Trở về

Qua làng Điều Nha, vừa đến địa phận làng Đại, thằng Cường, đứa cháu họ của tôi, bảo người lái xe tắc xi đi chậm lại để tôi có điều kiện nhìn cảnh quan của làng. Đến đoạn rẽ qua ngã ba Cầu Bục, nó đột ngột hỏi: “-Ông còn nhớ con sông này không?”. Sao tôi quên được chứ! Con sông Giàn này, với ngôi chùa Kim Liên thấp thoáng giữa những vòm nhãn sum suê bên bờ sông ấy trong sâu thẳm hồn tôi vẫn còn lưu giữ cả một thời ký ức huyền sử, lưu giữ tất thẩy phần hồn vía quê hương của người dân làng Đại. Và với tôi, ngôi chùa Kim Liên hiện hữu kia không chỉ giữ phần hồn mà còn giữ cho tôi cả phần xác thân trên cõi đời này nữa…

Xa lắm rồi! Nhưng tôi không bao giờ quên. Quên sao được ngày ấy quê tôi đói nghèo quay quắt. Vì đói nên bọn trẻ chúng tôi đứa nào đứa ấy cũng quắt queo nguyềnh ngoàng như rãi khoai. Ruộng đất thì rộng mênh mông hút tầm nhìn đến con sông Cái. Nhưng vì mất mùa liên tiếp mà nhiều ngày tháng dân quê tôi phải ăn cháo kèm với củ chuối. Bọn trẻ chúng tôi đang tuổi ăn tuổi lớn nên lúc nào cũng thấy đói, thấy thèm cơm (…).

Hồi ấy bọn tôi học cuối cấp một. Trường liên cấp một hai được xây dựng trên nền ngôi đình làng Đại. Đình làng Đại quê tôi to lắm, nằm cạnh chùa Kim Liên. Không hiểu vì sao thời ấy, những ngôi đình ngôi chùa cứ hay được xây dựng cạnh nhau! Mẹ tôi thường kể, trước và sau cải cách ruộng đất, hầu hết những ngôi đình, ngôi chùa trong khu vực đều bị phá đi xây dựng trường học, trụ sở uỷ ban. Nhưng ngôi chùa Kim Liên thì vẫn tồn tại cạnh trường học. Vào ngày rằm, mồng một, cứ vào buổi sáng chiều là hương trầm toả thơm ngào ngạt vượt qua bờ tường len lỏi vào lớp học. Đến tiết học cuối, bọn trẻ chúng tôi lại đói cồn cào…

Một buổi chiều ấy, khi vừa tan học, tôi và mấy đứa cùng lớp rủ nhau vô chùa Kim Liên. Tới cửa chùa nhìn thấy hai vị Hộ pháp mặt đỏ phừng phừng tuốt kiếm trừng mắt! Bọn con gái thấy vậy sợ hãi chuồn mất! Chỉ còn tôi và thằng Long không cầm được cơn đói… Hương chuối, hương xôi nếp trong chùa như réo gọi, như có phép thần dụ dỗ tôi và thằng Long lần mò vào ban thờ Tổ. Đến cạnh Tam Quan, cạnh cây thị cổ, dưới gốc là con sấu đá làm nhiệm vụ canh giữ chùa… Ngoảnh đi ngoảnh lại thấy vắng bóng người, tôi và Long nháy nhau cùng kiễng chân với tay ôm gọn đĩa xôi và nải chuối trên ban thờ đang nghi ngút khói hương. Vừa quay ra thì bỗng gặp vãi Soải đang lòm khòm từ Tam bảo lại. Nhanh như cắt, tôi vội vàng ấn đĩa xôi vào nách áo, rồi vụt chạy như bay về phía cổng trường! Còn thằng Long bị vãi Soải la lối gọi người bắt… Kệ thằng Long, tôi chạy một mạch ra bờ sông Giàn, rúc vào một bụi cây gần đó ăn ngấu nghiến hết đĩa xôi chỉ trong nháy mắt...

Trên đường trở về, tôi nghe mọi người trong xóm kháo nhau: Thằng Long con bà Bường xóm Giữa trộm xôi chuối trong chùa bị vãi Soải phát hiện bắt giữ. Được tin, tôi chạy vô chùa Kim Liên. Thấy tôi hoảng hốt nhìn thằng Long, mọi người làm Phật sự ở chùa chỉ vào tôi: -Bữa rồi trộm xôi, chuối nhà chùa có khi cả thằng này chả chơi… Vừa sợ hãi, vừa thương thằng Long bị giữ vô gốc nhãn, tôi bỗng nghĩ cách giải cứu cho thằng Long. Nhưng vừa chợt nghĩ giây lát thì thấy Sư thầy từ trong chùa đi ra nói với mọi người:

- Thôi giữ nó đủ rồi… đói lòng nó trót ăn đĩa xôi, nải chuối thì thôi… Của chùa Đức Phật xá tội! Thả nó ra kẻo bố mẹ nó ở nhà mong…

Thật khổ cho thằng Long! Tôi nghĩ nó có được ăn uống gì. Thương tình Sư thầy bảo mọi người, xem ở ban Mẫu còn chút gì xin cho nó ăn đỡ đói lòng trước khi về nhà. Cầm phẩm oản và mấy gói bỏng, tôi và thằng Long vừa ăn, vừa chạy biến ra khỏi chùa như chim sổ lồng. Đó là ký ức tuổi thơ tôi thời tiểu học ở trường làng.

