Cần kiên quyết ngăn chặn, xử lý

26 hộ dân thôn 1, xã Hồng Thái Tây (Đông Triều) đang hàng ngày phải chứng kiến cảnh đất rừng bị đào bới dọc ngang; đường dân sinh bị cày xới do các phương tiện vận chuyển than từ trong khai trường ra khiến việc đi lại của người dân trở nên vô cùng khó khăn. Người dân sống dọc hai bên đường bỗng dưng thường xuyên phải thức giấc vào ban đêm bởi tiếng gầm rú của hàng trăm chiếc ô tô tải mỗi đêm, mọi sinh hoạt đều mù mịt trong bụi than.

Nhộn nhịp khai trường lậu

Con đường dẫn vào khu chợ Lầm, thôn 1, xã Hồng Thái Tây (Đông Triều) ngập tràn trong bụi và lồi lõm những ổ trâu, ổ voi sâu hoắm. Chỉ cần có một chiếc xe máy đi trước cũng đủ cuốn bụi tung mù mịt, che mất tầm nhìn của những người đi sau. Vậy mà con đường này hàng ngày phải “gồng mình” trước đủ loại phương tiện từ xe đạp, xe máy, đến các phương tiện vận tải lớn như ô tô tải, công nông tấp nập qua lại. Do phải đi sau chiếc công nông BKS 14M-2536 nên chốc chốc chúng tôi phải dừng lại cho đỡ bụi mới nhìn rõ đường, tránh ổ voi để đi. Dọc hai bên đường, những ruộng lúa đã vào độ thu hoạch nhuộm màu đen sẫm của bụi than. Đi được khoảng gần 2km, khi chiếc công nông nói trên rẽ trái cũng là lúc chúng tôi bắt gặp một cảnh khai thác than trái phép đang diễn ra “nhộn nhịp” như  khai trường của một công ty khai thác than chính quy. Máy gạt, máy xúc, ô tô tải cỡ lớn, cỡ nhỏ không thiếu một phương tiện, thiết bị nào. Tất cả đều đang hoạt động. Trước mắt chúng tôi là một moong lớn và sâu, dưới  lòng moong có  trên chục người đang đào bới than. Đi tiếp vào trong khoảng 400-500m chúng tôi thấy có 5 moong khác cũng đang khai thác than. Bên trên máy xúc, máy gạt vẫn chạy ầm ầm; bên dưới lòng moong, những bóng người nhỏ bé đào bới, đi lại thoắt ẩn, thoắt hiện mà không biết rằng tính mạng của mình rất mong manh, chẳng biết những lớp đất đá phía trên này xô xuống cướp đi tính mạng bất cứ lúc nào. Khi chúng tôi giơ máy ảnh lên định chụp lại cảnh đó thì có một người ăn vận gọn gàng tiến lại ngăn cản việc chụp ảnh của chúng tôi. Người này đe doạ: “Chúng mày đi làm phóng sự phải không, tao cho mấy thằng xã hội đen nó quẳng xuống moong chết mất xác bây giờ”. Anh ta vừa nói dứt lời thì không biết từ đâu hơn vài thanh niên mặt mũi bặm trợn tiến lại phía chúng tôi chửi tục, doạ dẫm. Biết không thể tiếp tục ở lại được, chúng tôi quay trở ra với băn khoăn không biết rằng ở sâu bên trong kia sẽ còn bao nhiêu cửa lò, bao nhiêu lòng moong như thế nữa! Trên đường ra, chúng tôi gặp mấy chiếc ô tô tải lớn mang nhãn hiệu Sam Sung (loại xe 14 tấn), chiếc thì đang chở than ra, chiếc thì đang chạy vào hoặc đang chờ những gầu than rót xuống từ máy xúc. Xe máy, xe đạp của người dân đi mót than ra vào nhiều vô kể, đa phần là thanh niên và trẻ nhỏ. Người thì đang lạng lách để tránh những vết bánh ô tô cày sâu giữa lòng đường; người thì đang vật lộn với chiếc xe máy chở đầy những bao tải than đang bị sa lầy giữa vũng bùn đất. Bên cạnh chiếc máy xúc, một tốp trẻ em khoảng chừng 12-13 tuổi đang cố sức lôi chiếc xe đạp của mình đến thật gần vòng quay của những chiếc gầu máy xúc hòng nhặt được nhiều than vương vãi hơn mà không biết rằng tính mạng của mình luôn bị đe doạ.

