Trong bối cảnh cả nước triển khai đồng bộ chủ trương sắp xếp tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp, nhiệm vụ củng cố nền quốc phòng toàn dân càng đặt ra yêu cầu cao về tổ chức lực lượng và thế trận quốc phòng ở cơ sở. Quán triệt các nghị quyết của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Quân khu 3, Bộ CHQS tỉnh Quảng Ninh đã, đang triển khai quyết liệt việc xây dựng tổ chức quân sự địa phương theo hướng "tinh, gọn, mạnh", góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, giữ vững quốc phòng, an ninh trên địa bàn.
Hải Sơn là địa bàn miền núi, biên giới, có trên 34km đường biên giới, diện tích rộng, điều kiện phát triển còn nhiều khó khăn. Tuy nhiên, sau khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và bố trí lực lượng quân sự chính quy về cơ sở, hoạt động của cơ quan quân sự địa phương đã có nhiều chuyển biến tích cực.
Trong cơn mưa đầu giờ sáng ngày trung tuần tháng 6, thao trường huấn luyện 84 chiến sĩ dân quân cơ động của Ban CHQS xã Hải Sơn vẫn rộn vang tiếng hô điều lệnh. Trên những hàng quân ngay ngắn, các chiến sĩ dân quân cơ động kiên trì luyện tập từng động tác dưới sự hướng dẫn trực tiếp của đội ngũ cán bộ quân sự chính quy. Không khí huấn luyện nghiêm túc, sôi nổi cho thấy sự chuyển biến về chất lượng huấn luyện sau khi lực lượng thường trực được bố trí về cơ sở, góp phần nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ vững chắc địa bàn biên giới.
Chiến sĩ dân quân cơ động xã Hải Sơn Choỏng Văn Hoàng, chia sẻ: Từ khi được các cán bộ quân sự chính quy trực tiếp huấn luyện, chúng tôi được hướng dẫn bài bản hơn về điều lệnh, tác phong và các kỹ năng quân sự. Mọi nội dung đều được cán bộ chỉ bảo cụ thể, uốn nắn từng động tác nên anh em tiếp thu nhanh, rèn luyện nghiêm túc và tự tin hơn khi thực hiện nhiệm vụ. Qua huấn luyện, chúng tôi không chỉ nâng cao kiến thức, kỹ năng mà còn ý thức rõ hơn trách nhiệm của lực lượng dân quân trong bảo vệ địa bàn, sẵn sàng tham gia xử lý các tình huống khi được giao.
Sau khi kiện toàn tổ chức theo mô hình mới, Ban CHQS xã Hải Sơn đã nhanh chóng ổn định biên chế, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng cán bộ, duy trì đầy đủ các chế độ trực, huấn luyện và sẵn sàng chiến đấu, bảo đảm mọi nhiệm vụ quân sự, quốc phòng trên địa bàn được triển khai liên tục, không bị gián đoạn.
Trung tá Đoàn Khánh Toàn, Phó Chỉ huy trưởng Ban CHQS xã Hải Sơn, chia sẻ: Thời gian đầu sau khi kiện toàn tổ chức theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đơn vị cũng gặp không ít khó khăn về cơ sở vật chất, nơi làm việc và nơi ăn, ở của cán bộ, chiến sĩ. Tuy nhiên, với sự quan tâm chỉ đạo của Bộ CHQS tỉnh và cấp ủy, chính quyền địa phương, cùng tinh thần chủ động, khắc phục khó khăn của cán bộ, chiến sĩ, Ban CHQS xã đã tận dụng cơ sở vật chất hiện có để nhanh chóng ổn định nơi làm việc, nơi sinh hoạt; đồng thời củng cố thao trường, bãi tập; duy trì nghiêm chế độ trực sẵn sàng chiến đấu, trực phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn. Đơn vị cũng chủ động phối hợp với các lực lượng trên địa bàn nắm chắc tình hình, xây dựng các phương án, kế hoạch ngắn hạn và dài hạn, kịp thời tham mưu cấp ủy, chính quyền địa phương triển khai hiệu quả nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Đến nay, hoạt động của Ban CHQS xã đã cơ bản đi vào nền nếp, công tác huấn luyện lực lượng dân quân được tổ chức đúng kế hoạch, bảo đảm chất lượng. Chúng tôi xác định tiếp tục bám sát địa bàn, nâng cao chất lượng huấn luyện, xây dựng lực lượng dân quân vững mạnh, sẵn sàng xử lý hiệu quả các tình huống ngay từ cơ sở, góp phần giữ vững quốc phòng, an ninh trên tuyến biên giới".
