Qua thực tiễn Quảng Yên có thể thấy, trong áp lực lớn về số lượng đơn thư và tính chất phức tạp của từng vụ việc, việc “gỡ nút thắt” từ cơ sở, xử lý dứt điểm từng trường hợp là cách làm hiệu quả, củng cố niềm tin của người dân. Không riêng Quảng Yên, nhiều địa phương khác trong tỉnh chủ động kiểm soát tình hình, không để phát sinh vụ việc mới “nóng, phức tạp”, góp phần giữ ổn định cho những nhiệm vụ chính trị lớn của tỉnh.
Khó khăn, vướng mắc còn hiện hữu
Công tác tiếp công dân, giải quyết KNTC luôn là lĩnh vực phức tạp, nhạy cảm, bởi trực tiếp liên quan đến quyền lợi thiết thân của người dân. Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác này vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc. Một số vụ việc khiếu nại thường có tính chất phức tạp, kéo dài nhiều năm, tập trung đông người. Nhiều trường hợp phát sinh từ lĩnh vực đất đai, GPMB, nguồn gốc sử dụng đất không rõ ràng hoặc việc lập phương án bồi thường, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn có sai sót. Đây là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến khiếu kiện dai dẳng, khó giải quyết dứt điểm. Khi tiếp dân, chính quyền địa phương phải rà soát lại toàn bộ hồ sơ, quy trình giải quyết, đánh giá xem đã đúng quy định pháp luật và sát thực tế chưa, từ đó mới có phương án xử lý phù hợp.
Khó khăn cũng xuất phát từ việc phân loại, đánh giá đối tượng khiếu nại. Có người bức xúc chính đáng, có người chưa hiểu đúng quy định, song cũng có trường hợp bị xúi giục, lợi dụng quyền khiếu nại để kích động, gây phức tạp tình hình. Một số vụ việc bị kéo dài do công dân không hợp tác, không chấp nhận kết quả giải quyết cuối cùng, dẫn đến khiếu nại dai dẳng.
Bên cạnh đó, vẫn còn tình trạng tiếp dân, giải quyết khiếu nại hình thức, mang tính thủ tục, nặng về làm dân hài lòng tức thời mà thiếu sự kiên quyết. Có nơi khi tiếp dân còn lúng túng, né tránh, thậm chí “đùn đẩy” trách nhiệm giữa các cơ quan, dẫn đến việc chậm trễ xử lý, làm cho người dân càng thêm bức xúc. Trong khi đó, nguyên tắc là vừa phải mềm dẻo, lắng nghe và chia sẻ, nhưng cũng phải kiên quyết, dứt khoát, tránh vòng vo kéo dài.
Công tác phối hợp và giám sát giữa các cơ quan đôi khi chưa chặt chẽ. Những vụ việc phức tạp, đông người cần có sự tham gia của nhiều ngành, nhiều cấp, nhưng việc tổ chức họp liên ngành, cùng nghe, cùng đánh giá chưa thực sự thường xuyên. Vai trò giám sát của MTTQ và các đoàn thể ở cơ sở được quan tâm, có nhiều chuyển biến tuy nhiên hiệu quả chưa thật sự đồng đều.
Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, có những điểm chưa thống nhất, thiếu đồng bộ dẫn đến khó áp dụng. Ở một số địa phương, lượng đơn phát sinh nhiều, trong khi biên chế cán bộ tiếp dân, xác minh còn mỏng, kiêm nhiệm, ảnh hưởng tiến độ xử lý.
Khó khăn, vướng mắc trong công tác tiếp dân, giải quyết KNTC không chỉ đến từ sự phức tạp khách quan của vụ việc, mà còn từ hạn chế trong cách làm, trách nhiệm, sự phối hợp và tính minh bạch trong quá trình xử lý. Đòi hỏi đặt ra là phải vừa nâng cao năng lực, trách nhiệm của cán bộ, nhất là người đứng đầu, vừa đổi mới phương pháp, gắn với công khai, minh bạch và sự giám sát của nhân dân, thì mới hạn chế được khiếu kiện phát sinh, giải quyết dứt điểm những vụ việc tồn đọng, kéo dài.
Chủ động từ cơ sở
Sau khi sáp nhập đơn vị hành chính, nhiều địa phương ở Quảng Ninh đã sớm kiện toàn bộ máy, tập trung cho công tác tiếp công dân, giải quyết đơn thư. Ở phường Hoàng Quế, sau khi sáp nhập đến nay, công tác tiếp công dân đã đi vào nền nếp, đạt nhiều kết quả tích cực, bắt nguồn từ sự chuẩn bị kỹ lưỡng.
Ông Lê Văn Độ, Chủ tịch UBND phường Hoàng Quế cho biết: “Trước khi kết thúc hoạt động đơn vị hành chính cấp huyện, lãnh đạo UBND TX Đông Triều đã chỉ đạo Thanh tra và các phòng, ban liên quan lập danh sách, tập hợp đầy đủ hồ sơ từng vụ việc, bàn giao cho chính quyền xã, phường mới. Nhờ vậy, ngay khi tiếp nhận địa bàn, UBND phường Hoàng Quế có đầy đủ dữ liệu để xử lý, không bị lúng túng.
Từ danh sách này, lãnh đạo phường chủ động liên hệ trực tiếp với công dân có đơn, mời lên làm việc, đối thoại. Vấn đề nào giải quyết được thì xử lý ngay, ban hành văn bản trả lời rõ ràng; nội dung nào cần thêm thời gian thì cũng có văn bản hẹn ngày cụ thể để người dân nắm rõ. Những trường hợp phát sinh thắc mắc, phường phân công chuyên viên và lãnh đạo phòng trực tiếp hướng dẫn, tháo gỡ".