Người dân kêu cứu trong vô vọng

Chị Nguyễn Thị H, một người dân ở thôn 1, xã Hồng Thái Tây cho biết: Từ đầu năm đến nay, cứ khoảng 4 đến 5 giờ chiều hàng ngày xe ô tô trọng tải lớn, xe công nông chạy rầm rập qua đoạn đường này và cứ thế họ chạy suốt đêm, đến 7-8 giờ sáng hôm sau. Người dân chúng tôi sống ở hai bên đường hầu như thức trắng đêm, đau đầu không thể ngủ được. Người già, trẻ nhỏ thì ốm, và khổ hơn là bọn trẻ không học hành gì được. Chị Bùi Thị B, cùng thôn 1 bức xúc nói: Hàng đêm các loại xe tải cỡ lớn như ASIA, Sam Sung chạy qua đoạn đường dân sinh nhỏ hẹp của chúng tôi gây bụi bặm, ô nhiễm môi trường, phá hỏng đường sá, cống rãnh. Đã nhiều lần chúng tôi gửi đơn kiến nghị đến chính quyền xã nhưng không được giải quyết. Cụ thể: ngày 3-3-2007, chúng tôi đã gửi đơn đến ông Bí thư Đảng uỷ xã trình bày việc xe quá tải chạy với tốc độ nhanh có thể gây tai nạn thì ông Bí thư  trả lời  rằng: “Chết người thì họ đem tiền ra đền”. Nhiều lần quá  bức xúc chúng tôi gọi điện cho ông Chủ tịch UBND xã lên giải quyết, ông nhận điện và trả lời rằng: “Lên cũng không giải quyết được” và ông đã không lên. Ngày 30-8-2007, đại diện thôn chúng tôi xuống UBND xã gặp ông Chủ tịch và trình bày cụ thể mọi việc, nhưng ông lại trả lời: “Tôi chịu không giải quyết được. Chị đem đơn lên huyện hay đem đi đâu thì đem”. Ngày 5-9-2007, chúng tôi gửi đơn lên huyện, sau đó cả khu được yên ổn trong 2 ngày. Ngày thứ 3 (tức ngày 8-9) xe chở than lại chạy bình thường. Ngày 9-9-2007, xã đã cho máy xúc đào 3 hố ở đường để ngăn không cho ô tô chở than chạy ra. Nhưng các xe chở than lại vùi lấp một hố để tiếp tục chạy. Hiện nay mặc dù đã có cột bê tông chắn ngang đường nhưng có tác dụng gì đâu.

Chính quyền xã làm ngơ hay bất lực?

Trước nỗi bức xúc của người dân chúng tôi liên hệ bằng điện thoại với ông Chín, Phó Chủ tịch UBND xã Hồng Thái Tây hẹn gặp để trao đổi. Ông đồng ý. Nhưng khi chúng tôi đến trụ sở UBND xã thì không gặp được ông Chín. Ông nhắn tin qua điện thoại cho chúng tôi: “Chị xuống gặp anh Vuông cán bộ địa chính để làm việc”. Qua tìm hiểu của chúng tôi thì lúc đó cả ông Chủ tịch và 2 ông Phó Chủ tịch UBND xã vẫn đang có mặt tại trụ sở UBND xã. Trao đổi với chúng tôi, ông Vuông cũng khẳng định những kiến nghị của người dân là đúng sự thật. Những đối tượng khai thác than trái phép này đã bắt đầu khai thác từ đầu năm nay và thuê các thành phần “xã hội đen”, dân nghiện ngập làm “bảo kê” nên để ngăn chặn việc khai thác của họ gặp rất nhiều khó khăn. Từ đầu năm đến nay, xã, huyện đã phối hợp với các lực lượng chức năng như bộ đội, công an, Công ty Than Mạo Khê đánh sập hàng chục cửa lò, tháo nước vào nhiều lòng moong. Tuy nhiên, đối phó với những đối tượng này rất nguy hiểm vì đa phần là nghiện ngập, chúng không sợ bất cứ ai nên chúng tôi phải vào sớm và rút ra khi trời còn sáng để tránh những rủi ro đáng tiếc có thể xảy ra.

