Các quy định pháp luật hiện còn“hổng” đặc biệt trong một số lĩnh vực nhạy cảm như tín dụng, ngân hàng khiến khung hành lang này dễ bị “bẻ” đưa hàng nghìn tỷ đồng “vượt rào”.
“Sân sau” của cán bộ ngân hàng?
Tội phạm trong lĩnh vực tín dụng - ngân hàng luôn là thách thức với các cơ quan chức năng do cách thức tinh vi, mức độ thiệt hại kinh tế lớn, ảnh hưởng tiêu cực đến đời sống xã hội, thị trường tài chính, hoạt động sản xuất kinh doanh...
Theo thống kê của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, chỉ tính riêng trong năm 2010-2011, các cơ quan chức năng đã phát hiện, xác lập án điều tra 69 vụ, khởi tố 40 vụ và 70 cán bộ ngân hàng; tổng số thiệt hại hơn 8.000 tỷ đồng và chỉ mới thu hồi được hơn 2.000 tỷ.
Không chỉ xảy ra trên thị trường công khai, tội phạm từ các hoạt động “tín dụng đen” dưới nhiều hình thức như: cầm cố, cho vay lãi suất cao, vay “nóng”, vay không cần thế chấp… cũng phát triển với tốc độ “nấm mọc sau mưa”.
Một trong những vụ vi phạm điển hình trong lĩnh vực tín dụng ngân hàng thời gian gần đây chính là vụ Huỳnh Thị Huyền Như, quyền Trưởng phòng giao dịch Ngân hàng Viettinbank chi nhánh TP. Hồ Chí Minh lừa đảo, chiếm đoạt 3.600 tỷ đồng của hơn 33 doanh nghiệp và 20 cá nhân.
Thực chất đây là vụ vỡ nợ tín dụng đen kiểu mới lần đầu tiên xảy ra tại Việt Nam và 3.600 tỷ đồng chỉ là con số thiệt hại, còn tổng số tiền các đối tượng đã huy động trong vụ án này lên đến hàng chục ngàn tỷ đồng và vụ án này vẫn đang trong giai đoạn điều tra.
Hay vụ án tham ô tại Phòng Giao dịch Kênh Đào, Hương Sơn trực thuộc Agribank Mỹ Đức, Hà Nội khiến 177 sổ tiết kiệm của khách hàng bị rút tới 45,8 tỉ đồng và không có khả năng khắc phục hậu quả cũng gây xôn xao dư luận. Một án tử hình, hai án chung thân của ba bị cáo thế hệ 8x được tuyên trong phiên tòa sơ thẩm mới đây là cái kết xứng đáng dành cho những kẻ phạm tội vì đã dùng thủ đoạn chiếm đoạt tài sản lớn để cá độ, đánh bạc.
Theo cơ quan điều tra, ba thủ đoạn chính liên quan đến tội phạm lĩnh vực ngân hàng được nhận diện, đó là cán bộ ngân hàng móc nối với đối tượng ngoài ngân hàng cố ý làm trái các quy định, có trường hợp móc nối hưởng chênh lệch; lập các hồ sơ khống để rút tiền đầu tư chứng khoán, nhà đất; lợi dụng quyền hạn của mình để lừa đảo, làm sai các quy định của Nhà nước.
Ông Nông Xuân Trường (Phó Trưởng phòng 1, Vụ 1, VKSNDTC) cho hay, “không hiếm cán bộ ngân hàng đã sử dụng các doanh nghiệp tư nhân làm “sân sau” để thực hiện chiếm đoạt tiền của tổ chức ngân hàng và nhà nước”.
Tha hồ “múa”.
Thực tế, ngoài những thiếu sót về nghiệp vụ, thiếu trách nhiệm của một số cán bộ ngân hàng, nếu không có những “lỗ hổng” pháp lý thì khó có thể móc nối cùng doanh nghiệp thực hiện các vụ lừa đảo, làm thất thoát tài sản.
Bộ luật Hình sự có nhiều quy định xử lý hành vi cho vay nặng lãi, các hành vi sai phạm trong hoạt động cho vay của các tổ chức tín dụng ….nhưng chủ yếu là định tính, không định lượng, lại không được hướng dẫn cụ thể, nhất là xác định rõ thế nào là cho vay “có tính chất chuyên bóc lột”, “hưởng lợi bất chính”, bao nhiêu đủ quy vào hành vi “cho vay lãi nặng”, thế nào là “gây hậu quả nghiêm trọng” và “rất nghiêm trọng”… khiến các cơ quan thi hành pháp luật khó thực thi. Chế tài đến ba năm tù và phạt tiền chỉ “từ một lần đến năm lần số lợi bất chính”, hay phạt tiền từ “10 triệu đồng đến 50 triệu đồng hoặc phạt tù từ một đến bẩy năm” đối với những người có các hành vi gây hậu quả nghiêm trọng trong hoạt động tín dụng…không đủ sức răn đe nên nhiều kẻ ngang nhiên “bắt tay” nhau “rút ruột” các ngân hàng vì lợi ích chúng có thể thu lại lớn hơn nhiều nếu chẳng may bị cơ quan pháp luật “sờ gáy”.
Mặt khác, Bộ luật Hình sự hiện hành chỉ có một điều quy định xử lý vi phạm về cho vay trong hoạt động của các tổ chức tín dụng, trong khi còn rất nhiều các hoạt động nghiệp vụ khác như đầu tư, chuyển tiền thanh toán, bảo lãnh chưa có chế tài… là những “khoảng trống” pháp lý lớn khiến nhiều người lợi dụng để kiếm lợi phi pháp.
Quy định pháp lý thiếu cũng khiến hoạt động giám sát kiểm toán trong nội bộ ngân hàng sơ hở. Từ năm 2009, cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng đã được thành lập để giám sát, cảnh báo khu vực rủi ro nhằm kịp thời ngăn chặn các vi phạm xảy ra, nhưng đa số các vụ án lớn đều được phát hiện qua… đơn thư tố cáo.
Đây chính là lý do quy định về tội phạm trong lĩnh vực tín dụng – ngân hàng, cụ thể là tội phạm lĩnh vực đầu tư, chuyển tiền, bảo lãnh, thanh toán trong hoạt động các tổ chức tín dụng đang được đưa ra thảo luận sửa đổi, bổ sung trong Bộ luật Hình sự.
Tuy nhiên để ngăn chặn hành vi vi phạm trong lĩnh vực tín dụng, ngân hàng, hạn chế những rủi ro có thể phát sinh ngoài việc ban hành các “barie” đủ mạnh, cần có hướng dẫn cụ thể các quy định liên quan để thuận tiện cho việc áp dụng khi xử lý các hành vi vi phạm.
Theo Nhân Dân
