Liên hoan Sân khấu Kịch chuyên nghiệp toàn quốc 2012 tại TP Huế đã kết thúc với nhiều giải thưởng được trao. Mặc dù vở diễn “Giếng thơi trong lòng phố” được đánh giá khá cao tại Liên hoan, nhưng Đoàn kịch Quảng Ninh vẫn ra về “trắng tay”. Điều này đã đặt ra một số vấn đề cần bàn sau Hội diễn...
Tiêu chí đầu tiên và quan trọng nhất để Ban giám khảo đánh giá một vở kịch là nội dung tư tưởng. Nội dung tư tưởng của vở kịch “Giếng thơi trong lòng phố” thể hiện đúng trọng tâm mà Ban giám khảo đặt ra. Nội dung ấy không khô khan, thuần tuý chính luận như sân khấu kịch Bắc, cũng không quá vui nhộn, thiếu chiều sâu như một số vở kịch của sân khấu phía Nam, mà dung hoà được cả hai tính chất này. Đó chính là cái hấp dẫn, tạo nên sức sống của vở kịch. “Giếng thơi trong lòng phố” như một tiếng chuông báo động con người trước ma lực của đồng tiền; kêu gọi mọi người đừng quay lưng với văn hoá truyền thống. Vở kịch giải quyết những mâu thuẫn gay gắt giữa các luồng tư tưởng nảy sinh trong quá trình xây dựng nông thôn mới; chuyển tải nội dung chính trị bằng một thứ ngôn ngữ kịch giản dị. Nội dung ấy phù hợp với tiêu chí “đề cao cái đẹp và các giá trị nhân văn, lên án cái ác, sự thấp hèn và những thói hư tật xấu của con người, phản ánh sinh động, nhiều màu sắc các vấn đề xã hội, con người trong thời kỳ hội nhập”. Tuy nhiên, dường như Ban giám khảo lại tập trung đi vào chỉ ra những chỗ còn chưa thật xuất sắc trong việc xử lý hiệu ứng âm thanh, ánh sáng sân khấu hơn là nhấn mạnh đến nội dung tư tưởng của vở kịch và diễn xuất của diễn viên.
Lượng khán giả đến với sân khấu luôn là tiêu chí đánh giá sự thành công của bất kỳ một vở diễn nào. Khác với sự thưa vắng khán giả của các đoàn kịch miền Bắc, vở của đoàn Quảng Ninh đã tạo ra được một hiệu ứng với khán giả ngay từ lần công diễn trước khi Liên hoan diễn ra. Nội dung vở kịch đã bắt nhịp được hơi thở cuộc sống đương đại. Sự đón nhận nồng nhiệt của khán giả khắp các tỉnh miền Trung - Tây Nguyên lúc đoàn lưu diễn vở kịch trước khi về tham gia Liên hoan đã minh chứng cho điều này. Chính sự mềm hoá nội dung tư tưởng, gia tăng tính giải trí đã giúp vở diễn có nhiều lợi thế để thực hiện mục tiêu đặt ra. Trong đêm diễn của Đoàn tại Liên hoan, rất nhiều nghệ sĩ đến cổ vũ đã phải nhường lại ghế cho khán giả vốn chờ đón vở kịch này. Thậm chí, ngay sau khi trở về từ hội diễn, Đoàn Kịch nói Quảng Ninh còn tổ chức đêm diễn bán vé vở kịch “Giếng thơi trong lòng phố” tại Cung Văn hoá Lao động Việt - Nhật (TP Hạ Long). Đêm diễn đã rất thành công với lượng vé bán ra “hết veo” ngay từ đầu. Khán phòng không còn một chỗ trống. Khán giả Quảng Ninh không chút ngần ngại để bỏ ra 200 nghìn cho một vé đi xem. Điều đặc biệt ấn tượng là số lượng khán giả đến xem đa phần là giới trẻ. Có lẽ, họ đã tìm thấy trong vở kịch nhịp sống công nghiệp hối hả, lắm bộn bề của đất mỏ…
Có được điều này là do NSƯT Trung Hiếu, đạo diễn vở kịch đã tỏ ra rất dụng công trong việc xây dựng xung đột gay gắt giữa hai tuyến nhân vật làm bật ra chủ đề tác phẩm. Chi tiết ông cụ quyên sinh đã mở nút giải quyết xung đột kịch là một chi tiết khá đắt. Ở đây, nhóm cộng sự thực hiện đã làm giãn biên độ xung đột kịch, thu hẹp sự gián cách giữa sân khấu và đời thực. Những điều mà kịch nói Quảng Ninh làm được cho khán giả không phải vở diễn nào tham dự Liên hoan trở về cũng thể hiện được.
Trao đổi với chúng tôi về vấn đề này, NSƯT Từ Diệu Hương, Trưởng đoàn Kịch nói Quảng Ninh, chỉ đạo nghệ thuật của vở diễn, nói: “Chúng tôi không muốn nói gì thêm nữa về vấn đề giám khảo. Có lẽ, vị giám khảo công tâm nhất chính là những khán giả yêu quý của chúng tôi. Họ đến xem kịch đông như vậy là nguồn động viên lớn nhất để chúng tôi hăng say tập luyện đầu tư những vở kịch có chất lượng nghệ thuật cao phục vụ công chúng”.
Khi nào những hội diễn sân khấu kịch toàn quốc mới xây dựng được “một không gian đẹp đẽ của sân khấu đương đại”? - Đó là bài toán còn chưa có lời giải. Nhưng với Kịch nói Quảng Ninh, qua vở diễn “Giếng thơi trong lòng phố”, có lẽ “không gian đẹp đẽ” ấy đã được xây dựng ngay trong lòng khán giả Vùng mỏ. Cho dù tại hội diễn, tất cả những đóng góp của kịch nói Quảng Ninh lại chưa được những người “cầm cân nảy mực” ghi nhận xứng đáng...
Hải Dương
