Là vùng biển rộng lớn, nơi có nhiều tiềm năng, song Vịnh Hạ Long cũng mang tính nhạy cảm cao về cảnh quan, môi trường tự nhiên. Nơi đây diễn ra nhiều hoạt động kinh tế - xã hội... Chính bởi vậy, trong thời gian qua, các cấp, các ngành, địa phương liên quan luôn tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, quản lý các hoạt động trên Vịnh.
Nổi bật trong năm qua là hoạt động giáo dục cộng đồng cùng chung sức bảo vệ Vịnh Hạ Long. Không chỉ phối hợp với các cơ quan đài, báo ở Trung ương và địa phương tuyên truyền, quảng bá về di sản, năm 2011 Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã sửa chữa, lắp dựng 3 biển quảng cáo tấm lớn tại tỉnh Bắc Ninh và huyện Đông Triều, TP Uông Bí, tổ chức hướng dẫn thuyết minh, giới thiệu Vịnh Hạ Long cho gần 92.000 lượt khách tham quan Vịnh. Bên cạnh đó, nhiều hoạt động tuyên truyền, quảng bá Vịnh Hạ Long ở trong nước và nước ngoài cũng được Tổng cục Du lịch và tỉnh Quảng Ninh cùng các cơ quan, đơn vị hữu quan tiến hành. Không chỉ có vậy, các ngành, địa phương liên quan của tỉnh còn tổ chức tuyên truyền, giáo dục cộng đồng bảo vệ Vịnh Hạ Long thông qua những sự kiện, ngày kỷ niệm như: Tuần lễ du lịch Hạ Long, Ngày môi trường thế giới, Ngày đa dạng sinh học... Trong năm 2011, đã có 360 buổi tuyên truyền, giáo dục cộng đồng đối với các hộ ngư dân làng chài, các tổ chức kinh tế - xã hội trên Vịnh được thực hiện. Riêng Ban Quản lý Vịnh Hạ Long, Tổ chức Bảo tồn động, thực vật hoang dã quốc tế và Sở Giáo dục và Đào tạo, Tỉnh Đoàn Quảng Ninh đã phối hợp tổ chức 26 chuyến đi thực tế trên Vịnh cho gần 1.000 lượt học sinh, sinh viên, giáo viên, đoàn viên thanh niên...
Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát, bảo vệ môi trường Vịnh càng được các ngành, đơn vị, địa phương tăng cường. Năm 2011, các đơn vị chức năng đã phối hợp phát hiện, xử lý gần 40 vụ vi phạm cảnh quan, môi trường Vịnh như: Đổ bùn thải trái phép, khai thác, xây dựng trái phép cơ sở nuôi trồng thuỷ sản... Ban Quản lý Vịnh Hạ Long phối hợp với UBND tp Hạ Long, UBND huyện Vân Đồn, UBND TX Cẩm Phả, các xã, phường ven bờ Vịnh và các ngành, đơn vị liên quan để quản lý, giám sát các hoạt động kinh tế - xã hội trên Vịnh Hạ Long và Vịnh Bái Tử Long, giám sát các hoạt động tàu du lịch tại các bến và các điểm lưu trú nghỉ đêm trên Vịnh Hạ Long. Từ tháng 6 đến tháng 8-2011, các lực lượng chức năng của tỉnh và các địa phương liên quan đã đẩy mạnh tuyên truyền, vận động, cưỡng chế di dời nhà bè, bè mảng neo đậu không đúng nơi quy định về 7 điểm quy hoạch trên Vịnh Hạ Long, gồm: Ba Hang, Hoa Cương, Cửa Vạn, Ba Hầm, Cống Tầu, Vông Viêng, Cống Đầm.
Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã tổ chức hoạt động thu gom rác thải trên Vịnh, hướng dẫn các hộ ngư dân, tàu du lịch đặt thùng chứa rác, thực hiện phân loại rác; hướng dẫn các chủ tàu sơ chế thức ăn từ trên bờ trước khi vận chuyển xuống tàu để giảm thiểu rác thải; đồng thời phối hợp với các ngành, đơn vị liên quan tổ chức hoạt động thu gom, vận chuyển và xử lý rác thải ven bờ. Năm 2011 có hơn 1.700m3 rác thải tại các điểm tham quan, khu dân cư làng chài trên Vịnh được thu gom, xử lý. Riêng Ban Quản lý Vịnh Hạ Long đã nghiên cứu ứng dụng công nghệ Biofast vào xử lý nước thải sinh hoạt tại các điểm tham quan trên Vịnh; lắp đặt thử nghiệm thiết bị tách nhanh dầu nước -VTOW để xử lý nước la canh cho các tàu, thuyền du lịch hoạt động trên Vịnh... Đồng thời, phối hợp với các cơ quan, viện nghiên cứu tổ chức điều tra khảo sát, đánh giá giá trị tự nhiên, văn hoá - lịch sử của Vịnh Hạ Long; xây dựng, thực hiện 9 đề tài, đề án nghiên cứu làm cơ sở xây dựng chương trình, kế hoạch quản lý, bảo tồn di sản.
Bên cạnh đó, các ngành, địa phương còn tổ chức nhiều hoạt động bảo vệ, giữ gìn cảnh quan môi trường Vịnh, như: Trồng rừng ngập mặn, tuyên truyền thay phao xốp nhà bè, kiểm soát ô nhiễm môi trường Vịnh Hạ Long; đồng thời thiết lập phương án phòng chống thiên tai, cháy nổ và tìm kiếm cứu nạn trên Vịnh. Ban Quản lý Vịnh Hạ Long còn duy trì hoạt động thường xuyên tổ cộng tác viên với 22 thành viên là ngư dân sinh sống ở các làng chài trên Vịnh để nắm bắt thông tin, tham gia bảo vệ di sản. Năm 2011, tỉnh cũng đã triển khai thực hiện 8 dự án, công trình đầu tư, tôn tạo, bảo tồn và phát huy giá trị Vịnh Hạ Long và hiện đang tập trung đầu tư, nâng cấp 3 bến tham quan Thiên Cung - Đầu Gỗ, Sửng Sốt, Ti Tốp và 6 điểm lưu trú nghỉ đêm trên Vịnh nhằm đảm bảo thuận tiện, an toàn cho khách tham quan...
Những hoạt động chung sức của cả cộng đồng trong việc bảo vệ cảnh quan, môi trường, đã giúp cho Vịnh Hạ Long ngày càng tạo được sự tin yêu của các du khách trong và ngoài nước.
Cầm Khuê
