Sau 3 ngày diễn ra sôi nổi, Liên hoan phim Việt Nam (LHPVN) lần thứ 18 đã khép lại. Với tư cách là đơn vị đăng cai, đây là dịp để Điện ảnh Quảng Ninh nhìn lại mình để hướng tới tương lai...
Kể từ sau năm 1953, khi Bác Hồ ký Sắc lệnh thành lập ngành Điện ảnh cách mạng Việt Nam, cùng với cả nước, Điện ảnh Quảng Ninh đã trải qua một chặng đường khá dài và càng ngày càng khẳng định vai trò không thể thiếu trong đời sống xã hội. Nhưng có lẽ, “thời kỳ hưng thịnh” nhất của Điện ảnh Quảng Ninh chính là những năm tháng trước 1980. Thời kỳ đó lượng phim được nhập về nhiều, nhân viên chiếu bóng đông, khán giả chen nhau đến rạp. Sau đó là “thời kỳ thoái trào”… Đến năm 2004, khi Trung tâm Phát hành phim và Chiếu bóng Quảng Ninh (Fafilm Quảng Ninh) chuyển đổi từ doanh nghiệp công ích sang mô hình đơn vị sự nghiệp có thu, với những chương trình chiếu phim đa dạng hơn, kỹ thuật hiện đại hơn, âm thanh sử dụng là âm thanh lập thể, thì Điện ảnh Quảng Ninh mới bắt đầu phục hồi. Tuy nhiên, một khó khăn mới lại đến, đó là các rạp chiếu phim đã xuống cấp, kỹ thuật trình chiếu đã lạc hậu… Khó khăn này thể hiện rõ nhất khi Quảng Ninh đăng cai LHPVN lần thứ 18 trong điều kiện thiếu thốn các rạp đạt tiêu chuẩn. Và cũng nhờ có LHPVN mà từ tháng 10-2013, một máy chiếu kỹ thuật số đã được trang bị cho Fafilm Quảng Ninh. Quảng Ninh chính thức bắt kịp kỹ thuật chiếu phim của các thành phố lớn như Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Biên Hoà (Đồng Nai).
LHPVN lần thứ 18 cũng đặt ra một vấn đề khá bức xúc; đó là Điện ảnh và Du lịch vốn có mối quan hệ tương hỗ nhưng tại sao với Quảng Ninh, vùng đất có thế mạnh du lịch, hai bên lại chưa có sự bắt tay chặt chẽ? Trao đổi với chúng tôi, NSND Như Quỳnh nói: “Năm 1991, khi phim Đông Dương quay ở Hạ Long, và nhất là sau khi phim này phát hành ở Pháp, người Pháp quan tâm đến Vịnh Hạ Long nhiều hơn, thích đến đây nhiều hơn...”. Vậy nên, theo bà, việc LHPVN lần thứ 18 bàn về sự hợp tác giữa Điện ảnh và Du lịch là rất sát hợp thực tế!
Cùng quan điểm ấy, ông Trịnh Đăng Thanh, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch Quảng Ninh, nhận định: “Danh tiếng và vị thế của Vịnh Hạ Long ngày càng có ảnh hưởng tốt và đang trở thành điểm đến của nhiều du khách. Một yếu tố thúc đẩy du lịch Quảng Ninh phát triển đó là sự đóng góp của điện ảnh”. Cũng theo ông Thanh, kể từ năm 2008 đến nay, Fafilm Quảng Ninh đã phối hợp cùng một số doanh nghiệp du lịch tổ chức nhiều chương trình chiếu phim phục vụ du khách. Đơn cử như bộ phim tài liệu “Khám phá kỳ quan Hạ Long” (của đạo diễn Tùng Bắc) đã đoạt giải nhì Liên hoan Điện ảnh Truyền hình, Thể thao và Du lịch quốc tế FICTS - Việt Nam năm 2012. Rõ ràng, Điện ảnh Quảng Ninh cần phải dựa vào du lịch để phát triển, đồng thời cũng là điều kiện để “tạo đà” cho du lịch phát triển.
