Vịnh Hạ Long - Di sản thiên nhiên thế giới và Cát Bà - Khu Dự trữ sinh quyển thế giới là hai trong số những khu bảo tồn có giá trị quan trọng nhất về kinh tế và sinh thái của Việt Nam, được thế giới biết đến bởi vẻ đẹp tự nhiên và những giá trị đa dạng sinh học quan trọng. Để bảo tồn tính toàn vẹn tự nhiên của những cảnh quan mang tầm quốc tế này, Liên minh Hạ Long - Cát Bà đã ra đời nhằm xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa Chính phủ, doanh nghiệp và lãnh đạo địa phương để thúc đẩy hoạt động bảo tồn và bảo vệ Vịnh Hạ Long và quần đảo Cát Bà...
Liên minh Hạ Long - Cát Bà là một sáng kiến hợp tác công - tư do Hoa Kỳ tài trợ. Ban lãnh đạo gồm đại diện chính quyền và doanh nghiệp nhằm thúc đẩy hợp tác liên ngành trong quản lý bảo tồn Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cát Bà. Thời gian thực hiện trong vòng 3 năm, từ tháng 6-2014 đến tháng 6-2017.
Chính phủ Hoa Kỳ đã cung cấp hỗ trợ Liên minh Hạ Long - Cát Bà thông qua Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) với khoản tài trợ có tổng trị giá 970.000 USD cho Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên Quốc tế (IUCN) và Trung tâm Bảo tồn sinh vật biển và Phát triển cộng đồng (MCD), một tổ chức phi chính phủ của Việt Nam, để giúp huy động sự tham gia của các đối tác nhà nước và tư nhân cũng như các tổ chức ở cấp cơ sở nhằm bảo vệ và phục hồi môi trường Vịnh Hạ Long. IUCN giữ vai trò Ban Thư ký và huy động sự tham gia của doanh nghiệp vào công tác bảo vệ môi trường. MCD tập trung huy động sự tham gia của các bên có liên quan ở địa phương và nâng cao năng lực để quản lý tốt hơn tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là đánh bắt và nuôi trồng thuỷ sản.
Các hoạt động của Liên minh được chia thành hai hợp phần: Liên kết với doanh nghiệp và liên kết với địa phương và cộng đồng. Trong đó hợp phần liên kết với doanh nghiệp do IUCN điều phối nhằm xây dựng quyết tâm chính trị mạnh mẽ để hành động và bảo vệ những giá trị nổi bật của Vịnh Hạ Long và Cát Bà thông qua việc thành lập Uỷ ban lãnh đạo Liên minh cấp cao do doanh nghiệp dẫn đầu, bao gồm lãnh đạo các doanh nghiệp, chính quyền các tỉnh Quảng Ninh và TP Hải Phòng, các cơ quan liên ngành và Đại sứ quán Mỹ. Uỷ ban này sẽ xây dựng tầm nhìn và tư vấn về kế hoạch hành động cho Liên minh. Các mục tiêu khác trong hợp phần bao gồm nâng cao nhận thức công chúng về thực trạng môi trường thông qua truyền thông, áp dụng bộ tiêu chuẩn chứng nhận cho các công ty du thuyền hoạt động trên các vịnh, cải thiện chất lượng nước ở Hạ Long - Cát Bà, tư vấn kỹ thuật để hoàn thành các báo cáo trình lên UNESCO.
Hợp phần thứ hai của Liên minh do Trung tâm Bảo tồn sinh vật biển và Phát triển cộng đồng (MCD) điều phối để kêu gọi sự tham gia của các bên liên quan tại Hạ Long và hỗ trợ người dân địa phương tham gia tạo điều kiện nuôi trồng thuỷ sản thân thiện với môi trường, xây dựng cơ sở chứng cứ để trao quyền cho các đối tác tại địa phương tham gia nhiều hơn vào hoạt động bảo vệ môi trường và chuẩn bị cho các tổ chức phi chính phủ ở địa phương tham gia sâu hơn nữa vào các vấn đề về môi trường.
Trong cuộc họp lãnh đạo lần thứ nhất Liên minh Hạ Long - Cát Bà diễn ra tại TP Hạ Long mới đây, Tổ chức Bảo tồn thiên nhiên Quốc tế IUCN đã chỉ ra vai trò quan trọng của Quảng Ninh và Hải Phòng trong việc quản lý Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long và Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cát Bà. Đồng thời đề xuất các biện pháp tăng cường công tác phối hợp quản lý khu vực Hạ Long - Cát Bà như: Đưa quần đảo Cát Bà vào khu vực mở rộng của Vịnh Hạ Long để quản lý, bảo tồn tốt hơn các giá trị của hai khu vực này. Tổ chức này cũng chỉ ra những thách thức và cơ hội trong bảo tồn và phát triển các hoạt động du lịch trên Vịnh Hạ Long như cần đầu tư phát triển hạ tầng du lịch đảm bảo an toàn cho du khách, kiểm soát tiêu chuẩn về môi trường của các tàu du lịch hoạt động trên Vịnh, tăng cường các hoạt động quảng bá, xúc tiến du lịch Hạ Long, áp dụng mô hình cấp chứng chỉ hoạt động du lịch với các tiêu chuẩn quốc tế phù hợp với thực tế phát triển du lịch tại Việt Nam... IUCN cũng đã chia sẻ những kinh nghiệm, mô hình quản lý thành công của các di sản thiên nhiên trên thế giới, phù hợp với đặc thù từng địa phương. Cũng như đưa ra các giải pháp hỗ trợ tối ưu để Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, Khu dự trữ sinh quyển quần đảo Cát Bà làm tốt hơn nữa công tác tham mưu cho địa phương trong việc quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản...
Nói về sáng kiến Liên minh Hạ Long - Cát Bà, đồng chí Vũ Thị Thu Thuỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, đánh giá cao hiệu quả và những lợi ích trong hoạt động của Liên minh đối với Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long. Đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh khẳng định: Việc thành lập Liên minh Hạ Long - Cát Bà là bước hiện thực hoá các mục tiêu giữ gìn, phát triển bền vững di sản Vịnh Hạ Long và Quần đảo Cát Bà. Đồng thời tăng cường mối quan hệ chặt chẽ của cơ quan quản lý nhà nước với các doanh nghiệp có hoạt động kinh doanh trên Vịnh.
Thu Nguyên