Ông Vuông cũng cho biết thêm: Để ngăn chặn tình trạng khai thác và vận chuyển than trái phép thì xã và huyện đã cho xây 3 cột bê tông (xã thi công, huyện cho kinh phí) chắn ngang đường; 2 cột hai bên xây cách đây hơn một tháng; cột ở giữa xây ngày 23-10 vừa qua (buổi chiều ngày 23-10, khi Đoàn Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường vào kiểm tra tình trạng khai thác và vận chuyển than trái phép trên địa bàn thì chiếc cột bê tông này vẫn còn ướt). Nhưng khi chúng tôi nói vẫn gặp những chiếc ô tô tải và máy xúc, máy gạt ở trong địa điểm khai thác thì ông Vuông nói rằng: Những chiếc ô tô và máy xúc trong đó là do có cột bê tông nên những phương tiện này không ra được. Xã xây cột để cấm họ vào khai thác còn họ ra đường nào thì không cần biết và xã chỉ có thể ngăn cấm chứ không có thẩm quyền để bắt họ. Liệu những chiếc cột bê tông do xã chôn xuống có đủ sức “giữ chân” và “cản bước” những chiếc ô tô tải cỡ lớn, máy xúc, máy gạt hiện đại đang nằm trong địa điểm khai thác và những chiếc đang chuẩn bị vào?

Sau khi làm việc với chính quyền xã chúng tôi quay trở lại đoạn đường thôn 1, xã Hồng Thái Tây. Ngồi quan sát chưa đầy 1 giờ chúng tôi đã đếm được gần chục chiếc xe tải nhãn hiệu Jiu Long vẫn lách qua “hàng rào” cột bê tông do xã xây lên để chở những xe than đầy có ngọn chạy lên quốc lộ 18A và rẽ theo hướng đi thị trấn Mạo Khê. Phải  chăng  những chiếc cọc bê tông kia chỉ có tác dụng về mặt hình thức?

Việc khai thác than trái phép tại thôn 1, xã Hồng  Thái Tây thời gian qua đang  gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng cho người dân sống trong khu vực này. Bên cạnh đó là sự suy kiệt về tài nguyên rừng, tình hình an ninh trật tự không đảm bảo. Vậy mà suốt gần một năm nay tình trạng khai thác than trái phép  vẫn ngang nhiên diễn ra. Không hiểu đằng sau những đối tượng này có bàn tay thế lực chắn đỡ, hay sự móc ngoặc nào không? Người dân đang mong chờ lãnh đạo huyện Đông Triều vào cuộc.

Người dân bị hành hung khi ngăn cản hành động khai thác than trái phép Khi huyện và xã đã tiến hành chôn cọc bê tông chắn ngang đường để cấm các phương tiện vào khu vực khai thác than trái phép, tình hình khai thác than trái phép trên địa bàn xã Hồng Thái Tây có lắng xuống trong thời gian ngắn, nhưng rồi “Đâu lại đóng đó”. Tối ngày 4-11-2007, tại khu vực 3 cột bê tông do xã chôn xuống, các đối tượng khai thác than trái phép đã cho máy xúc, máy gạt tiến hành mở một lối rẽ vòng qua những cột bê tông nói trên để cho phương tiện có lối vào khu vực khai thác. Theo ý kiến của người dân khu Chợ Lầm, thôn 1, xã Hồng Thái Tây, trong khi tiến hành mở đường vào khu vực khai thác, các đối tượng đã dùng máy ủi phá đổ một phần tường bao vườn nhà anh Nguyễn Văn Viên, ông Nguyễn Văn Hùng, 60 tuổi, thương binh hạng 1/4 đã đến phản đối việc làm sai trái của họ lập tức các đối tượng nói trên đã dùng mũ cối đập vào đầu ông Hùng khiến ông Hùng ngất tại chỗ; người dân địa phương đã đưa ông Hùng đi cấp cứu tại bệnh viện Việt Nam-Thuỵ Điển (Uông Bí). Hiện nay, tình hình sức khoẻ của ông Hùng vẫn đang được các bác sỹ bệnh viện theo dõi. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, lãnh đạo huyện Đông Triều cho rằng: Xung quanh vấn đề này còn nhiều điều chưa rõ nên huyện đã giao cho Công an huyện, công an xã tiếp tục điều tra và chờ kết quả từ cơ quan chức năng. 15 giờ 30’ ngày 5-11-2007 chúng tôi đến khu vực chợ Lầm để chụp lại hình ảnh “đoạn đường tránh” mới được mở thì tại đây các đối tượng “bảo kê” vẫn ngang nhiên hoạt động, họ đã trực tiếp ngăn cản việc chụp ảnh của chúng tôi.