Phường Hoàng Quế còn công khai số điện thoại của Ban Thường vụ Đảng ủy, lãnh đạo UBND, trưởng các phòng chuyên môn; đồng thời đăng tải thường xuyên thông tin trên cổng thông tin điện tử và trang DDCI phường (được thành lập từ tháng 7/2025, đến nay đã có trên 7.400 thành viên). Nhờ đó, kênh thông tin hai chiều giữa chính quyền và người dân luôn thông suốt, tăng cường tính minh bạch và giám sát xã hội.
Những nỗ lực cho thấy hiệu quả rõ rệt, trong suốt 4 kỳ tiếp dân định kỳ gần đây, phường Hoàng Quế không còn công dân nào lên kiến nghị, không phát sinh vụ việc mới. Tại các kỳ tiếp xúc cử tri, ý kiến người dân được tiếp nhận và chỉ đạo giải quyết ngay. Trường hợp chưa giải quyết xong thì đều có văn bản trả lời tiến độ để cử tri nắm được.
Ở phường Đông Mai, ngay từ những ngày đầu vận hành bộ máy mới, hoạt động KT-XH đã nhanh chóng bắt nhịp, ổn định và đồng bộ. Cán bộ, công chức các bộ phận bắt tay ngay vào công việc với tinh thần trách nhiệm cao nhất, đặc biệt trong tiếp công dân và xử lý các vụ việc phát sinh.
Trong quý III/2025, phường tiếp 42 lượt công dân, tiếp nhận và xử lý 35 đơn thư, phần lớn liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng và chế độ chính sách; trong đó, đã giải quyết 20/33 vụ việc. Đáng chú ý là vụ việc của 13 hộ dân tại dự án KCN Sông Khoai, nguy cơ khiếu kiện kéo dài là hiện hữu. Với cách làm chủ động, ngay sau khi vận hành mô hình chính quyền hai cấp, ngày 10/7/2025, đồng chí Chủ tịch UBND phường Đông Mai đã chủ trì buổi đối thoại với 13 hộ dân liên quan dự án, lắng nghe nguyện vọng, ý kiến của nhân dân, đồng thời kiên trì vận động, giải thích chính sách, tháo gỡ vướng mắc, công khai minh bạch thông tin để bà con nắm được, không tạo thành điểm nóng, phức tạp.
Song song với đó, phường đồng thời lồng ghép công tác tiếp dân trong các kỳ tiếp xúc cử tri, hội nghị khu phố để kịp thời lắng nghe, tháo gỡ từ sớm những khúc mắc mới, không để khoảng trống quản lý sau sáp nhập, đồng thời xử lý kịp thời những vấn đề nóng tại cơ sở.
Ông Vũ Ngọc Hùng, Chủ tịch UBND phường Đông Mai, chia sẻ: “Người dân quan tâm nhất là vấn đề minh bạch, quyền lợi được đảm bảo. Tiếp công dân, giải quyết KNTC, kiến nghị, phản ánh của nhân dân là công việc thường xuyên, không phải đợi người dân lên trụ sở mới giải quyết mà bất kỳ vụ việc nào, dù nhỏ, đều cần được nắm bắt sớm, xử lý, không để tích tụ thành khiếu kiện lớn”.
Tại đặc khu Vân Đồn, với đặc thù địa bàn rộng, nhiều khu đảo xa đất liền, để tạo điều kiện thuận lợi cho nhân dân, công dân có thể tiếp trực tuyến tại điểm cầu các tổ công tác hoặc trực tuyến.
Phục vụ Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI, tiến tới Đại hội đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ XIV, UBND đặc khu đã thành lập Tổ công tác đặc biệt do đồng chí Phó Chủ tịch UBND đặc khu trực tiếp làm Tổ trưởng, thành viên là lãnh đạo phòng chuyên môn. Nhiệm vụ của tổ là rà soát toàn diện các vụ việc KNTC, kiến nghị; đặc biệt là những dự án liên quan đến thu hồi đất, bồi thường GPMB, tái định cư. Trong nhiều văn bản chỉ đạo, UBND đặc khu cũng nhấn mạnh: Phải nhận diện sớm rủi ro, bất cập chính sách để có giải pháp xử lý, không để bùng phát khiếu kiện đông người.
Song song, Vân Đồn cũng chú trọng rà soát toàn bộ các vụ việc còn tồn đọng, đặc biệt trong lĩnh vực đất đai, GPMB. Với từng trường hợp cụ thể, lãnh đạo UBND đặc khu chỉ đạo đối thoại nhiều lần, giải thích chính sách, xem xét khó khăn của hộ dân, điều chỉnh trong phạm vi thẩm quyền. Những vụ việc chưa thể giải quyết ngay đều được trả lời bằng văn bản, ghi rõ lộ trình và thời hạn xử lý.
Những giải pháp đồng bộ trên đã mang lại hiệu quả rõ rệt, số vụ việc tồn đọng giảm, nhiều địa phương không phát sinh đơn thư mới; các dự án trọng điểm triển khai thuận lợi, an ninh trật tự cơ sở được giữ vững. Quan trọng hơn, niềm tin của nhân dân đối với chính quyền cơ sở được củng cố.
Bài 3: Không để chậm trễ trong bảo vệ quyền, lợi ích của người dân
