Từ khi thực hiện Pháp lệnh Biên phòng đến nay, BĐBP tỉnh đã phát huy hơn nữa vai trò chuyên trách, đẩy mạnh phối hợp với các ngành, địa phương tuyến biên giới triển khai một cách đầy đủ, hiệu quả, tạo ra những chuyển biến mới về tư duy, nhận thức của cán bộ, nhân dân trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền lãnh thổ quốc gia.
Pháp lệnh Biên phòng (BP), ngày 7-4-1997 giao cho BĐBP là lực lượng nòng cốt, chuyên trách trong quản lý, bảo vệ chủ quyền an ninh biên giới quốc gia, bảo đảm giữ gìn an ninh trật tự (ANTT) khu vực biên giới; đồng thời xây dựng lực lượng BĐBP cách mạng, chính quy, tinh nhuệ và từng bước hiện đại nhằm quản lý vững chắc chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia, ANTT trên các khu vực biên giới. Xác định rõ trách nhiệm và nghĩa vụ của mình, 15 năm qua, Đảng uỷ, Bộ Chỉ huy BĐBP tỉnh đã có nhiều biện pháp nhằm đưa Pháp lệnh này đi vào cuộc sống.
Pháp lệnh BP được BĐBP tỉnh thực hiện tốt, thể hiện trên rất nhiều phương diện, từ việc củng cố tổ chức; đấu tranh phòng chống tội phạm khu vực biên giới; tham gia củng cố cơ sở chính trị ở cơ sở; phát triển kinh tế, văn hoá, xã hội trên địa bàn biên phòng. 15 năm qua, toàn tỉnh đã có hàng trăm lượt cán bộ BP được tăng cường xuống xã biên phòng làm nhiệm vụ, tạo sự chuyển biến lớn trong xây dựng cơ sở chính trị, củng cố hoạt động các tổ chức chính trị - xã hội. BĐBP tỉnh đã tuyển chọn hàng trăm thanh niên người dân tộc thiểu số đi học văn hoá và đào tạo để phục vụ lâu dài trong quân đội, đồng thời làm nguồn cán bộ cho địa phương. Các tổ công tác đặc biệt, chuyên trách vận động quần chúng thường xuyên bám địa bàn, phối hợp chuyển giao tiến bộ KHKT nhằm chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, mùa vụ, nâng cao thu nhập trên một đơn vị diện tích, giúp đồng bào các dân tộc xoá đói, giảm nghèo, phát triển KT-XH một cách bền vững. Từ đó, BĐBP đẩy mạnh tuyên truyền để đồng bào các dân tộc trên địa bàn phát huy cao tinh thần yêu nước, cùng các lực lượng chức năng tham gia có hiệu quả nhiệm vụ bảo vệ đường biên, cột mốc.
Thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước về chương trình phát triển kinh tế - quốc phòng, 15 năm qua, BĐBP tỉnh đã trực tiếp phối hợp điều động và tiếp nhận hàng ngàn hộ với hàng vạn nhân khẩu đến xây dựng kinh tế mới tại các xã, phường biên giới, hải đảo, hình thành các điểm dân cư dọc vành đai biên giới. Với phương châm “Cơ sở hạ tầng đi trước” và quan điểm “nơi ở mới phải tốt hơn nơi ở cũ”, các đơn vị BP đã nỗ lực cùng các đơn vị khác đẩy mạnh việc tham gia xây dựng các công trình phục vụ phát triển kinh tế như đường dân sinh, điện lưới, trường học, trạm xá, nhà văn hoá, cải tạo đất trống, đồi núi trọc để phát triển kinh tế nông - lâm nghiệp, phát triển các điểm thương mại... để nhân dân yên tâm gắn bó với quê hương mới. Đến nay, bằng sự giúp đỡ của các ngành, các cấp, các hộ dân kinh tế mới đã tổ chức khai hoang, phục hoá được trên 2.000ha đất nông nghiệp, lâm nghiệp và đất nuôi trồng thuỷ sản để đưa vào canh tác, chăn nuôi... Do có điều kiện sản xuất, đời sống của nhân dân trong các vùng kinh tế mới đã có sự đổi thay rõ nét, một số thôn, bản mới có cuộc sống rất ổn định. Song song với việc phối hợp với các ngành, các cấp giúp nhân dân phát triển kinh tế, BĐBP tỉnh còn tích cực tham gia phát triển văn hoá - xã hội cho nhân dân, góp phần xoá dần hủ tục lạc hậu, mê tín dị đoan và các tệ nạn xã hội khác. Đến nay, nhiều địa phương, nhiều gia đình đã được công nhận “Làng văn hoá”, “Gia đình văn hoá”; nhân dân đã tích cực hơn trong việc tham gia hoạt động văn hoá, thể thao, văn nghệ. Các hoạt động văn hoá - văn nghệ dân gian như: Hội đình làng Trà Cổ, lễ hội bơi chèo xã Quan Lạn (Vân Đồn), hát soóng cọ ở huyện Bình Liêu... đã được khôi phục và phát triển, mang lại giá trị tinh thần to lớn trong đời sống nhân dân.