Đấy là nói về công tác phát hành phim, còn về nội dung, đề tài v.v.. trong LHP vừa qua, khán giả cũng có dịp xem lại những tác phẩm điện ảnh làm về Quảng Ninh. Đất và người Quảng Ninh đã trở thành đối tượng phản ánh của hàng trăm bộ truyện và phim tài liệu. Nhiều nhất vẫn là mảng phim tài liệu, với nhiều chủ đề khác nhau, như: “Bác Hồ với Quảng Ninh”, “Đảo xa nhớ Bác”, “Nhân dân Quảng Ninh với Bác Hồ”, “Tình yêu đất mỏ”, “Điểm sáng vùng than”, “Chúng tôi trên chốt biên giới”, “Làng lính nơi đảo xa”, “Đảo ngọc Cô Tô”, “Đất Hạ Long”, “Đường về Yên Tử”, “Trầm tích” v.v.. Mảng phim truyện về Quảng Ninh chủ yếu do các đơn vị sản xuất phim ngoài tỉnh thực hiện. Có thể kể ra những bộ phim như: “Mùa than”, “Kỷ niệm đồi trăng”, “Ngày mưa cuối năm”, “Giọt lệ Hạ Long”, “Đông Dương”, “Mùa hè chiều thẳng đứng” v.v.. Rõ ràng, có một thực tế không thể phủ nhận là Quảng Ninh đang rất cần Điện ảnh để quảng bá hình ảnh đất và người Vùng mỏ, xúc tiến du lịch và giao lưu văn hoá. Đồng thời, Điện ảnh cũng rất cần những vùng đất giàu tiềm năng, sức bật như Quảng Ninh để tìm kiếm đề tài và lựa chọn bối cảnh, một bối cảnh mà nhiều nhà làm phim đang mơ có.
Từ đó, nhiều nhà làm phim tham dự LHPVN lần thứ 18 cho rằng, muốn Điện ảnh Quảng Ninh phát triển tất yếu phải làm phim tại chỗ. Đây cũng là vấn đề đặt ra tại hội thảo “Phát triển hợp tác sản xuất và phát hành phim” trong khuôn khổ LHP vừa qua. Đầu tiên vẫn phải nói đến yếu tố con người. Quảng Ninh không phải thiếu biên kịch, diễn viên, đạo diễn, nhà sản xuất phim. Những nghệ sĩ diễn viên người Quảng Ninh đã thành danh có thể kể đến: NSƯT Diệu Thuần, NSƯT Hương Dung, đạo diễn Phạm Đông Hồng v.v.. Tuy nhiên, đúng như NSƯT Như Quỳnh nhận xét: “Lực lượng cần cho đóng phim truyền hình rất thiếu nhưng diễn viên trẻ ở Quảng Ninh hiện nay thì rất ít. Các lớp dạy diễn viên ở Hà Nội đâu có thiếu nhưng sao có ít người Quảng Ninh lên học quá. Bên cạnh đó, sự liên kết làm phim còn rất ít”. Xem ra, việc làm phim tại chỗ ở Quảng Ninh vẫn là một bài toán khó. Và chủ yếu phim làm được vẫn thuộc thể loại phim tài liệu. Đây cũng là mong ước của ông Phạm Ngọc Thành, Chủ tịch Hội VHNT tỉnh: “Quảng Ninh có nhiều cái để có thể đưa lên phim ảnh. Tôi mong muốn trong thời gian tới, thành lập được một tổ làm phim tài liệu trực thuộc Chi hội Điện ảnh - Truyền hình Quảng Ninh. Các nghệ sĩ trong tỉnh từ biên kịch, đạo diễn, các diễn viên của 3 đoàn nghệ thuật chuyên nghiệp đều có thể tập hợp được…”. Tuy nhiên, cái còn thiếu nhất bây giờ, theo ông Thành, chính là trang thiết bị để sản xuất phim. Vì thế không ít người e ngại, nếu Hội VHNT tỉnh “đơn thương độc mã” đứng ra làm thì đây sẽ là một công việc hơi quá sức. Rất cần một sự hợp tác toàn diện giữa nhiều đơn vị, cá nhân cho sự phát triển của Điện ảnhQuảng Ninh.
Huỳnh Đăng
