Đền An Sinh và quần thể lăng mộ các vua Trần (xã An Sinh, Đông Triều) là một cụm di tích có giá trị lịch sử, văn hoá đã được xếp hạng di tích văn hoá cấp quốc gia đợt đầu tiên năm 1962. Đền An Sinh thờ 8 vị vua nhà Trần có lăng mộ ở An Sinh gồm: Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Anh Tông, Trần Minh Tông, Trần Hiển Tông, Trần Dụ Tông, Trần Nghệ Tông và Trần Giản Định.
| Cách thủ đô Hà Nội khoảng gần 100 km, theo quốc lộ 18 A đến ngã tư huyện Đông Triều, rẽ trái đi tiếp khoảng 4 km là đến đền An Sinh. |
Quần thể di tích này gồm 1 ngôi đền và 8 lăng mộ xây dựng vào thời nhà Trần, được trùng tu vào thời Hậu Lê và thời Nguyễn. Trải qua thời gian và thăng trầm của lịch sử, khu di tích lịch sử - văn hoá này đã bị xuống cấp. Cuối năm 1997, ngôi đền được khởi công trùng tu, khôi phục lại và hoàn thành vào tháng 9 năm 2000. Công trình gồm 3 toà: Tiền đường, Trung đường và Hậu cung, kết cấu kiến trúc kiểu chữ Công và giữ nguyên các chi tiết đặc trưng truyền thống của kiểu dáng đền chùa Việt Nam. Đền An Sinh toạ lạc trên một mặt bằng khá rộng rãi, khoảng 11ha đất đồi, liền kề là 10ha mặt nước. Đây là khu di tích thiêng liêng có non bình thuỷ tạ. Phía Bắc tựa vào dãy Yên Tử, mặt nhìn ra phía Nam hướng biển Đông có dãy núi Kính Chủ và núi Yên Phụ như một bức án thư. Khu vực trong và xung quanh đền được trồng rất nhiều cây lâu năm làm cho cảnh quan ngôi đền thêm cổ kính. Trong đó, nổi bật có 14 cây đại, biểu hiện cho 14 đời vua nhà Trần; 8 cây vạn tuế tượng trưng cho sự vĩnh hằng của 8 vị vua được thờ tự tại đây; 175 cây hoa sữa vừa cho bóng mát, hương thơm mang ý nghĩa tôn vinh 175 năm triều Trần… Phía ngoài là rừng vải thiều trải rộng khắp vùng đồi núi phía Bắc huyện Đông Triều. Đứng tại đền, du khách có thể phóng tầm mắt quan sát một không gian tĩnh mịch, thoáng đạt và yên ả.
Nhằm phát huy những giá trị lịch sử, truyền thống văn hoá và những chứng tích lịch sử hào hùng của dân tộc, hàng năm cứ vào ngày 20 đến 22-8 (âm lịch) lễ hội đền An Sinh lại được tổ chức. Đây cũng là dịp để nhân dân địa phương và du khách thập phương cùng hướng về cội nguồn và tham gia vào những hoạt động vui chơi giải trí bổ ích.
Đến khu di tích lịch sử, văn hoá đền An Sinh, du khách sẽ có thêm cơ hội tìm hiểu về các đời vua Trần và cảm nhận được hào khí Đông A và lòng tự hào dân tộc của ông cha ta thủơ trước.
Nguyên Thu