Từ năm 2003 đến nay, thực hiện Chỉ thị số 34/CT-BTL ngày 24-6-2003 của Bộ Tư lệnh BĐBP về việc tổ chức phong trào “Quần chúng tham gia tự quản đường biên, cột mốc và an ninh, trật tự xóm bản khu vực biên giới”, BĐBP tỉnh đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng và các địa phương có đường biên giới khảo sát toàn diện các đoạn đường biên, cột mốc, tham mưu cho địa phương giao cho từng thôn, bản, từng hộ dân tham gia quản lý theo phương châm “Ở đâu có đường biên, cột mốc, ngư trường, bến bãi, ở đó có quần chúng nhân dân tham gia quản lý, bảo vệ”. Đặc biệt, BĐBP đã khảo sát và vận động từng hộ gia đình sát biên ký cam kết tích cực bám ruộng, vườn, đồi rừng sản xuất, kết hợp với bảo vệ đường biên cột mốc được giao. Riêng đối với các đơn vị trên tuyến biên giới biển thì tập trung khảo sát, nắm rõ tình hình làm ăn của ngư dân tại các ngư trường, bến bãi để thống nhất với địa phương từng bước quy hoạch, bố trí lại nơi neo đậu tàu thuyền phù hợp với việc quản lý ngư trường, bến bãi... Từ cách làm này, đến nay, hầu hết các hộ gia đình sinh sống trong các thôn, bản giáp biên cơ bản đều nắm được đoạn biên giới, các mốc giới; hiểu và có hành động bảo vệ đoạn đường biên, cột mốc mà thôn bản mình được phân công tham gia quản lý. Ở nhiều địa phương trên tuyến biên giới, các lực lượng như dân quân, cựu chiến binh đã thống nhất được quy chế phối hợp với các đồn biên phòng trong tuần tra, bảo vệ biên giới. Ngoài sản xuất, quần chúng nhân dân còn tham gia tu sửa, phát quang đường tuần tra, đường đến các mốc giới, có ý thức giữ gìn các hệ thống dấu hiệu đường biên giới, giúp cho việc tuần tra cũng như bảo vệ đường biên thuận lợi hơn. Phong trào “Quần chúng tham gia tự quản về ngư trường, bến bãi” cũng thực sự thu hút được bà con ngư dân làm ăn trên biển, đảo. Hầu hết bà con đều nắm vững các quy chế, quy định về biên giới biển, đặc biệt là Hiệp định phân định Vịnh Bắc bộ và Hiệp định về hợp tác nghề cá giữa Việt Nam và Trung Quốc, từ đó có ý thức về neo đậu tàu thuyền đúng nơi quy định, thực hiện nghiêm túc việc đăng ký, đăng kiểm tàu thuyền... Đến nay, đã có 709 hộ dân thuộc 45 thôn, bản giáp biên đăng ký quản lý 86,04km đường biên giới.
Quang Minh
