Hoành Bồ là huyện miền núi có 10 dân tộc anh em cùng sinh sống, trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 36,5%. Địa bàn miền núi rộng, tỷ lệ đồng bào dân tộc cao, đời sống đồng bào các xã vùng cao giữ được nhiều nét văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc là lợi thế lớn của huyện trong phát triển các môn thể thao dân tộc (TTDT).
Nếu như trước đây, thể thao truyền thống dân tộc chỉ được thấy trong các lễ hội làng, dịp lễ, tết ở các xã vùng cao Hoành Bồ thì hiện các môn tung còn, bắn nỏ, đẩy gậy, kéo co… đã trở thành những môn thể thao tập luyện thường xuyên của người dân vùng đồng bào. Hiện TTDT cũng đã trở thành môn thể thao mũi nhọn của huyện với những thành tích khả quan. Cụ thể, trong các giải thể thao các dân tộc thiểu số tỉnh Quảng Ninh gần đây, Hoành Bồ lần lượt đoạt các giải: Giải nhất toàn đoàn năm 2012, giải ba năm 2016. Tại giải thể thao các dân tộc thiểu số năm 2018, Hoành Bồ tiếp tục giành giải nhất toàn đoàn với 7 huy chương vàng.
Phát huy tiềm năng, lợi thế sẵn có, những năm qua, Hoành Bồ tích cực đẩy mạnh triển khai các giải pháp nâng cao chất lượng phong trào thể thao mũi nhọn. Bà Nguyễn Thị Thùy Dương, Phó Giám đốc Trung tâm Truyền thông - Văn hóa huyện, cho biết: Nhằm khôi phục, phát triển các môn TTDT, huyện thường xuyên vận động, kêu gọi người dân tập luyện thể dục, thể thao, nâng cao sức khỏe; gắn sinh hoạt văn hóa cộng đồng với hoạt động thể dục thể thao, nhất là các môn TTDT. Trong đó, huyện phối hợp với các địa phương phát huy vai trò của các già làng, trưởng bản, người có uy tín trong vận động người dân tích cực tập luyện các môn thể thao truyền thống dân tộc. Đồng thời, huyện quan tâm đầu tư kinh phí hỗ trợ cơ sở vật chất, đào tạo nguồn nhân lực liên quan đến môn thể thao mũi nhọn. Hằng năm, Trung tâm chủ động xây dựng các kế hoạch tập huấn nghiệp vụ; cử cán bộ trực tiếp xuống hướng dẫn nghiệp vụ tại các xã, thị trấn; định kỳ tổ chức sát hạch để lựa chọn đội tuyển tham gia cấp huyện, tỉnh.
Năm 2006, huyện thành lập các cụm TTDT tại các xã, thị trấn nhằm tổ chức phong phú các hoạt động văn hóa, thể dục, thể thao, chú trọng duy trì, phát triển các môn TTDT trong toàn huyện. 3 cụm gồm: Tân Dân, Bằng Cả, Dân Chủ, Quảng La; Sơn Dương, Đồng Lâm, Đồng Sơn, Kỳ Thượng; thị trấn Trới, Lê Lợi, Thống Nhất, Hòa Bình, Vũ Oai. Thêm vào đó, nhiều năm trở lại đây, huyện đã khôi phục các môn TTDT, đưa các nội dung này vào chương trình thi đấu, giao lưu trong các lễ hội truyền thống, dịp kỷ niệm ngày lễ lớn của đất nước, giải thể thao của địa phương. Đặc biệt, giải TTDT cấp cụm được tổ chức định kỳ 1 năm/lần, cấp huyện 2 năm/lần; giải giao lưu giữa các cụm tổ chức 4 năm/ lần. Các giải diễn ra sôi nổi, thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân tham gia, tạo không khí vui tươi, phấn khởi, đồng thời góp phần tôn vinh, gìn giữ nét sinh hoạt văn hóa đặc sắc của nhân dân các dân tộc trên địa bàn.
Hiện Hoành Bồ cũng đã thành lập được 6 CLB: Bắn nỏ ở Bằng Cả; chạy vượt đồi núi ở Quảng La, Tân Dân; tung còn ở Dân Chủ, Đồng Lâm; đẩy gậy, vượt đồi núi ở Đồng Sơn với khoảng hơn 100 vận động viên tập luyện thường xuyên. Trong đó, nhiều vận động viên có thành tích xuất sắc đại diện cho huyện, tỉnh đi tranh tài, đoạt giải cao ở các cấp. Anh Lý Tài Luân (thôn Tân Ốc 1, xã Đồng Sơn) vận động viên môn đẩy gậy, cho biết: “Là người dân tộc Dao sinh ra, lớn lên ở vùng núi, từ nhỏ tôi đã được xem các ông, bà chơi trò chơi dân gian. Khi lớn lên, tôi cũng chơi thường xuyên và dần đam mê các môn TTDT. Hiện tôi là một trong 20 thành viên CLB “Anh em” chuyên tập luyện các môn TTDT: Tung còn, bắn nỏ, đẩy gậy, chạy việt dã… Ngoài thời gian đi rừng, chúng tôi thường cùng nhau tập luyện trong những lúc rảnh rỗi, đảm bảo ít nhất 3 buổi/tuần. Nhờ rèn luyện thường xuyên, các thành viên CLB luôn được lựa chọn tham gia vào các giải TTDT các cấp”.
Với những thành tích đạt được, Hoành Bồ được xem là một trong những địa phương đi đầu toàn tỉnh trong phát triển các môn TTDT. Việc khôi phục, phát triển, nâng cao thế mạnh các môn TTDT không chỉ thúc đẩy phong trào thể thao quần chúng phát triển, mà còn góp phần bảo tồn nét văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc Hoành Bồ nói riêng, Quảng Ninh nói chung.
Ngô Dịu
