Hoạ sĩ Nguyễn Mạnh Đức là con trai thứ hai của cố nhà văn Kim Lân. Anh đã từng làm hoạ sĩ thiết kế bối cảnh cho nhiều phim cổ trang như: “Long Thành cầm giả ca”, “Đinh Tiên Hoàng”, “Lều chõng” v.v.. Năm 2011, anh được trao giải Hoạ sĩ xuất sắc nhất tại Giải Cánh diều 2011 diễn ra ở TP Hồ Chí Minh.
Trò chuyện với chúng tôi khi về làm hoạ sĩ thiết kế bối cảnh cho bộ phim “Phật hoàng Trần Nhân Tông” sắp được khởi quay tại TP Uông Bí, Nguyễn Mạnh Đức tâm sự:
+ Làm phim cổ trang cho đến nay vẫn là một con đường rất gian nan, dài hun hút. Ở Việt Nam lại chưa có nhiều kinh nghiệm về dòng phim này. Vậy nên khi đạo diễn Nguyễn Văn Lượng mời tôi cộng tác trong bộ phim “Phật hoàng Trần Nhân Tông”, tôi cũng trăn trở rất nhiều. Không thể làm phim trường chỉ với cái sự biết của mình, chúng tôi đã phải sang nước ngoài học tập thêm…
- Đó là khó khăn chung của phim trường cổ trang ở Việt Nam. Nhưng với phim trường cổ trang Yên Tử thì sao, còn khó khăn gì nữa không, thưa anh?
+ Khó khăn thì không thể kể hết được. Riêng cái sa bàn mô hình trường quay chúng tôi cũng loay hoay mất hơn một tháng. Có thể nói, làm dự án này, chúng tôi bắt đầu từ tờ giấy trắng. Bởi như trên đã nói, chưa có một tiền lệ nào. Lại phải thiết kế cho phù hợp với diện tích của vùng đất được quy hoạch. Thêm nữa, thiết kế thế nào để Phim trường có sự cộng hưởng với khu du lịch tâm linh ở gần đó là Danh thắng Yên Tử…
- Trong tất cả các tiêu chí đó, cái gì được các anh đặt lên hàng đầu?
+ Chúng tôi đã bàn bạc, trao đổi rất nhiều để xác định rõ hướng xây dựng phim trường sao cho vừa thể hiện tinh thần dân tộc lại vừa đẩy lên quy mô hoành tráng. Phim trường sẽ hướng đến những góc quay tổng thể tránh đi những góc quay hẹp, một hạn chế từ trước đến nay của phim cổ trang. Đó là không gian tương đối chân thực, rộng và hơn hết là không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố bên ngoài. Tất cả hoạ tiết, văn hoá đời Trần được lấy làm cơ bản để đưa vào không gian phim trường. (Chứ nói thực, nào ai biết ngày xưa các cụ thiết kế không gian cung đình, đường đi lối lại thế nào, chất liệu gì v.v..). Nói chung là rất khó để hình dung…
- Được biết, sau bộ phim này, phim trường Yên Tử còn được sử dụng cho nhiều phim cổ trang ở các triều đại khác nữa. Như vậy có nghĩa đây là một phim trường được thiết kế theo hướng cơ động, đa năng?
+ Đúng là như vậy. Nếu mỗi triều đại có một phim trường thì khó khăn, tốn kém quá, không thể làm nổi. Ví dụ trong phim trường ấy có rất nhiều phân khu, không gian đặc trưng riêng. Cung điện thì chưa dám nói, nhưng riêng khu phố cổ hay nhà bán hàng kim hoàn thế nào, bán hàng mã ra sao v.v.. Tất cả phải có một không gian riêng của nó. Rồi đến khu vực nông thôn lại chia làm mấy không gian nữa, nhà ông thợ nhuộm, nhà ông nuôi tơ tằm, không gian đình làng, chợ quê, tập trận v.v.. Mỗi cái có một nét khác biệt; tuy nhiên, tất cả phải hài hoà trong một tổng thể chung. Và chỉ hướng dẫn du khách tham quan phim trường cũng phải khoa học và mạch lạc…
- Không gian nào là khó nhất khi quay phim cổ trang, thưa anh?
+ Thực ra không gian làng quê xưa thì vẫn còn rải rác ở các vùng nông thôn. Không quá khó để quay. Nhưng cái khó nhất lại là phố thị cổ. Tưởng như đô thị nhiều, tràn ngập nhưng thực chất lại không tìm ra được không gian phố cổ đúng nghĩa để quay. Không ai vào Huế, vào Hội An lấy di sản ra để sơn lại tường nhà, che chắn dây điện cột điện, thay đổi cấu trúc v.v.. hay vào kinh thành, đại nội Huế để đốt lửa, tập trận dựng cảnh đánh nhau để quay cổ trang được (cười). Do đó, việc mô phỏng xây dựng phố thị cổ cũng không hề đơn giản…
- Thế còn không gian du lịch mà phim trường này tạo ra thì sao, thưa anh?
+ Nếu bạn để ý, bạn sẽ thấy thực ra khi phim trường đi vào hoạt động, sẽ tạo ra lượng công ăn việc làm rất lớn cho người dân địa phương. Nào là sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ bán cho khách du lịch, làm các dịch vụ ăn uống, nghỉ ngơi mua sắm, làm hướng dẫn viên du lịch, sản xuất đạo cụ cho phim. Hơn nữa, có thể tham gia các vai diễn viên quần chúng cho những bộ phim cổ trang v.v.. Những nghề này sẽ đem lại nguồn thu nhập không hề nhỏ…
- Cảm ơn hoạ sĩ Nguyễn Mạnh Đức về cuộc trò chuyện này!
Phạm Học (thực hiện)
