Hiện nay, tỉnh ta đã và đang thực hiện đề án “Xây dựng các chương trình biểu diễn nghệ thuật dân tộc trở thành sản phẩm du lịch”. Một số loại hình di sản văn hoá phi vật thể đặc sắc của Quảng Ninh đã được lựa chọn, trong đó có hát nhà tơ - hát múa cửa đình...
Với hát nhà tơ - hát múa cửa đình, việc đầu tiên cần làm là trên cơ sở đặc trưng của loại hình nghệ thuật dân gian này, làm sao để đưa nó lên sân khấu hiện đại phù hợp với các các tour du lịch. Muốn vậy, cần phải “sân khấu hoá” theo hướng gọn, nhẹ tinh giản, chọn lọc những trích đoạn đặc sắc hấp dẫn nhất để trình diễn. Việc tổ chức không gian sân khấu cũng phải đảm bảo thuận lợi cho cả đơn vị tổ chức biểu diễn lẫn phía các nhà tổ chức du lịch lữ hành; địa điểm, không gian biểu diễn v.v. phải được tính toán kỹ lưỡng trên cơ sở đảm bảo tốt hoạt động đi, đến, trải nghiệm và thưởng thức các sản phẩm du lịch của Quảng Ninh. Đây là một bài toán hết sức phức tạp với nhiều “tham số” cần giải quyết hài hoà, như: Không gian văn hoá, vấn đề giao thông, môi trường cảnh quan, thời gian lưu trú, các sản phẩm tương hỗ, quan hệ giữa bảo tồn đặc trưng thể loại với yêu cầu của thời đại v.v..
Theo ý kiến từ một số chuyên gia trong lĩnh vực du lịch lữ hành, ban đầu có lẽ nên thí điểm thực hiện tại một số địa điểm phù hợp. Trước mắt, tại TP Móng Cái, một trong ba không gian tồn tại và phát triển mang tính truyền thống của loại hình này (cùng với huyện Vân Đồn và huyện Đầm Hà), có thể đưa hát nhà tơ, hát múa cửa đình vào biểu diễn tại các địa điểm du lịch tâm linh, các di tích lịch sử - văn hoá hay trong các lễ hội đặc sắc của địa phương. Việc biểu diễn hát nhà tơ - hát múa cửa đình tại TP Móng Cái đặc biệt chú trọng phục vụ du khách Trung Quốc, bởi một lẽ là ở nước bạn hiện cũng có những người Việt định cư đang duy trì loại hình diễn xướng dân gian này.
Còn đối với địa bàn TP Hạ Long, một trong những trọng điểm du lịch, thì có thể tổ chức biểu diễn hát nhà tơ - hát, múa cửa đình trên bãi biển, trên các con tàu du lịch, các hang động, thậm chí trên các khách sạn ven biển, nhà hàng nổi v.v. nhằm tận dụng không gian Vịnh Hạ Long, tận dụng tuyến tham quan Vịnh để phục vụ du khách, đặc biệt là khách quốc tế.
Trong một đề án gần đây, ông Lâm Văn Vinh, Giám đốc Trung tâm xúc tiến du lịch Quảng Ninh, đã đề xuất một số biện pháp để đưa hát nhà tơ - hát, múa cửa đình Quảng Ninh trở thành một sản phẩm phục vụ du lịch; cụ thể cần phải xây dựng hoàn thiện chương trình, nội dung, bảo đảm tính thẩm mỹ, hấp dẫn cho hát nhà tơ - hát múa cửa đình trong quá trình “sân khấu hoá” chúng. Bên cạnh đó, cần tổ chức không gian trình diễn ổn định để các đơn vị du lịch có thể đưa vào thành một điểm đến trong lịch trình tour du lịch của mình; thiết lập các mối liên kết chặt chẽ với các đơn vị khách sạn, lữ hành để hướng dòng khách đến tham quan du lịch; tăng cường hoạt động truyền thông quảng bá về di sản hát nhà tơ - hát, múa cửa đình nhằm mục đích xúc tiến du lịch.
Về phần mình, Hội VNDG tỉnh, đơn vị thực hiện dự án sưu tầm, bảo tồn hát nhà tơ - hát, múa cửa đình ở Quảng Ninh, hiện cũng đã và đang đưa ra nhiều giải pháp nhằm động viên, thúc đẩy sự phát triển của các câu lạc bộ, các đội hát nhà tơ - hát, múa cửa đình ở làng xã, mở các lớp đánh đàn đáy, gõ trống và phách theo hướng phục vụ du lịch. Theo ông Nguyễn Quang Vinh, Chủ tịch Hội VNDG, hiện nay trong tổng số 17 CLB biểu diễn VNDG mà Hội quản lý có 3 CLB hát nhà tơ - hát múa cửa đình. Thêm nữa, sắp tới một trung tâm giới thiệu và quảng bá VNDG cũng sẽ được thành lập, trong đó có một góc giới thiệu hát nhà tơ - hát múa cửa đình...
Từ những mô hình này, Hội VNDG sẽ tuyển chọn bồi dưỡng và giới thiệu đội ngũ ca nương trẻ, có ngoại hình đẹp, hát hay và các nhạc công có tài để trình diễn hát nhà tơ - hát, múa cửa đình. “-Làm được điều đó, chẳng những bảo tồn và phát huy được giá trị di sản phi vật thể mang tính đặc thù này ở Quảng Ninh, mà còn tạo hiệu quả kinh tế… Như vậy, di sản văn hoá và du lịch đang “nuôi” lẫn nhau…” - Ông Nguyễn Quang Vinh nhận định.
Hải Dương
