa của 31 chủ nuôi. Trong đó tập trung chủ yếu ở phường Hà Khẩu, TP Hạ Long (có 137 con của 15 chủ nuôi ở 2 trại: Nông Trang, do ông Nguyễn Trọng Bờ là chủ đại diện và trại Trường Thịnh do ông Nguyễn Thanh Nhượng là chủ đại diện). Số còn lại của một số chủ nuôi ở các địa phương (Đông Triều, Vân Đồn, Quảng Yên, Cẩm Phả, Uông Bí).
Để quản lý tốt các cơ sở nuôi nhốt gấu trên địa bàn tỉnh theo quy định hiện hành của Nhà nước, các bộ, ngành Trung ương và Công ước quốc tế về bảo vệ động vật hoang dã, những năm qua, Chi cục Kiểm lâm tỉnh đã triển khai nhiều giải pháp. Đó là, chỉ đạo các hạt kiểm lâm, nhất là Hạt Kiểm lâm TP Hạ Long, tham mưu cho chính quyền, phối hợp với các ngành, đoàn thể, tổ chức xã hội tại địa phương, thường xuyên tuyên truyền sâu rộng các quy định của Nhà nước, của tỉnh về quản lý gấu nuôi nhốt đến mọi tầng lớp nhân dân và các chủ nuôi nhốt gấu trên địa bàn; tổ chức cho các chủ nuôi nhốt gấu ký cam kết chấp hành nghiêm các quy định về nuôi nhốt gấu, không vi phạm việc sử dụng, mua bán các sản phẩm từ gấu, không chích hút mật gấu trái phép. Cùng với đó là thiết lập đường dây nóng thông báo rộng khắp trên các phương tiện thông tin đại chúng, tại các nơi tập trung đông người... để mọi tầng lớp nhân dân tiện liên lạc, tố giác hành vi vi phạm việc nuôi nhốt gấu, chích hút mật gấu trái phép cho các cơ quan chức năng được thuận tiện. Chi cục Kiểm lâm tỉnh còn phối hợp với Thanh tra Sở VH,TT&DL, Phòng Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường Công an tỉnh, chính quyền địa phương các cấp, thường xuyên kiểm tra, giám sát đối với các chủ nuôi nhốt gấu để phát hiện, ngăn chặn việc chích hút mật gấu bán cho khách du lịch, việc các công ty lữ hành đưa du khách vào các khu vực nuôi gấu mua bán mật gấu trái phép; xử lý nghiêm các đoàn đưa khách du lịch tham quan trại gấu trái phép...
Do chủ động thực hiện các giải pháp trên, những năm qua, công tác quản lý, bảo vệ gấu nuôi nhốt tại các cơ sở ở địa phương từng bước đi vào nền nếp và đúng quy định của pháp luật. Nhận thức của người dân, của các chủ cơ sở nuôi nhốt gấu ở địa phương, khách du lịch trong và ngoài nước về công tác bảo vệ gấu nuôi nhốt đã chuyển biến rõ nét. Tình trạng các chủ nuôi nhốt gấu chích mật gấu, khách du lịch đến tham quan trại gấu mua bán mật gấu trái phép... đã cơ bản được ngăn chặn. Đồng chí Tăng Xuân Phương, Phó Chi cục trưởng Chi cục Kiểm Lâm tỉnh cho biết: Trong công tác quản lý, ngành chức năng trên địa bàn tỉnh vẫn còn gặp rất nhiều bất cập, rào cản khi thực thi nhiệm vụ. Đó là, chế tài xử lý các hành vi chích hút mật gấu chưa được cấp thẩm quyền hướng dẫn cụ thể, rõ ràng; thủ đoạn vi phạm của các đối tượng ngày càng tinh vi. Trong khi các công ty lữ hành chủ yếu ở tỉnh ngoài, việc thu hồi giấy phép hoạt động của các doanh nghiệp này không thuộc thẩm quyền của cơ quan chức năng ở Quảng Ninh. Mặt khác, lực lượng chức năng (Kiểm lâm, Công an, Thanh tra Sở VH,TT&DL, chính quyền sở tại) cùng lúc phải thực hiện nhiều nhiệm vụ khác của ngành, địa phương, không thể cả ngày giám sát các trại nuôi gấu trên địa bàn. Hơn nữa, khi phối hợp kiểm tra phải thực hiện quy trình theo quy định, nhất là việc kiểm tra hành chính đối với du khách là người nước ngoài được các công ty lữ hành đưa đến tham quan các trại gấu.
Để quản lý hiệu quả các cơ sở nuôi nhốt gấu trên địa bàn, hầu hết các chủ cơ sở nuôi nhốt gấu mong cấp thẩm quyền, Hiệp hội Bảo tồn động vật hoang dã, Tổ chức Động vật châu Á... sớm nghiên cứu để có giải pháp, cơ chế tài chính hợp lý hỗ trợ cho việc đầu tư của các chủ nuôi gấu tại Quảng Ninh, để các chủ nuôi nhốt gấu di chuyển toàn bộ số gấu đang được nuôi nhốt trên địa bàn tỉnh đến quản lý tập trung tại Trung tâm cứu hộ gấu Tam Đảo (tỉnh Vĩnh Phúc) hoặc cơ sở nào đó có đủ điều kiện.
Tuấn Hương
