Các đơn vị khai thác khoáng sản cần thực hiện công tác hoàn nguyên môi trường tốt hơn

Cải tạo phục hồi môi trường và ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản là một nội dung quan trọng trong công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Việc yêu cầu bắt buộc các tổ chức, cá nhân thực hiện ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản đã thay đổi căn bản phương thức quản lý, tạo nên sự chuyển biến quan trọng trong nhận thức của các tổ chức, cá nhân về nhiệm vụ cải tạo phục hồi môi trường sau khi kết thúc khai thác.

(Đồng chí Hoàng Việt Dũng, Chi Cục trưởng Chi Cục Bảo vệ môi trường thuộc Sở Tài nguyên và Môi trường, trả lời phỏng vấn Báo Quảng Ninh)

- Đồng chí đánh giá như thế nào về công tác hoàn nguyên môi trường của các đơn vị khai thác khoáng sản trong thời gian qua?

+ Thời gian qua, các đơn vị khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh đã có ý thức trong việc thực hiện các thủ tục pháp lý về đóng cửa mỏ và hoàn nguyên môi trường sau khi đã khai thác hết trữ lượng khoáng sản trong ranh giới mỏ được cấp; đưa các công trình, bãi thải đất đá về trạng thái ổn định và đảm bảo an toàn, phục hồi môi trường, môi sinh, đất đai ở khu vực khai thác khoáng sản sau khi đã kết thúc khai thác. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp còn đầu tư nhiều công trình nhằm bảo vệ môi trường như: hệ thống xử lý nước thải mỏ, trồng cây trên bãi thải... Tuy nhiên, thực tế hiện nay quá trình khai thác khoáng sản do sự gia tăng nhanh về sản lượng nên kết cấu hạ tầng không theo kịp. Mặt khác, hầu hết các bãi đổ thải chưa có thiết kế, một số đơn vị chưa thực hiện đổ thải và cắt tầng theo thiết kế được phê duyệt. Hàng năm việc khai thác khoáng sản thải ra hàng trăm triệu khối đất đá thải, những ngon núi “nhân tạo” này luôn tiềm ẩn nguy cơ phát thải bụi vào môi trường, gây sạt lở bất cứ lúc nào. Các bãi thải cao có sườn dốc trên 35o, dễ bị rửa trôi và sạt lở khi nước mưa chảy tràn trên bề mặt mang vật liệu đi. Theo đó, đất đai các khu vực xung quanh cũng bị suy thoái, các sông suối và ven biển bị bồi lắng mà thể hiện rõ nhất tại Vịnh Cửa Lục.

Bên cạnh đó, vấn đề xử lý nước thải, đặc biệt là nước thải từ các bãi thải mỏ đang là vấn đề được đặc biệt quan tâm. Tổng lượng nước rửa trôi bề mặt và nước thải hầm lò trong khai thác than khoảng 20-25 triệu m3/năm, hầu hết không được xử lý trước khi thải ra môi trường. Nước thải từ các bãi thải mỏ tại mỏ than Hà Lầm có hàm lượng BOD vượt 5,7 lần, COD vượt 5,3 lần, TSS vượt 3,9 lần so với tiêu chuẩn cho phép. Tại mỏ Mông Dương, hàm lượng Sunfua vượt 1,9 lần, TSS vượt 2,0 lần; Mỏ Khe Chàm có hàm lượng Mangan (Mn) vượt 2,8 lần; mỏ Dương Huy có hàm lượng chất rắn lơ lửng (TSS) vượt 15,6 lần TCCP.

- Để khắc phục tình trạng trên, với trách nhiệm là cơ quan quản lý Nhà nước về môi trường trên địa bàn tỉnh, ngành Tài nguyên và Môi trường có đề xuất gì về vấn đề này, thưa đồng chí?

+ Mới đây, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 71/2008/QĐ-TTg (ngày 29-5-2009) về ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản với mục đích bảo đảm nguồn tài chính để cải tạo phục hồi môi trường sau hoạt động khai thác khoáng sản. Theo đó, các tổ chức, cá nhân trước khi khai thác khoáng sản buộc phải thực hiện ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường. Sau khi Quyết định số 71 của Thủ tướng Chính phủ có hiệu lực thi hành, đã có 6 đơn vị khai thác khoáng sản tại Quảng Ninh thực hiện ký quỹ tại Quỹ Môi trường Việt Nam và 1 đơn vị ký quỹ tại Ngân hàng đầu tư và phát triển Quảng Ninh. Tuy nhiên, việc ký quỹ của các đơn vị này chưa đủ cơ sở về mặt pháp lý. Ngày 27-2-2009, Sở Tài nguyên và Môi trường đã ban hành văn bản số 272/TNMT-BVMT hướng dẫn các đơn vị khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh lập dự án cải tạo phục hồi môi trường. Đến nay, đã có gần 100 đơn vị đang tiến hành lập dự án cải tạo phục hồi môi trường. Nhiều đơn vị đã lập xong trình Sở Tài nguyên và Môi trường, Bộ Tài nguyên và Môi trường thẩm định. Tuy nhiên, việc này đang vấp phải vướng mắc cụ thể vì chưa có Thông tư hướng dẫn nên việc thẩm định các dự án chưa thể thực hiện được.

Cải tạo phục hồi môi trường và ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản là một nội dung quan trọng trong công tác quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường. Việc yêu cầu bắt buộc các tổ chức, cá nhân thực hiện ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản đã thay đổi căn bản phương thức quản lý, tạo nên sự chuyển biến quan trọng trong nhận thức của các tổ chức, cá nhân về nhiệm vụ cải tạo phục hồi môi trường sau khi kết thúc khai thác. Để thực hiện công tác này hiệu quả hơn, thời gian tới, chúng tôi sẽ phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương và doanh nghiệp thực hiện tốt công tác quản lý về môi trường trong hoạt động khai thác khoáng sản nhằm đáp ứng yêu cầu thực tế hiện nay. Bên cạnh đó, mong rằng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành sớm Thông tư quy định chi tiết về lập, phê duyệt, kiểm tra, xác nhận dự án cải tạo, phục hồi môi trường và ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường đối với hoạt động khai thác khoáng sản. Bởi các dự án cải tạo phục hồi môi trường được phê duyệt là cơ sở quan trọng làm căn cứ để cơ quan quản lý Nhà nước kiểm tra, đôn đốc, hướng dẫn các tổ chức và doanh nghiệp thực hiện công tác cải tạo, phục hồi, hoàn nguyên môi trường, trả lại cảnh quan và bảo vệ môi trường theo quy định của pháp luật hiện hành.

- Xin cảm ơn đồng chí.