Với cốt truyện giản dị, không nhiều những chi tiết quá phức tạp nhưng truyện ngắn của Đào Mạnh Long vẫn chinh phục được bạn đọc, bởi sau từng con chữ, người ta cảm thấy một tâm hồn nhạy cảm, tinh tế của người kể chuyện. Là một tác giả trẻ mới bắt đầu thử sức mình trong lĩnh vực văn chương, Đào Mạnh Long (sinh năm 1994, hiện là sinh viên năm thứ nhất Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Hà Nội) đã cho thấy anh là một cây bút có nhiều triển vọng đi xa hơn nữa... Xin giới thiệu 2 truyện ngắn mà Đào Mạnh Long vừa gửi cho chúng tôi.
(Quốc Huấn giới thiệu)
Búp bê vải
Lão già đêm ghì bàn tay gân guốc đẩy khép cánh cửa đêm cuối chân trời. Đàn gió lạnh buốt diễu hành dọc hiên nhà. Búp bê vải ngồi co ro đưa mắt nhìn xung quanh. Căn nhà kho lụp xụp tối om, chỉ có vài sợi ánh sáng mỏng mảnh được vầng trăng thả qua những lỗ thủng trên cánh cửa sổ tồi tàn. Mùi thời gian âm ẩm bốc lên. Thỉnh thoảng có vài tiếng chuột kêu chít chít, những tiếng động ma quái khiến Vải (ngày xưa cô chủ vẫn gọi nó thân mật như thế!) giật mình sợ hãi. Nó ngồi im không dám động đậy, đôi mắt nhìn đăm đắm vào bóng tối đặc quánh như mật ong…
* * *
Vài năm trước…
- Kho… ông… búp bê co... ơ, búp bê co… ơ! - Tí vừa khóc vừa vùng vằng.
Bà lão run run ôm cô bé vào lòng vỗ về:
- Tí ngoan! Nín đi! Nhà mình nghèo lắm, đến cơm còn chẳng đủ ăn, lấy tiền đâu mà mua đồ chơi cho cháu!
Bà quay đi giấu đôi mắt ươn ướt vào bóng chiều đỏ ối. Thương đứa cháu ngoại mồ côi cha mẹ từ nhỏ, bà già yếu vất vả làm việc từ sáng sớm đến tối mịt, ai mướn gì cũng làm, rau cháo qua ngày mà cuộc sống vẫn cơ cực. Tiếng khóc của đứa cháu như lưỡi dao cứa vào trái tim bà.
Tối hôm đó, sau khi cái Tí đã say giấc ngủ, bà nhặt nhạnh mấy mảnh vải thừa và cặm cụi khâu thành một con búp bê vải. Nhìn nó và nghĩ đến vẻ mặt thích thú của đứa cháu tội nghiệp, bà nhoẻn miệng cười mãn nguyện. Ấy là nụ cười hiếm hoi đã suốt bao năm rồi mới lại xuất hiện trên khuôn mặt khắc khổ của bà. Và từ đó, búp bê vải và Tí trở thành đôi bạn thân. Hai đứa quấn quýt với nhau như hình với bóng. Những trưa hè, Tí bế Vải chơi trò bán hàng dưới gốc cây xoài trước ngõ với mấy thứ lá cây và vài ba hòn gạch. Cô bé đem búp bê vải theo cả khi cùng bà đi mót lúa trên đồng. Những đêm đông, Tí ôm nó vào lòng nghe bà kể chuyện cổ tích và thiêm thiếp ngủ tự bao giờ…
Hai ba năm sau, bà ngoại Tí ốm nặng và mất. Tí được người ta đón lên ở Trại trẻ mồ côi Hoa Phượng chừng nửa năm rồi được một gia đình khá giả nhưng hiếm muộn nhận về làm con nuôi. Cuộc sống đã đổi thay hoàn toàn. Tí có hẳn một căn phòng riêng xếp chật những thứ đồ chơi hiện đại. Nào là hàng chục những búp bê công chúa, hoàng tử rồi hàng tá gấu bông, mèo bông, lợn bông… hay bộ đồ chơi nhà bếp với đủ nồi niêu, xoong chảo y như thật vậy…
Một buổi tối như bao buổi tối khác, búp bê vải ngồi nép vào một góc tối trên tủ kệ. Căn phòng sáng choang. Lũ đồ chơi kia ồn ào bàn tán rôm rả.
Một cô công chúa búp bê điệu đàng khoe bộ váy nhiều tầng sặc sỡ sắc màu và lóng lánh kim sa kim tuyến đỏng đảnh bước đi như người mẫu biểu diễn thời trang:
- Mọi người nhìn xem, bộ váy của tôi mới đẹp làm sao! Còn mái tóc này nữa! Mềm mượt, bồng bềnh như sóng!
Vừa nói cô ta vừa đưa tay vuốt mái tóc màu vàng ánh kim xoã ngang lưng. Mấy tiếng trầm trồ khen ngợi khiến cô nàng càng hãnh diện.
