Qua vài kỳ liên hoan phim quốc gia và giải Cánh diều gần đây, chất lượng phim hoạt hình VN (HHVN) đã có chuyển biến rõ rệt, với sự xuất hiện của một số đạo diễn trẻ. Tuy nhiên, phim HHVN đã thực sự hòa vào dòng chảy của phim hoạt hình thế giới chưa và đầu ra của HHVN ra sao? Đạo diễn, NSND Phương Hoa trả lời phỏng vấn PV.
´ Chị có đồng ý với nhận xét phim HHVN đang tốt dần lên?
- Đúng là phim HHVN tốt lên nhiều. Nhiều người trẻ có năng lực, tri thức tiếp cận với nền hoạt hình thế giới, cùng với việc ứng dụng công nghệ số phát triển đã hỗ trợ phim HHVN rất nhiều về màu sắc, tạo hình, kỹ xảo hiệu quả tốt.
´ Còn điểm yếu cố hữu của phim HHVN?
- Phim HHVN nặng tính giáo dục khô cứng, trong một phim nêu nhiều bài học quá. Có 10 phút phim mà cài đặt ý tứ người lớn nhiều, thiếu sự hài hước, vui nhộn. Hoạt hình đòi hỏi cách điệu cao, sự bay bổng, trí tưởng tượng vượt qua giới hạn, nhưng rất ít phim làm được. Buồn nhất là phim làm xong cất kho, rồi đem ra tranh giải, xong lại cất kho, các em có được xem đâu. Vì thế ấn tượng về HHVN với nhiều người là ấn tượng cách đây nhiều năm, nặng về chê.
´ Dung lượng phim HHVN thường chỉ 10 - 15 phút có phải là một hạn chế?
- Phim HHVN chưa có tư nhân làm. Phim hiện nay làm do đặt hàng của Nhà nước và thời lượng chiếu cho trẻ em chỉ dành 10 - 15 phút. Duy nhất có phim “Người con của rồng” của đạo diễn, NSND Minh Trí là dài 90 phút, chiếu rạp Kim Đồng suốt một tuần, nhân kỷ niệm 1.000 năm Thăng Long - Hà Nội. Có những phim hoạt hình lịch sử dài 60 phút, nhưng vẫn phải chia thành tập nhỏ để chiếu - đó là hạn chế.
Như Hãng phim HHVN có nhân lực, cơ sở vật chất, nếu đầu tư mỗi năm 1-2 phim chiếu rạp thì hay bao nhiêu. Nhưng chuyện làm phim phụ thuộc quan điểm đầu tư của hãng. Mong làm sao có thể có những series phim hàng trăm tập, chứ mỗi năm 10 phim (mỗi phim khoảng10 phút) chiếu 10 ngày là hết, còn lại mấy trăm ngày xem phim nước ngoài. Phim HHVN quá ít thì khó gây dấu ấn.
Còn trung tâm sản xuất phim truyền hình, một năm làm 15-20 tập phim hoạt hình, mỗi tập tối đa 15 phút. Hiện chúng tôi vẫn đang thực hiện dự án gần 80 tập phim lịch sử làm rải rác từ thời hồng hoang đến thời Quang Trung.
´ Và đầu ra của HHVN vẫn luôn là tiếng thở dài?
- Phim HHVN không có khung phát sóng riêng. Phim chiếu dịp Trung thu, Tết Thiếu nhi 1.6, Tết Nguyên đán thì có bộ riêng. Còn phim lẻ chiếu chen vào, lúc VTV6, lúc VTV2 hay VTV3, cứ “di cư” như thế. Khán giả muốn xem HHVN không biết xem ở đâu. Cứ thế làm sao khuyến khích được người làm phim?
´ Đội ngũ làm phim HHVN đã đủ mạnh chưa, thưa chị?
- Rất thiếu biên kịch. Thường người viết là tay ngang (nhà văn hay đạo diễn chuyển thể từ tác phẩm văn học ra). Ngay các đạo diễn cũng không được đào tạo bài bản về hoạt hình, thường là truyền nghề và kinh nghiệm tự học hỏi. Họa sĩ tạo hình và họa sĩ diễn xuất làm phim nhiều, tích lũy kinh nghiệm, dần dà làm đạo diễn.
´ Năm 1999 - 2000, chị đã tạo cú bứt phá ngoạn mục cho phim HHVN với phim triết lý “Xe đạp” mang tính khái quát cao, sau đó là những phim khác của chị như “Xe đạp và ô tô”, “Chuyện những đôi giày”, “Lá cây và lông vũ”… Nhưng rồi, đời sống phim HHVN giống như ao bèo lại phẳng lặng, vì sao thưa chị?
- Phim HHVN triết lý trước khi tôi làm “Xe đạp” (kịch bản của Sông Đông) cũng đã có, nhưng đúng hơn là phim phê phán thói hư tật xấu cuộc sống. Và sau đó thì nó cũng chưa trở thành dòng phim triết lý. Nguyên nhân chủ yếu là do quan niệm: Hoạt hình là làm cho thiếu nhi. Vì thế nếu làm phim triết lý ai xem, chiếu ở đâu và quan trọng hơn là ai đặt hàng? Còn riêng tôi, khi về VFC, vẫn âm thầm làm phim triết lý và vừa hoàn thành chùm phim ngắn: “SOS”, “Hai cây nến”, “Những bức tượng”.
´ Phim HHVN đang ở vị thế nào trong khu vực Châu Á, thưa chị?
- Rất khó nói, vì trong khu vực, cũng có một số nước không có phim hoạt hình. VN là nước khá về hoạt hình trong khu vực Đông Nam Á. Gần đây, Thái Lan và Philippines có làm phim hoạt hình và họ tiếp cận với phương Tây rất nhanh. Tôi cũng xem một số phim hoạt hình Trung Quốc, Nhật Bản và thấy họ vượt xa HHVN về nội dung, nhưng đó là những phim hoành tráng, còn lại có những phim tầm tầm như phim VN.
´ Cần làm gì cho HHVN để tạo đột phá?
- Cần một chiến lược đặc biệt cho hoạt hình. Khi đã có mục tiêu nhất định thì sẽ đầu tư con người, phương tiện cho nó.
´ Bộ phim 3D “Có hai con mèo ngồi bên cửa sổ” mà chị chuyển thể từ truyện của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, chị đã làm đến đâu?
- Phim sẽ dài 10 tập và tôi đã bắt đầu được 1 năm để chuyển thể thành kịch bản, thay đổi bố cục một chút, thêm lớp lang, tình huống và tạo hình cho nhân vật 3D. Mỗi phim tôi làm với phong cách khác nhau, không lặp lại. Nhà văn Nguyễn Nhật Ánh viết câu chuyện cho tuổi teeen và tôi đặc biệt chú ý phần tạo hình thể hiện để bộ phim hấp dẫn.
- Xin cảm ơn chị!
Theo Lao động
