Bài toán khó cho các nhà quản lý

Thu hút các chuyên gia giỏi, các cơ sở sản xuất mà sản phẩm có hàm lượng chất xám cao vào các khu công nghiệp (KCN) là một mục tiêu quan trọng của tỉnh ta. Tuy nhiên, đến nay, vấn đề này vẫn là một bài toán khó cho các nhà quản lý và Ban Quản lý các KCN.

Hiện toàn tỉnh có 5 KCN được Chính phủ chính thức phê duyệt đưa vào quy hoạch phát triển KCN chung của toàn quốc đó là các KCN: Cái Lân, Việt Hưng, Hải Yên, Hải Hà và Đông Mai. Diện tích mỗi KCN có quy mô từ 150ha đến 300 ha. Đến hết tháng 5-2009, tổng số vốn đầu tư vào các KCN đạt khoảng 1.000 tỷ đồng. Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài trong các KCN đều duy trì được tốc độ tăng trưởng ổn định, đặc biệt là các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, xuất khẩu 100% sản phẩm như: Công ty liên doanh sản xuất nguyên liệu giấy Việt - Nhật, doanh thu 6 tháng đầu năm 2009 đạt trên 2,5 triệu USD; Công ty liên doanh sản xuất bột mỳ Vimaflour đạt doanh thu trên 11 triệu USD và kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 3,5 triệu USD…

Có thể nói, sau nhiều năm hoạt động, đến nay các KCN đã thu hút được số lượng doanh nghiệp tương đối lớn, góp phần giải quyết nhu cầu việc làm đáng kể cho tỉnh và các vùng phụ cận. Vậy nhưng lao động trong các KCN có tới 60% là lao động phổ thông chỉ qua đào tạo ngắn hạn tại một số trung tâm dạy nghề, hoặc do doanh nghiệp tự đào tạo; số lao động có tay nghề, có chuyên môn cao rất ít.

Nguyên nhân là do các doanh nghiệp hoạt động trong các KCN có sản phẩm chứa đựng hàm lượng chất xám cao chưa nhiều, chủ yếu là sản xuất các mặt hàng tiêu dùng đơn giản để xuất khẩu; các công đoạn sản xuất chỉ là khâu lao động thủ công mà chủ cơ sở có thể tổ chức sản xuất ở bất cứ nơi nào. Bên cạnh đó, việc đào tạo của các cơ sở đào tạo nghề và các trường dạy nghề đóng trên địa bàn tỉnh mới chỉ dừng lại ở việc đào tạo các ngành mà cơ sở vật chất, giáo trình và giáo viên có sẵn, nên học viên sau khi đào tạo rất khó xin việc ở các doanh nghiệp trong KCN. Việc đào tạo nghề không gắn với thị trường lao động. Thêm vào đó là ý thức của người lao động về việc nâng cao trình độ, tay nghề nhằm đáp ứng được nhu cầu việc làm còn yếu. Hầu hết chỉ muốn qua một lớp đào tạo ngắn hạn và có việc làm ngay với mức lương khả dĩ là được. Ngoài ra, mối liên hệ giữa Ban Quản lý KCN và các cơ quan quản lý Nhà nước với các trường học và doanh nghiệp chưa tốt. Việc đào tạo theo địa chỉ, đào tạo theo đơn đặt hàng của các cơ sở đào tạo tại tỉnh ta rất yếu.

Đã đến lúc cần nhìn nhận lại và có các yêu cầu mới, tiêu chuẩn mới cho sự lựa chọn đối với các nhà đầu tư để thu hút các chuyên gia giỏi và nâng cao hàm lượng chất xám trong mỗi sản phẩm. Trong khuôn khổ thẩm quyền phù hợp với định hướng phát triển lâu dài của tỉnh, tỉnh cần đưa ra các tiêu chuẩn mới về công nghệ, về chính sách con người sao cho hiệu quả, phù hợp với định hướng phát triển. Trong khi, việc tạo quỹ đất để bố trí các doanh nghiệp và dự án mới không còn nhiều, vậy nên, việc lựa chọn các doanh nghiệp vào các KCN theo các tiêu chuẩn mới lại càng trở nên cần thiết.

Theo kế hoạch phát triển đến năm 2015, tỉnh ta sẽ ưu tiên và đầu tư phát triển nguồn nhân lực, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao nhằm đáp ứng nguồn nhân lực cho các KCN nói riêng và lĩnh vực sản xuất công nghiệp nói chung. Mặt khác mở rộng quy mô đào tạo nguồn nhân lực theo nhiều hình thức khác nhau, tập trung đào tạo công nhân tay nghề cao đáp ứng nhu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tập trung khuyến khích và hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong việc đầu tư đổi mới trang thiết bị; xây dựng cơ chế gắn kết chặt chẽ giữa hoạt động giáo dục tại các trường đào tạo với các hoạt động nghiên cứu công nghệ mới; nghiên cứu xây dựng các chính sách hỗ trợ để khuyến khích phát triển các dịch vụ hỗ trợ về sở hữu trí tuệ, chuyển giao công nghệ…