Ở thôn Bắc, xã Phú Hải (huyện Hải Hà) có 2 công trình nằm liền kề, là đền Trần Hưng Đạo và chùa Phú Hải. Cả 2 công trình đều được tu bổ, tôn tạo lại chủ yếu từ nguồn xã hội hoá, nhưng chùa thì xây xong đã lâu còn đền thì đã hơn 2 năm sau khởi công vẫn còn dang dở, chưa biết bao giờ mới hoàn thành.
Chùa được khởi công từ ngày 8-3-2012, sau đền Trần Hưng Đạo gần 1 năm, trên diện tích đất hơn 500m2, nhưng theo ông Nguyễn Hải Tầm, Phó Ban Xây dựng chùa thì Ban đang cân đối vốn để mở rộng diện tích lên khoảng 3.600m2. Trước khi khởi công, công trình chỉ nhận được hơn 100 triệu đồng tiền hỗ trợ của Tỉnh hội Phật giáo nhưng đến nay số tiền xây dựng đã lên tới gần 3,16 tỷ đồng, hoàn toàn từ xã hội hoá. Ban Xây dựng chùa đã đưa ra lời kêu gọi nhân dân, các doanh nghiệp đóng góp nhiều, ít đều đáng quý. Từ hai năm nay, nhà chùa đều tổ chức lễ Phật đản vào 15-4 âm lịch và lễ Vu Lan vào dịp rằm tháng 7 có hàng nghìn người tham gia. Đây là những dịp kêu gọi người dân đóng góp tốt nhất. Bên cạnh sự đóng góp kinh phí, còn nhiều người góp công lao động san nền, vận chuyển vật liệu, trông coi v.v.. Tuy ngôi chùa còn phải đầu tư nhiều để hoàn thiện nhưng làm đến đâu kêu gọi người dân tham gia đến đấy, có đơn vị đã ủng hộ bằng cách cho vay nguyên vật liệu trả chậm không tính lãi…
Ngược lại, đền Trần Hưng Đạo cũng được làm mới thay thế ngôi đền cũ đã xuống cấp ở bên cạnh với tổng vốn ban đầu ước tính khoảng 2,2 tỷ đồng từ nguồn xã hội hoá, do Công ty TNHH Đức Dương thi công và cũng là nhà tài trợ chính. Theo kế hoạch thì lẽ ra công trình đã hoàn thành vào trung tuần tháng 9-2011, nhưng thực tế đến nay công trình đã gần như bỏ hoang, dưới nền cỏ đã mọc cao, vật liệu vất ngổn ngang, vài ba lán trại bỏ không...
Việc xây đền thi công quá chậm đã gây lo lắng cho nhiều người. Ông Phạm Việt Nam, nguyên cán bộ UBND xã Phú Hải, người luôn quan tâm đến ngôi đền cho biết: Đền đã được xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá cấp tỉnh năm 2002. Từ khi ngôi đền được xây dựng năm 1952, người dân làng chài xã Phú Hải cảm thấy yên tâm làm ăn, vì cảm nhận có vị thần linh đang đồng hành bảo vệ cuộc sống cho họ. Không chỉ người dân Phú Hải mà người dân ở các huyện miền Đông từ Tiên Yên đến Móng Cái đều coi đây là nơi sinh hoạt văn hoá tâm linh, họ đến thắp hương cầu mong phúc đức, tài lộc. Đồng thời, đây cũng là nơi người dân địa phương đến để thể hiện lòng thành với người anh hùng dân tộc.
Cũng theo ông Nam, nguyên gốc ngôi đền do một gia đình làng chài ở thôn Bắc xã Phú Hải tự bỏ vốn ra xây dựng nhưng do đồng vốn có hạn, trình độ về xây dựng cũng chưa cao nên ngôi đền đã xuống cấp, đặc biệt dột nát nghiêm trọng từ năm 2010. Để khắc phục, địa phương phải dùng tấm bạt phủ mái ngói cho đến nay. Vừa qua cơn bão số 5 đã làm tốc hẳn mái, nguy cơ hỏng hóc các đồ thờ bên trong càng cao…
Ông Nam bày tỏ lo ngại: Nếu đền mới làm quá chậm trễ, mưa dột sẽ làm hỏng 22 hiện vật là những bức tượng thờ hiện vẫn đang đặt ở đền cũ thì sẽ mất hết ý nghĩa. Vì vậy, nếu nhà đầu tư mà không làm xong hoàn toàn được ngôi đền thì nên sớm xong phần bên trong để chuyển toàn bộ đồ thờ ở đền cũ sang.
Trao đổi với chúng tôi, ông Bùi Huy Chính, Trưởng Ban quản lý công trình Công ty TNHH Đức Dương cho biết: Công ty đã dồn quá nhiều tiền (khoảng 70 tỷ đồng) vào việc xây dựng Chợ Trung tâm Hải Hà để thay thế chợ cũ xập xệ, chợ mới đã xây xong từ giữa năm 2011, nhưng hoạt động kém hiệu quả do chưa giải toả được chợ cũ, khiến cho Công ty lâm vào khó khăn. Vì vậy mới dẫn đến sự chậm trễ trong việc đầu tư xây đền.
Thiết nghĩ, để giải quyết khó khăn về vốn, Công ty Đức Dương cần có sự thay đổi về cách làm, có thể huy động thêm doanh nghiệp khác hoặc người dân cùng tham gia trong việc xây đền. Chính quyền xã, người dân trên địa bàn cũng nên chủ động vào cuộc để chia sẻ khó khăn với doanh nghiệp để ngôi đền sớm hoàn thành, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng, tâm linh của người dân Phú Hải nói riêng và huyện Hải Hà nói chung.
Anh Vũ
