Thông qua Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản, quy định rõ thẩm quyền cấp xã

Sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) với 484/484 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, đạt tỷ lệ 100%.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự án Luật - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự án Luật - Ảnh: chinhphu.vn/Nhật Bắc

Dự thảo Luật có 4 chương, 33 điều, có hiệu lực từ 1/3/2027.

Trước khi Quốc hội thông qua dự án luật, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) của Chính phủ, trong đó tập trung làm rõ 5 nhóm nội dung lớn.

Về nguyên tắc xây dựng Luật và kiểm soát quyền lực, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Chính phủ xác định trưng mua, trưng dụng tài sản là biện pháp cuối cùng, chỉ áp dụng khi hàng dự trữ quốc gia, tài sản công và các biện pháp huy động khác không đáp ứng yêu cầu; đồng thời phải xuất phát từ sự cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh, lợi ích quốc gia, tình trạng khẩn cấp hoặc phòng, chống thiên tai.

Tiếp thu ý kiến, Chính phủ đã rà soát, quy định ngay trong Luật các nội dung ảnh hưởng trực tiếp đến quyền sở hữu, quyền sử dụng tài sản, gồm: Trường hợp, điều kiện, thẩm quyền, loại tài sản, nguyên tắc xác định giá, bồi thường, thời hạn, quyền và nghĩa vụ của người có tài sản, thẩm quyền cưỡng chế. Chỉ những nội dung kỹ thuật, có tính biến động cao như trình tự, biểu mẫu, phương pháp xác định giá mới giao Chính phủ quy định chi tiết.

Dự thảo Luật cũng bổ sung quy định về công khai, trách nhiệm giải trình của người có thẩm quyền và cơ chế giám sát của cơ quan, tổ chức, cá nhân, bảo đảm minh bạch, kiểm soát quyền lực trong quá trình thực hiện phân cấp, phân quyền.

Về áp dụng pháp luật và tính thống nhất của hệ thống pháp luật, Chính phủ đã chỉnh lý Điều 4 theo hướng các nội dung về trưng mua, trưng dụng tài sản được áp dụng thống nhất theo Luật này, trừ hai trường hợp: Luật khác có quy định bổ sung về trường hợp và người có thẩm quyền quyết định trưng mua, trưng dụng (như Luật Quốc phòng, Luật An ninh mạng, Luật Phòng, chống khủng bố); các nội dung về trưng dụng đất được thực hiện theo pháp luật về đất đai.

Về phân cấp, phân quyền, Chính phủ tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, giữ quy định phân quyền cho cấp xã nhằm bảo đảm tính chủ động, khả thi, phù hợp với phương châm "4 tại chỗ".

Tuy nhiên, thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã được giới hạn ngay trong Luật: Chỉ được quyết định trưng mua, trưng dụng tài sản thuộc địa bàn quản lý để phục vụ trực tiếp công tác phòng, chống thiên tai, dịch bệnh, cứu hộ, cứu nạn trên địa bàn.

Chủ tịch UBND cấp xã không được giao thẩm quyền trưng dụng các tài sản có tính chất đặc thù, giá trị lớn như cơ sở hạ tầng viễn thông, cơ sở hạ tầng thông tin, công trình kết cấu hạ tầng, hạ tầng số và tài sản số.

Trường hợp tài sản cần trưng mua, trưng dụng nằm trên địa bàn từ 2 đơn vị hành chính cấp xã trở lên, thẩm quyền quyết định thuộc cấp Trung ương hoặc cấp tỉnh.

Dự thảo cũng bổ sung quy định ngân sách cấp trên hỗ trợ ngân sách cấp dưới khi không bảo đảm khả năng cân đối, bảo đảm nguồn lực thực hiện nhiệm vụ được phân quyền.

Về các nội dung khác của dự thảo Luật, Chính phủ đã chỉnh lý quy định về thời hạn ban hành, cách thức gửi, nhận quyết định trưng mua, trưng dụng; quyết định hoàn trả tài sản và quyết định hủy bỏ quyết định trưng mua, trưng dụng, bảo đảm các quyết định được gửi đến người có tài sản.

Đồng thời, dự thảo bổ sung một số quyền của người có tài sản, người được huy động vận hành, điều khiển tài sản; hoàn thiện quy định về xác định giá trưng mua, bồi thường thiệt hại khi trưng dụng và thời hạn thanh toán tiền trưng mua, tiền bồi thường thiệt hại, nhằm bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể liên quan.

Về công tác chuẩn bị thi hành, Chính phủ cho biết dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật đã được chuẩn bị đồng thời với hồ sơ dự án Luật, bảo đảm có hiệu lực cùng thời điểm với Luật.

Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tài chính rà soát, tiếp thu các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội để hoàn thiện dự thảo Nghị định, bảo đảm thống nhất với chính sách trong Luật, minh bạch, rõ ràng trong thực hiện quyền và nghĩa vụ của các chủ thể.

baochinhphu.vn

Cùng chuyên mục