Phát huy truyền thống đoàn kết, cần cù, năng động, Đảng bộ, nhân dân huyện Bình Liêu đã triển khai có hiệu quả Nghị quyết T.Ư 5 (khoá VIII) “Về xây dựng và phát triển nền văn hoá Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, tạo nhiều chuyển biến tích cực trong đời sống văn hoá tinh thần trên địa bàn huyện.
Trao đổi với chúng tôi, đồng chí Trịnh Văn Duyệt, Chủ tịch UBND huyện cho biết: Việc triển khai thực hiện Nghị quyết T.Ư 5 (khoá VIII) đã góp phần thực hiện nếp sống văn minh, xoá bỏ những tập tục lạc hậu, thắt chặt tình đoàn kết dân tộc trên địa bàn. Qua việc tổ chức tốt các hoạt động giao lưu văn hoá, văn nghệ giữa các dân tộc trên địa bàn huyện đã góp phần bảo tồn và phát huy các giá trị của văn hoá truyền thống. Đảng bộ huyện xác định, đây là Nghị quyết có tầm quan trọng đặc biệt trong đời sống tinh thần của nhân dân. Để tạo sự nhận thức sâu sắc về vấn đề này, Ban Thường vụ Huyện uỷ đã chỉ đạo và tổ chức quán triệt sâu rộng đến cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân.
Qua đó, thay đổi nhận thức, tư duy; tích cực học tập và ứng dụng khoa học công nghệ mới vào sản xuất, xoá bỏ tập quán canh tác, sản xuất lạc hậu, thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế, từng bước đẩy lùi các tệ nạn xã hội. Các lĩnh vực văn hoá, giáo dục, thể thao và phong trào xây dựng khu dân cư, gia đình, cơ quan, đơn vị văn hoá,... chuyển biến tích cực. Việc triển khai thực hiện các phong trào: “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hoá”; “Xây dựng cơ quan, đơn vị văn hoá”; “Người tốt, việc tốt” đã được 100% các cơ quan, ban, ngành, xã, thị trấn xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện. 100% các thôn, bản, khu phố xây dựng, chỉnh sửa, bổ sung quy ước, trên cơ sở những quy định của pháp luật và phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội, phong tục tập quán của địa phương, được UBND huyện phê duyệt và tổ chức thực hiện tại cơ sở.
Trên địa bàn huyện có nhiều tộc người sinh sống, trong đó dân tộc thiểu số chiếm trên 95%. Mỗi dân tộc có bản sắc riêng, do đó, việc lưu giữ và phát triển các giá trị truyền thống văn hoá của các dân tộc thiểu số có một ý nghĩa quan trọng. Các ngành chức năng của huyện đã tích cực tham mưu và tổ chức thực hiện nhiều hoạt động, nhằm bảo tồn, phát triển văn hoá của các dân tộc thiểu số trên địa bàn, như: Tổ chức kiểm kê di sản văn hoá phi vật thể 3 loại hình di sản (gồm nghệ thuật trình diễn dân gian, ngữ văn dân gian, tập quán xã hội và lễ hội truyền thống). Tiêu biểu như Hội hát tháng ba của dân tộc Sán Chỉ đã được huyện khôi phục lại và duy trì tốt những năm 2000 đến nay. Lễ hội Đình Lục Nà gắn với diễn xướng các làn điệu hát then - đàn tính, nghi lễ then của người Tày (nghi lễ then đã được công nhận là di sản văn hoá phi vật thể cấp quốc gia); điệu hát Sán Cố, kèn Dao của đồng bào Dao Thanh Phán... được tổ chức thường niên, thu hút được đông đảo bà con tham gia, tạo được nét hấp dẫn riêng của văn hoá bản địa.
Những kết quả đạt được trong quá trình xây dựng và giữ gìn nền văn hoá đậm đà bản sắc dân tộc, gắn kết giữa văn hoá truyền thống với văn hoá hiện đại, đã tạo lập môi trường văn hoá lành mạnh trong đồng bào các dân tộc huyện Bình Liêu. Năm 2012, huyện có 3 nghệ nhân được phong danh hiệu Nghệ nhân dân gian Việt Nam (1 nghệ nhân có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực sáng tác và truyền dạy đàn tính, hát then; 2 nghệ nhân có thành tích xuất sắc trong lĩnh vực gìn giữ làn điệu hát then cổ). Hiện trên địa bàn huyện đã có 6 câu lạc bộ hát then - đàn tính. Các câu lạc bộ được duy trì và hoạt động tốt, không chỉ góp phần giữ gìn và phát huy, phát triển làn điệu hát then trong cộng đồng, mà còn tham gia, phục vụ tốt các hoạt động lễ hội, các nhiệm vụ chính trị của địa phương. Gần đây nhất là các hoạt động tham gia biểu diễn tại Lễ hội Carnaval Hạ Long và Liên hoan nghệ thuật đàn Tính, hát Then toàn quốc lần thứ 4 tại tỉnh Lạng Sơn. Tại liên hoan này, đoàn nghệ thuật của huyện đại diện cho tỉnh Quảng Ninh tham dự đã đoạt 3 giải A, 2 giải B, 1 giải C, được Bộ VH-TT&DL và UBND tỉnh Lạng Sơn tặng bằng khen. Thông qua liên hoan này đã giới thiệu được trang phục dân tộc, làn điệu then và bản sắc văn hoá rất riêng của người dân tộc Tày của huyện với bạn bè, du khách trong nước và quốc tế.
Việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hoá dân tộc được Đảng bộ, chính quyền và các tổ chức chính trị xã hội ở huyện đặc biệt quan tâm. Các lễ hội dân gian của các dân tộc thiểu số, các nghề truyền thống của đồng bào luôn được duy trì và bảo vệ. Qua đó tư tưởng, đạo đức và lối sống xã hội trên địa bàn huyện tiếp tục được khẳng định và phát huy theo chiều hướng tích cực; bản sắc văn hoá, thuần phong mỹ tục của dân tộc trong đời sống tinh thần của nhân dân ngày càng được đề cao.
Lê Hải