Vượt qua những ngày đói quay quắt, tôi đã vượt qua thời tiểu học nhanh chóng, rồi tiếp tục học lên cấp hai, cấp ba. Học trong nghèo khó và bom đạn giặc. Trong chiến tranh, cùng với thế hệ trẻ cả nước lên đường ra trận chống Mỹ. Bao người bạn tôi đã ngã xuống mãi mãi tuổi hai mươi… Cả thằng Long bạn tôi cũng đã ngã xuống ở chiến trường. Tôi may mắn xuất ngũ trở về trong khi đất nước toàn thắng yên bình và vào đại học. Rồi cuộc đời đưa đẩy, tôi đã có quãng thời gian khá dài sống ở nước ngoài, để rồi đến nay trở về mảnh đất quê hương…

Tôi cứ ngơ ngẩn chìm vào ký ức như thế cho đến khi xe đột ngột dừng lại và thằng cháu Cường lay bảo: “-Ông ơi, đến chùa Kim Liên rồi đấy!”.

Tôi lặng lẽ vào chùa thắp nén tâm hương, cúi lạy sám hối trước Tam bảo. Trong hương trầm tĩnh lặng, tôi không quên nhắc tên Long người bạn cũ của tôi. Trải lòng mình trước Tam bảo, tôi hành trì nghi lễ đã lâu mà lòng tôi vẫn coi như chưa đủ, còn thấy khiếm khuyết điều gì… Phút quay ra, vừa rảo gót đến hiên chùa thì bỗng gặp sư thầy năm xưa, thầy vẫn mặc chiếc áo cà sa màu nâu đất bãi. Tay sư thầy run run chống cây gậy trúc từ vườn nhãn chậm rãi bước ra. Thời gian trôi thật nhanh, sư thầy đã già đi nhiều lắm! Nhưng tôi vẫn nhận ra nét thuần thành nơi pháp thân của thầy. Tôi chạy ào tới quỳ xuống đón lạy sư thầy:

- Bạch thầy! Con về thăm quê, thăm sư thầy ạ!

Sư thầy dừng bước, miệng niệm danh hiệu Phật, mắt nhìn tôi hồi lâu rồi điềm tĩnh thuần hậu:

- Cậu Long hả? Khác xưa nhiều lắm nhỉ? Mấy bữa nay làm gì, ở đâu? Cậu giận dỗi gì quê nghèo mà cả ngần ấy năm bây giờ mới về quê hả?...

Nói rồi sư thầy kéo tôi ngồi xuống bên gốc nhãn cổ thụ xưa. Trong câu chuyện, sư thầy cứ gọi tôi là Long, hình như người đã lẫn nên nhớ nhầm tôi thành Long thì phải? Với cánh tay run rẩy đưa lên, bỏ miếng bã trầu nhai bỏm bẻm trong miệng, sư thầy nhìn tôi nhân hậu. Tôi lặng lẽ nhìn gương mặt hiền như Bụt của sư thầy như nhìn vào một tấm gương sạch bụi của trần thế. Tôi nghĩ sư thầy như một báu vật của Đức Từ Phụ đang hành đạo giữa thế gian này. Sự có mặt của sư thầy như làm vơi đi nỗi khổ trầm luân của kiếp người!

Với những mặc cảm tội lỗi, phải lâu lắm tôi mới dám thưa chuyện và hỏi sư thầy:

- Dạ, thầy còn nhớ chuyện hồi xưa bọn con đã làm điều gì vô lễ nơi nhà chùa không? Nghĩ giây lát sư thầy mỉm cười:

- À… nhớ ra rồi, chuyện cậu trộm xôi chuối phải không?

Không giấu được xúc động, tôi bạch sư thầy:

- Dạ, bạch thầy, con tên là Sinh… Thực ra hồi ấy con mới là người đã rủ Long vào lấy trộm xôi nhà chùa… Và Long đã hy sinh ở chiến trường thời chiến tranh rồi thầy ạ!

Sư thầy lặng lẽ, nhưng tôi thấy trong ánh mắt người thoáng rạng niềm vui! Dường như thầy chờ câu nói này của tôi từ lâu lắm rồi! Thầy trầm ngâm:

- Chuyện này ta biết cả rồi!

Thầy chỉ nói vậy. Tôi nhắm mắt nhớ người bạn cũ lòng hướng về cõi Phật! Nhớ lại lời Sư thầy:

- Con đã biết sợ... biết xấu hổ! Và đã vô chùa sám hối! Đấy là giải thoát rồi… Cõi Phật tịnh độ chẳng ở đâu xa… ngay giữa lòng mình mà con!…

Tôi đã ngộ ra câu nói ấy của sư thầy. Và bỗng thấy mùa xuân đang hiện hữu trở về trên đất mẹ quê hương sau những ngày xa xứ. Mùa xuân lại về sau những ngày đông giá lạnh. Bây giờ tôi mới thực sự cảm nhận trọn vẹn được hơi ấm nồng nàn của Mùa xuân…
Xuân Quý Tỵ 2013

Nguyễn Đức Sinh