Rồi một anh chàng búp bê bảnh bao đến mức đỏm dáng, mặc một bộ gilê đen và chiếc ca vạt kẻ ca rô, bước vào giữa đám đông:
- Này! Hôm nay cô chủ mới sắm cho tôi một bộ cánh mới! Đẹp đấy chứ!
* * *
Búp bê vải ngồi lặng đi nhìn ra phía ngoài cửa sổ. Phễu đêm sâu hun hút. Chợt một cô búp bê hét toáng lên khi thoáng nhìn thấy Vải:
- Ôi trời ơi! Ở đâu ra cái thứ xấu xí, bẩn thỉu kia!
Mọi con mắt đổ dồn về phía nó.
- Ừ nhỉ, nó ở đâu ra thế nhỉ?
- Đồ nhà quê rách nát!
Lũ đồ chơi chanh chua xúm lại chê bai, xỉ vả, ném về phía búp bê vải những ánh mắt khinh bỉ. Mụ xoong nhựa trên giá nhảy xuống hùng hổ túm lấy nó lôi xềnh xệch:
- Cút ngay ra khỏi chỗ này!
- Tô… ôi đâu có làm gì mọi ngư…ười! - Búp bê vải phân trần.
- Làm gì à! Mày làm bẩn chỗ này, nghe chưa!
Đám đông nhộn nhạo, chen lấn xô đẩy nhau, bất ngờ một tiếng hét thất thanh:
- A…aa…a! - Thì ra cô búp bê công chúa trượt chân ngã xuống đất. Mọi người đổ dồn ra mép kệ nhìn xuống đầy ái ngại.
Tí vội vã chạy vào, cuống quýt:
- Váy hồng của chị ngã có đau không?
- Hu hu…! Cô chu…ủ ơi, con búp bê vải xấu xí kia… hu… đẩy em ngã đấy! Hu hu! - Ả ta mếu máo.
Cô chủ bật dậy, tức giận lắm:
- Mày dám xô ngã Váy hồng yêu quý của tao hả!
- Khô… ông, không phải em…
Nhưng muộn mất rồi, chẳng để Vải giải thích Tí đã túm lấy cổ nó và ném xuống nhà kho.
* * *
Búp bê vải ôm mặt khóc thút thít. Nó vừa buồn vừa giận cô chủ! Cô quên rồi sao những ngày tháng tuổi thơ nghèo đói, quên người bà lam lũ, chắt chiu từng hạt thóc cho cháu ấm lòng,… quên…, quên… Đêm lê những bước chân nặng nề qua. Tiếng mọt trở mình tí tách. Chợt ánh sáng đổ ầm vào căn phòng tối. Vải giật mình ngước nhìn. Cánh của mở toang. Cô chủ…! Tí chạy ùa vào dáo dác gọi trong tiếng khóc:
- Va…ải ơi,… vải ơi, em đa…âu rồi!
- Cô chủ!
Tí lặng nhìn búp bê vải bằng đôi mắt ngấn nước rồi ngồi thụp xuống nâng nó trên tay ôm vào lòng, nức nở:
- Búp be…ê vải ơ…ơi, chị… có lỗi vơ…ới em, chị xin lỗi.
Mắt chiều hoe đỏ
Đã bao lần tôi thầm oán trách: Tại sao con lại là con của bố? Bố là một người lính đã từng chiến đấu ở chiến trường Bình - Trị - Thiên trong những năm tháng ác liệt nhất của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Và trong mưa bom bão đạn, bố đã gửi lại khói lửa chiến trường một phần máu thịt của mình - đó là đôi mắt. Để rồi bố chỉ biết lặng yên khi mẹ nhọc nhằn quảy những gánh lúa nặng trĩu trong cái nắng trưa hè oi ả, mồ hôi ướt đẫm đôi vai gầy. Chỉ “dửng dưng” mặc mẹ vội vã cơm nước sau những buổi chợ chiều… Bố mất đi đôi mắt, chẳng thể nâng bổng con lên bay vút trong không gian, tiếng cười trẻ thơ giòn tan trong gió, chẳng cõng con trên vai dung dăng khắp cánh đồng quê ngan ngát thơm mùi lúa chín, chẳng cùng con “cõng con chữ” đến trường mỗi sáng tinh sương và vẫy tay chào tạm biệt khi con bước vào lớp. Chẳng thể, chẳng thể, chẳng thể…
Chiều! Ngoài sân mấy chiếc lá khô trở mình xào xạc. Bóng chiều vàng úa sõng soài trên ngọn cau. Căn nhà tuềnh toàng vắng lặng, bóng tối đổ đầy dần. Vo ve tiếng muỗi. Mẹ vẫn tất tả với ngai ngái bùn đất, gốc rạ đồng chiều. Còn bố, có lẽ lại ngồi ngoài vườn với mấy giò phong lan!
Cạch! Cạch! Tôi chạy ra mở cửa, một người đàn ông trung niên mặc bộ quân phục bàng bạc màu, da ngăm đen, đôi mắt sâu chứa đầy nỗi buồn, nhìn tôi, cười hiền:
- Cháu là con bố Dũng phải không? Bố có nhà không cháu?
- Chào bác, bố cháu ở trong nhà, mời bác vào!
