Trao đổi chất quyết định lượng nhiệt cơ thể tạo ra, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu lạnh và mức độ thích nghi với thời tiết.
Cơ chế điều hòa nhiệt của cơ thể
Theo Tiến sĩ Zubair Sarkar, chuyên gia thần kinh học tại Bệnh viện Apollo Spectra (Kanpur, Ấn Độ), cảm nhận nóng – lạnh của con người được kiểm soát chủ yếu bởi não bộ, đặc biệt là vùng dưới đồi. Vùng này đóng vai trò điều chỉnh thân nhiệt thông qua việc kiểm soát lưu lượng máu, hoạt động trao đổi chất và phản ứng của hệ thần kinh.
Khi nhiệt độ môi trường giảm, cơ thể sẽ kích hoạt các cơ chế nhằm giữ nhiệt như co mạch máu ngoại vi và tăng sinh nhiệt. Ở một số người, hệ thống điều hòa này hoạt động hiệu quả hơn, giúp duy trì nhiệt độ cơ thể ổn định ngay cả khi thời tiết lạnh.
Những yếu tố giúp một số người ít cảm thấy lạnh
Tốc độ trao đổi chất là một trong những yếu tố quan trọng. Người có tốc độ trao đổi chất cao sẽ tạo ra nhiều nhiệt hơn trong quá trình chuyển hóa năng lượng, từ đó ít bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ thấp. Bên cạnh đó, mô mỡ nâu cũng đóng vai trò đáng kể trong việc sinh nhiệt. Khác với mô mỡ trắng có chức năng dự trữ năng lượng, mô mỡ nâu có khả năng đốt năng lượng để tạo nhiệt, giúp duy trì thân nhiệt. Những người có lượng mô mỡ nâu hoạt động tốt thường ít cảm thấy lạnh hơn.
Ngoài ra, hệ thần kinh cảm giác ở da cũng ảnh hưởng đến khả năng cảm nhận nhiệt độ. Ở một số người, các thụ thể cảm nhận lạnh kém nhạy hơn hoặc tín hiệu truyền về não chậm hơn, khiến cảm giác lạnh không rõ rệt. Yếu tố di truyền và nội tiết cũng góp phần tạo nên sự khác biệt. Một số gen và hormone, đặc biệt là hormone liên quan đến phản ứng stress, có thể làm tăng sinh nhiệt trong cơ thể.
Khi nào cần lưu ý?
Theo Tiến sĩ Sarkar, việc ít cảm thấy lạnh thường không phải là dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, nếu khả năng cảm nhận nhiệt độ thay đổi đột ngột hoặc đi kèm các biểu hiện như tê bì tay chân, mệt mỏi kéo dài, thay đổi cân nặng không rõ nguyên nhân hoặc đổ mồ hôi nhiều, người bệnh không nên chủ quan.
Những dấu hiệu này có thể liên quan đến rối loạn tuyến giáp, rối loạn chuyển hóa hoặc các bệnh lý thần kinh ngoại biên, cần được thăm khám và đánh giá y tế.
Khuyến cáo để bảo vệ sức khỏe
Các chuyên gia khuyến cáo, ngay cả khi không cảm thấy lạnh, người dân vẫn nên mặc trang phục phù hợp với nhiệt độ môi trường để bảo vệ tim mạch và các cơ quan nội tạng. Uống đủ nước cũng rất quan trọng, vì mất nước có thể ảnh hưởng đến cơ chế điều hòa thân nhiệt.
Nếu nhận thấy sự thay đổi kéo dài trong cảm nhận nóng – lạnh, việc thăm khám sớm sẽ giúp phát hiện và xử lý kịp thời các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.