Sau khi mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào vận hành, Bộ CHQS tỉnh nhanh chóng kiện toàn cơ chế lãnh đạo, chỉ huy theo hướng tập trung, thống nhất từ Bộ CHQS tỉnh đến Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực và Ban CHQS cấp xã. Phương thức điều hành được đổi mới theo hướng Bộ CHQS tỉnh tăng cường chỉ đạo trực tiếp, Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực thực hiện chức năng quản lý địa bàn, kiểm tra, hướng dẫn, còn Ban CHQS cấp xã là lực lượng trực tiếp tổ chức thực hiện nhiệm vụ tại cơ sở.
Theo Đại tá Bùi Đức Lâm, Phó Chỉ huy trưởng Bộ CHQS tỉnh, cùng với việc phân công các đồng chí trong Ban Thường vụ Đảng ủy Quân sự tỉnh, Thủ trưởng Bộ CHQS tỉnh phụ trách từng đơn vị, thường xuyên kiểm tra, giám sát và gắn trách nhiệm người chỉ huy với kết quả hoàn thành nhiệm vụ. Tổ chức, biên chế được kiện toàn theo hướng tinh gọn, thống nhất, cơ cấu giữa lực lượng thường trực, dân quân tự vệ và dự bị động viên được điều chỉnh hợp lý, bảo đảm tính đồng bộ, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, chỉ huy trong tình hình mới. Toàn lực lượng cũng được rà soát, sắp xếp tổ chức, biên chế theo hướng "tinh, gọn, mạnh", bảo đảm quân số đạt trên 95% biên chế, ưu tiên các đơn vị sẵn sàng chiến đấu, làm nhiệm vụ trên tuyến biên giới, biển, đảo và địa bàn trọng điểm. Đặc biệt, việc đưa lực lượng thường trực về Ban CHQS cấp xã đã được triển khai đồng bộ, tạo chuyển biến rõ nét trong năng lực chỉ huy, chỉ đạo và xử lý các tình huống quốc phòng, quân sự ngay từ cơ sở.
Trên nền tảng đó, chất lượng tổng hợp, khả năng sẵn sàng chiến đấu và năng lực xử lý các tình huống về quốc phòng, an ninh của LLVT tỉnh tiếp tục được nâng lên. Công tác tuyển chọn, gọi công dân nhập ngũ năm 2026 hoàn thành 100% chỉ tiêu, bảo đảm đúng luật, an toàn, chất lượng; đồng thời, việc đăng ký nghĩa vụ quân sự năm 2027 được triển khai đồng bộ tại các xã, phường, đặc khu sau sắp xếp. Đến ngày 15/4/2026, đã có 20/54 đơn vị hoàn thành đăng ký cho 3.169 công dân đủ 17 tuổi theo quy định.
Bên cạnh đó, mô hình mới đã góp phần phát huy rõ vai trò tham mưu của cơ quan quân sự địa phương, rút ngắn quy trình chỉ huy, điều hành, tăng tính thống nhất trong tổ chức thực hiện và nâng cao khả năng xử lý các tình huống ngay từ cơ sở, nhất là trong phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và bảo đảm an ninh, trật tự trên địa bàn; đảm bảo các hoạt động chăm lo an sinh xã hội. Hằng năm, LLVT tỉnh tích cực phối hợp với các đơn vị tự vệ ngành Than xây dựng một công trình nông thôn mới (năm 2025 thực hiện tại xã Hải Lạng, năm 2026 tại xã Đường Hoa), mỗi công trình có kinh phí gần 2 tỷ đồng. Đồng thời, phối hợp với Binh đoàn 19 khảo sát, xây dựng tuyến đường phục vụ diễn tập khu vực phòng thủ năm 2026 dài hơn 400m, trị giá trên 5 tỷ đồng; triển khai nhiều hoạt động xây dựng nhà tình nghĩa, nhà đồng đội, nhà đại đoàn kết, khám bệnh, cấp thuốc miễn phí và trao hàng nghìn suất quà cho các gia đình chính sách, hộ nghèo, học sinh có hoàn cảnh khó khăn.
Từ thực tiễn triển khai có thể thấy, việc tổ chức cơ quan quân sự địa phương theo mô hình mới đã phát huy hiệu quả rõ rệt, bảo đảm sự thống nhất trong lãnh đạo, chỉ huy, nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ ở cơ sở và tạo động lực để xây dựng LLVT tỉnh Quảng Ninh ngày càng chính quy, tinh nhuệ, “tinh, gọn, mạnh”, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
