Trong bối cảnh kinh tế thế giới và trong nước còn nhiều biến động khó lường, công tác thu NSNN từ hoạt động XNK trên địa bàn tỉnh năm 2026 đứng trước những áp lực lớn. Thực tiễn năm 2025 cho thấy, dù rất nỗ lực, số thu ngân sách của Chi cục Hải quan khu vực VIII đạt khoảng 91% dự toán được giao, tương ứng gần 17.800 tỷ đồng. Điều này đòi hỏi các giải pháp điều hành thu phải được triển khai quyết liệt hơn nữa.
Theo dự toán, năm 2026, Chính phủ giao chỉ tiêu thu ngân sách từ hoạt động XNK qua địa bàn Quảng Ninh là 17.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, việc hoàn thành nhiệm vụ này không hề dễ dàng khi hàng loạt yếu tố khách quan đang và sẽ tiếp tục ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn thu, như: Tác động từ các chính sách giảm thuế của nhà nước, trong đó có liên quan đến việc điều chỉnh thuế suất thuế xuất khẩu đối với mặt hàng clanhke xi măng từ 10% xuống 5%, khiến nguồn thu từ nhóm hàng này giảm khoảng 15 tỷ đồng mỗi tháng; thuế suất nhập khẩu ưu đãi đối với ngô hạt và khô dầu đậu tương dùng làm thức ăn chăn nuôi giảm từ 2% xuống 0% cũng sẽ làm hụt thu khoảng 75 tỷ đồng mỗi tháng.
Đáng chú ý, chính sách giảm thuế giá trị gia tăng của Chính phủ ban hành tháng 6/2025 đã bổ sung các mặt hàng than, xăng dầu, điện thoại nhập khẩu vào nhóm được giảm thuế từ ngày 1/7/2025 đến hết năm 2026, dự kiến làm giảm nguồn thu khoảng 210 tỷ đồng mỗi tháng.
Tổng hợp các chính sách này, ước tính số giảm thu ngân sách có thể lên tới khoảng 300 tỷ đồng mỗi tháng và lên tới 3.600 tỷ đồng/năm, một con số rất lớn đối với nhiệm vụ điều hành thu của Chi cục... Bên cạnh đó, sức ép thu ngân sách tại các địa phương cũng khiến nhiều doanh nghiệp ngoài tỉnh phải chuyển địa điểm làm thủ tục hải quan về nơi đặt trụ sở hoặc cơ sở sản xuất, làm suy giảm nguồn thu qua địa bàn Quảng Ninh, dù hạ tầng cửa khẩu và cảng biển của tỉnh vẫn có nhiều lợi thế.
Ông Phạm Quốc Hưng, Chi Cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực VIII, cho biết: Chi cục xác định rõ, muốn hoàn thành và phấn đấu vượt dự toán thu ngân sách, không thể trông chờ vào yếu tố tăng trưởng tự nhiên, mà phải chủ động mở rộng dư địa thu bằng những giải pháp căn cơ, bền vững.
Bám sát kịch bản điều hành thu, Chi cục xác định cải cách thủ tục hành chính tiếp tục được xem là “đòn bẩy” quan trọng để nuôi dưỡng và mở rộng nguồn thu. Chi cục tập trung rà soát, kiến nghị cắt giảm hoặc sửa đổi những thủ tục còn gây cản trở cho hoạt động XNK; đẩy mạnh triển khai cửa khẩu số, thông quan tập trung và Đề án thí điểm cửa khẩu thông minh tại Móng Cái - Đông Hưng.
Một điểm nhấn trong các giải pháp của Hải quan khu vực VIII là chuyển mạnh từ tư duy “quản lý - kiểm soát” sang “đồng hành - hỗ trợ” doanh nghiệp. Thông qua các hoạt động tiếp xúc, đối thoại, cơ quan Hải quan chủ động nắm bắt kế hoạch sản xuất, nhập khẩu của doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ vướng mắc phát sinh. Trên cơ sở đó, Chi cục tập trung duy trì và phát triển các nguồn thu truyền thống như than xuất khẩu, than nhập khẩu, nguyên liệu sản xuất dầu thực vật. Đồng thời, tranh thủ sự phối hợp của các doanh nghiệp đầu mối lớn như Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam để tăng lượng xăng dầu nhập khẩu làm thủ tục tại Quảng Ninh. Việc thu hút các doanh nghiệp nhập khẩu ô tô tải, máy móc thiết bị mỏ, điện thoại di động, sắt thép, quặng… qua cảng biển và cửa khẩu đường bộ cũng được xác định là hướng đi quan trọng nhằm đa dạng hóa và mở rộng nguồn thu.
Đối với khối doanh nghiệp FDI, Chi cục phấn đấu thu hút 100% dự án đầu tư mới trên địa bàn tỉnh có hoạt động XNK đều làm thủ tục hải quan tại Quảng Ninh và phấn đấu tăng thu 10% từ hàng hóa XNK khác ngoài xăng dầu.
Cùng với các giải pháp tạo thuận lợi, công tác chống thất thu được triển khai đồng bộ, chặt chẽ. Chi cục tăng cường kiểm tra, giám sát việc khai báo tên hàng, mã số, trị giá, thuế suất, xuất xứ; nâng cao chất lượng thu thập, xử lý thông tin và áp dụng quản lý rủi ro để tập trung kiểm soát các lô hàng, doanh nghiệp có nguy cơ vi phạm cao. Các biện pháp nghiệp vụ kiểm soát hải quan, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tiếp tục được đẩy mạnh, đặc biệt tại các cửa khẩu, lối mở, kho ngoại quan và địa điểm kiểm tra tập trung. Mục tiêu là vừa bảo đảm thu đúng, thu đủ cho ngân sách nhà nước, vừa giữ vững kỷ cương pháp luật và môi trường kinh doanh lành mạnh.
