Hàng năm, cứ mỗi độ xuân về, dòng người khắp nơi lại nô nức đi trẩy hội đầu năm. Sau Yên Tử, có lẽ một trong những địa điểm hấp dẫn, không thể thiếu với mỗi du khách thập phương khi đến với Quảng Ninh trong mùa lễ hội đó là khu di tích lịch sử - văn hoá đền Cửa Ông...
Theo thông lệ hàng năm, đền Cửa Ông bắt đầu mở cửa đón khách vào đêm 30 Tết và kéo dài đến hết tháng 3 (âm lịch). Đây là khoảng thời gian, lượng du khách thập phương đến ngôi đền này đông nhất. Mỗi năm, khu di tích lịch sử này đã thu hút hàng chục vạn du khách từ khắp muôn nơi hành hương về tham quan, vãng cảnh đền.
Đền Cửa Ông nằm trên địa bàn thuộc phường Cửa Ông (TP Cẩm Phả). Khu di tích này đã được Bộ Văn hoá, Thông tin (nay là Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) công nhận xếp hạng khu di tích lịch sử quốc gia và trở thành điểm du lịch tâm linh, hướng về cội nguồn không chỉ của người dân Quảng Ninh mà của đông đảo du khách trong, ngoài nước. Ngôi đền được xây dựng thờ vị thần chính là Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng, một vị tướng tài ba của nhà Trần, người con thứ 3 của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn, đã có công đánh đuổi quân xâm lược Nguyên Mông thế kỷ XIII.
Đến với khu di tích đền Cửa Ông, du khách sẽ được tham quan 3 khu vực chính là đền Hạ, đền Trung và đền Thượng, được phân bố ở ba vị trí khác nhau theo chiều lên cao dần. Đền Hạ nằm ở phía dưới thờ Mẫu; khu đền Thượng gồm đền chính thờ Trần Quốc Tảng, lăng Trần Quốc Tảng, đền Quan Châu, đền Quan Chánh… Đây là đền duy nhất thờ đầy đủ gia thất Trần Hưng Đạo và các cận thần của ông còn lại đến ngày nay. Hiện nay, đền Cửa Ông còn lưu giữ 34 pho tượng lớn nhỏ đã được các nghệ nhân chạm trổ công phu, với tư thế ngồi trong ngai, khám, long đình rất cân đối, mang giá trị nghệ thuật cao… Đặc biệt, khu vực đền Thượng được xây dựng ở một vị trí rất đẹp, trên một ngọn đồi nhìn ra Vịnh Bái Tử Long, một vùng biển mênh mông. Từ trên cao du khách có thể phóng xa tầm mắt, chiêm ngưỡng cảnh đẹp kỳ vĩ, đảo núi nhấp nhô với những tàu thuyền tấp nập ngoài khơi.
Lễ hội đền Cửa Ông được tổ chức vào ngày 3 và 4 tháng 2 âm lịch hàng năm. Tuy nhiên, từ năm 1996 đến nay, cứ 2 năm 1 lần Lễ hội đền Cửa Ông lại được tổ chức với quy mô lớn hơn. Ngoài phần lễ giữ nguyên nghi thức, phần hội cũng ngày càng được mở rộng hơn, với nhiều trò chơi dân gian mang đậm nét văn hoá truyền thống để thu hút nhân dân địa phương và du khách tham gia như: múa rồng, cờ bỏi, bịt mắt đập niêu, bịt mắt đánh trống, đua thuyền, hát quan họ, đẩy gậy, kéo co, chọi gà v.v..
Được biết, năm 2013 này, TP Cẩm Phả, UBND phường Cửa Ông sẽ tổ chức đại lễ kỷ niệm 700 năm Đền thờ Đức Ông, đánh dấu mốc son lịch sử 700 năm hiển thánh của Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng. Đây là dịp để người dân địa phương và du khách thập phương có thêm cơ hội ôn lại truyền thống lịch sử dân tộc và hiểu thêm về công lao to lớn của Hưng Nhượng Đại Vương Trần Quốc Tảng, một vị tướng tài ba nhà Trần có công lao to lớn trấn ải vùng Đông Bắc của Tổ quốc.
Thu Nguyên
