Trung tuần tháng 9 vừa qua, Công an TP Cẩm Phả phát hiện và bắt giữ phương tiện vận tải mang biển kiểm soát 14P-2371 đang vận chuyển gần 40 tấn than cám không có hoá đơn chứng minh nguồn gốc. Bước đầu trong quá trình điều tra, phương tiện và số than vi phạm trên sẽ được đơn vị chức năng tạm thời thu giữ. Tuy nhiên, sau kết thúc điều tra, cơ quan chức năng chỉ có thể thu giữ số lượng than, còn phương tiện phải được thả ra và chủ xe cũng không bị truy cứu trách nhiệm.
Thực chất hướng xử lý như trong vụ việc trên cũng là giải pháp linh động để giải quyết chứ thực ra không nằm trong quy định, chế tài, hướng dẫn xử lý thuộc Nghị định 142 của Chính phủ về quản lý tài nguyên khoáng sản đang hiện hành. Có thể nói đối với Nghị định 142, trong khi chế tài xử phạt về khai thác than trái phép rất rõ ràng, quyết liệt; người, đơn vị vi phạm có thể bị phạt 1-2 tỷ đồng và có thể truy cứu trách nhiệm hình sự. Tuy nhiên, riêng mảng kinh doanh, vận chuyển, tàng trữ than lại thiếu các hướng dẫn cụ thể. Theo Thượng tá Trần Xuân Trường, Phó Trưởng Công an TP Cẩm Phả, chính điều này đã gây khó khăn không nhỏ cho các đơn vị chức năng trong quá trình xử lý các hoạt động vận chuyển, tàng trữ, kinh doanh than trái phép. Bởi thực tế than cũng giống như các loại hàng hoá khác, trong khi đó ngành Than hiện còn bán hàng cho một số hộ tiêu thụ trên địa bàn như các đơn vị sản xuất nhiệt điện, xây dựng… bởi vậy đương nhiên phải lưu hành trên thị trường, việc cam kết giữa các ngành trong việc không vận chuyển than trên đường như đã từng có là khó thực hiện. Bởi vậy cần phải có chế tài xử lý các trường hợp vận chuyển, kinh doanh, tàng trữ than không hợp pháp để làm cơ sở cho các đơn vị chức năng triển khai, còn nếu không thì thực sự khó…
Điều đáng nói là từ đầu năm đến nay, Công an TP Cẩm Phả phát hiện hàng chục trường hợp vận chuyển than không rõ nguồn gốc với số lượng hàng trăm tấn than như vụ việc phương tiện 14P-2371 trung tuần tháng 9 vừa qua, thế nhưng cũng không xử lý được. Lực lượng chức năng chỉ thu giữ số than trái phép này, còn phương tiện và chủ phương tiện vận chuyển than trái phép đều không phải chịu trách nhiệm. Ngay như số than bị thu giữ từ những vụ vận chuyển than không rõ nguồn gốc từ đầu năm đến nay, hiện Công an TP Cẩm Phả vẫn gửi tại các kho than của các đơn vị ngành Than chứ cũng chưa có hướng xử lý tiếp theo. Phó Trưởng Công an TP Cẩm Phả Trần Xuân Trường cho biết: Rõ ràng đó là những vụ việc vi phạm pháp luật, trong đó phương tiện và chủ phương tiện vận chuyển đều liên quan thế nhưng không có chế tài nào để xử phạt, như vậy thì tính răn đe trong các hoạt động này không mạnh, chưa khiến các đối tượng vi phạm nhận thức rõ được hành vi vi phạm của mình.
Cùng với hoạt động vận chuyển, hiện hoạt động tàng trữ, kinh doanh than cũng còn nhiều điểm khó xử lý. Hiện nay trên địa bàn thành phố có hàng chục điểm thu gom, tàng trữ than phụ phẩm với số lượng đương đối lớn, trong đó sôi động nhất là ở Dương Huy và Mông Dương. Thực chất đây không phải là số than phi pháp mà chỉ là than do người dân tận dụng quét vét lại than rơi vãi trên các tuyến đường vận chuyển than, hoặc mót lại ở những khu vực khe suối bắt nguồn từ các khai trường mỏ chảy ra. Tuy nhiên, từ đây đã kéo theo tình trạng thu gom, kinh doanh mua bán than, gây nên sự nhộn nhạo, khó khăn trong công tác quản lý ở lĩnh vực này. Bởi vậy cần thiết phải có những quy định, giải pháp quản lý hoạt động thu gom, tàng trữ, kinh doanh than phụ phẩm một cách hợp lý và hiệu quả, sao cho vẫn tạo điều kiện cho người dân tận dụng được các nguồn than rơi vãi để tránh lãng phí, vẫn đảm bảo trật tự trong quản lý tài nguyên than.
Việt Hoa