Rảo bước đến bên hiên nhà nghiêng nghiêng ngắm nhìn giàn hoa giấy cánh mỏng manh tim tím, bác chợt đứng khựng lại, thẫn thờ thốt lên:
- Anh Dũng…
Bố ngoảnh lại, lặng vài giây như hồi tưởng nghĩ ngợi điều gì, rồi bất chợt trên khuôn mặt khắc khổ của bố bừng lên một nụ cười:
- Cường… Cường đúng không?
- Vâng, em Cường đây!
Hai người ôm chầm lấy nhau, mừng mừng tủi tủi. Bố nắm chặt tay người đồng đội cũ cứ như thể sợ bác sẽ tan biến đi như một giấc mơ vậy.
Em còn nhớ mãi cái buổi chiều hôm ấy… - Bác đăm đắm nhìn về phía chái nhà rồi ngậm ngùi tiếp - …Trời cũng nhập nhoạng tối. Em đang mải miết chạy trên hào đem nắm rau rừng cho đoàn dân công. Vừa đến giữa cánh đồng không mông quạnh thì đột nhiên một chiếc trực thăng đen cắt lại giữa ráng chiều đỏ ối. Tiếng quạt chém vào gió ù ù. Em hoảng hốt, mồ hôi tươm ra, quýnh quáng chẳng biết làm gì. Hồi đó em mới là một chàng thanhh niên mười tám, mười chín tuổi, anh nhỉ! Em hớt hải chạy quay lại phía làng. Càng lúc chiếc máy bay càng tiến gần hơn. Tim như ngừng đập. Đúng lúc đó anh chạy tới chẳng nói chẳng rằng vội vàng kéo em nhảy xuống lòng mương nước cạn khô và lấy thân mình che cho em. Em chẳng còn biết gì nữa chỉ nghe thấy một tiếng nổ lớn, đất cát bay mù mịt. Một lúc sau, tất cả trở lại yên tĩnh. Em lồm cồm bò dậy thì thấy anh bất tỉnh. Em vội vã cõng anh chạy đến trạm xá cách đó hơn hai cây số. Vừa chạy vừa gọi anh nhưng chẳng có tiếng trả lời… - Bác Cường nghẹn ngào.
Cả hai người lặng yên bùi ngùi hồi tưởng lại quá khứ.
- Nếu không có anh che chở cho em trước quả bom đó thì bây giờ em đã… Nhưng cũng chính vì thế mà anh mất đi đôi mắt… Em mang ơn anh, chẳng biết bao giờ mới trả được!
- Cậu đừng nói thế, anh em mình đã từng vào sinh ra tử cùng nhau, còn nói gì đến ơn với huệ nữa!
Tối hôm đó, tôi ngồi một mình mắt đăm đắm nhìn vào phễu đêm sâu hun hút. Im lặng gối đầu lên im lặng đầy chật căn phòng nhỏ. Những cơn gió lạnh buốt sầm sập bước qua bậu cửa sổ giàn giụa ánh trăng. Tôi khẽ run lên vì lạnh. Trước mắt tôi mơ hồ sắc xanh áo lính. Giọt nước mắt rơi nhoè những dòng nhật ký: “Bố thân mến…” Mặc dù tôi chẳng hiểu hết được cái ác liệt của chiến tranh trong câu chuyện của bác Cường kể ban chiều nhưng giọt nước mắt rịn ra từ khoé mắt bố thì tôi hiểu.
Chợt “xoảng” - tiếng vật gì đó rơi vỡ ném vào miền im lặng ngổn ngang những ý nghĩ không đầu không cuối của tôi. Bố! Tôi giật mình thảng thốt, vội vã chạy ra khỏi phòng, dáo dác tìm bố. Vừa bước chân vào bếp, tôi đã thấy bố quỳ thụp xuống đất, đôi tay run run quờ tìm những hạt gạo vương vãi tung toé. Những giọt mồ hôi lăn dài trên gò má xương gầy, vài sợi tóc bạc phất phơ. Bố đang vo gạo nấu cơm. Tôi đứng lặng, nước mắt lưng tròng. Lòng tôi rưng rức niềm hối hận. Thế mà suốt hơn mười sáu năm qua tôi đã hờn trách bố! Chỉ bởi những lý do con trẻ: Không có một tuổi thơ bên bố trọn vẹn. Mà biết đâu rằng ngày ngày bố vẫn vun vén cho tổ ấm gia đình nhỏ bé này bằng cả tuổi xế chiều. Không kìm nổi tiếng khóc bật lên.
- Tuấn hả con! - Đôi tay bố đưa hững hờ quơ vào khoảng không vô định. Tôi chạy ùa vào lòng ôm lấy cổ bố, tiếng nấc nghẹn ngào:
Co…on xin lỗi! Con thư…ương bố quá!
Tôi ôm bố khóc ngon lành.
Nằm trong vòng tay bố, đăm đắm trong con những câu hát xa xôi:“Tình cha ấm áp như vầng Thái Dương/ Ngọt ngào như dòng nước tuôn đầu nguồn/ Suốt đời vì con gian nan/ Ân tình đậm sâu bao nhiêu/ Cha hỡi cha già dấu yêu…”.