Ý kiến của các cơ quan quản lý nhà nước

Đồng chí Hoàng Văn Bốn, Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường:

Việc các hộ dân thôn 1, xã Hồng Thái Tây, huyện Đông Triều kiến nghị từ đầu năm 2007 có một số ông chủ vào mua vườn, đồi của dân để khai thác than với quy mô lớn và chở than bằng các loại xe tải cỡ lớn khiến con đường dân sinh bị phá hỏng, gây ô nhiễm môi trường, mất trật tự an ninh là có thực. Trước thực trạng trên, ngày 23-10 chúng tôi đã phối hợp cùng UBND huyện Đông Triều đi kiểm tra thực địa thì thấy khu vực các hộ dân kiến nghị chỉ còn các cá nhân đi mót than, chứa than trong các bao tải và vận chuyển bằng xe máy theo con đường dân sinh. Tuy nhiên, tại khu vực giáp ranh giữa xã Hoàng Quế với xã Hồng Thái Tây vẫn còn các khu vực khai thác than và bãi chứa than trái phép, có cả phương tiện máy móc như xe công nông, máy xúc của tư nhân còn đỗ tại đây; khu vực phía Tây giáp hồ Khe Ươn thuộc ranh giới quản lý của mỏ Hồng Thái (Công ty Than Uông Bí) vẫn còn một điểm khai thác than lộ thiên. Sở Tài nguyên và Môi trường đã có kiến nghị với UBND tỉnh có văn bản chỉ đạo UBND huyện Đông Triều phải có biện pháp kiên quyết hơn để ngăn chặn và xử lý khai thác than trái phép trên địa bàn.

Đồng chí  Đào Thanh Trai, Trưởng phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Đông Triều:

Quan điểm của huyện là cương quyết ngăn chặn, xử lý không dung túng những việc làm sai. Từ ngày 17 đến 19-10, huyện bố trí lực lượng gồm: Phòng Tài nguyên Môi trường, Công an, Bộ đội, Kiểm lâm  và các lực lượng của xã Hồng Thái Tây đi kiểm tra, xử lý những trường hợp khai thác than trái phép. Đoàn kiểm tra đã đánh sập một số lò đồng thời cho xây cột bê tông chắn ngang đường không cho các phương tiện khai thác ra, vào. Đến nay về cơ bản tình hình khai thác than trái phép trên địa bàn xã đã ổn định. Để xảy ra tình trạng khai thác than trái phép trên địa bàn một số xã, thị trấn trong thời gian qua cơ bản là do các đơn vị ngành Than được giao quản lý ranh giới mỏ chưa thực sự chủ động, phối hợp chặt chẽ với chính quyền các xã, thị trấn để quản lý nguồn tài nguyên than và  có dấu hiệu buông lỏng; trong khi đó cán bộ xã thiếu nhiệt tình, ngại va chạm. Thời gian tới, huyện tiếp tục có kế hoạch chỉ đạo các ngành, địa phương thành lập đoàn kiểm tra liên ngành tiến hành kiểm tra 24/24 giờ để phát hiện, ngăn chặn kịp thời và xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm. Từ nay đến quý  l-2008 sẽ chấm dứt hiện tượng khai thác than trái phép xảy ra trên địa bàn huyện và nghiêm cấm không cho xã nào ký giấy phép cải tạo vườn đồi, vì đây là một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng khai thác than trái phép trên địa bàn một số xã, thị trấn thời gian qua.