Ngày 22/12, tại TP Hạ Long, UBND tỉnh Quảng Ninh và Đại học Quốc gia Hà Nội đã phối hợp tổ chức Hội thảo Bạch Đằng và nhà Trần trong bối cảnh thế giới thế kỷ XIII.
Dự hội thảo có đồng chí Vũ Thị Thu Thủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh; PGS.TS Nguyễn Kim Sơn, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội cùng lãnh đạo các đơn vị thành viên, đông đảo các nhà khoa học trong và ngoài nước.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, PGS.TS Nguyễn Kim Sơn, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nhấn mạnh: Vào thế kỷ XIII, tham vọng bành trướng của đế chế Mông - Nguyên đã đặt nhân loại trước những thách thức chính trị lớn mang tính toàn cầu.
Là quốc gia giữ vị trí địa - chiến lược trọng yếu ở châu Á, nuôi dưỡng tham vọng bành trướng đến các nước Đông Nam Á, đế chế Mông - Nguyên coi Đại Việt là khâu đột phá, là cửa ngõ quan yếu cần triệt hạ nhằm khai mở con đường tiến xuống phương Nam.
Để bảo vệ chủ quyền và nền độc lập dân tộc, quân và dân Đại Việt, dưới sự lãnh đạo của vương triều Trần đã anh dũng đứng lên chặn đứng và làm thất bại âm mưu xâm lược, nô dịch của đế chế phương Bắc.
Vì vậy, hội thảo khoa học quốc tế được tổ chức lần này có ý nghĩa khoa học và chính trị to lớn, với mục tiêu trọng tâm nhằm làm rõ bối cảnh chính trị, kinh tế - xã hội khu vực châu Á và thế giới thế kỷ XIII.
Qua các báo cáo, nhiều kết quả, thành tựu nghiên cứu mới về các trận chiến oai hùng của dân tộc như chiến thắng Bạch Đằng lần thứ ba năm 1288 của quân và dân Đại Việt được nhìn nhận, phân tích từ các kết quả của nghiên cứu chuyên ngành và liên ngành. Những đóng góp của vương triều Trần trong các cuộc kháng chiến chống Mông - Nguyên thế kỷ XIII, vai trò của các vua Trần và các vị tướng lĩnh tài danh, đặc biệt là công lao, trí tuệ, lòng nhân ái, tầm nhận thức thời đại và tư tưởng hòa giải dân tộc của các vua Trần, nhất là Phật hoàng Trần Nhân Tông cũng được phân tích chuyên sâu trên tinh thần khách quan, khoa học...
Phát biểu tại hội thảo, đồng chí Vũ Thị Thu Thủy, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh khẳng định: Năm nay kỷ niệm 730 năm chiến thắng Bạch Đằng (1288-2018), vì vậy, việc tổ chức hội thảo khoa học quốc tế Bạch Đằng và nhà Trần trong bối cảnh thế giới thế kỷ XIII có ý nghĩa vô cùng quan trọng.
Hội thảo là dịp để nhìn nhận, đánh giá ý nghĩa lịch sử và vị trí then chốt của chiến thắng Bạch Đằng năm 1288, trong bối cảnh thế giới thế kỷ XIII. Đây cũng là một cơ hội để các nhà nghiên cứu của tỉnh có cơ hội học hỏi kinh nghiệm và có thêm các kiến thức, cách tiếp cận, đánh giá mới về chiến thắng Bạch Đằng và nhà Trần tại Quảng Ninh.
Đồng chí mong rằng, hội thảo sẽ góp phần tăng cường sự hợp tác giữa các đơn vị, địa phương, các nhà khoa học trong nước, quốc tế; góp phần bảo tồn và phát huy, khai thác các giá trị di sản văn hóa, trong đó có các di sản văn hóa gắn với triều Trần.
Các nhà khoa học tại hội thảo đã thảo luận theo các chủ đề: Đế chế Mông - Nguyên và quốc gia Đại Việt trong bối cảnh toàn cầu thế kỷ XIII; chiến trận Bạch Đằng - tư liệu mới, nhận thức mới; các vấn đề về kinh tế, chính trị, quân sự, xã hội, văn hóa và giáo dục dưới thời Trần.
Qua đó đã phân tích và làm rõ vị thế địa - chiến lược, tiềm năng, thế mạnh của vùng Đông Bắc trong sự nghiệp đấu tranh bảo vệ Tổ quốc; các kế hoạch, chiến lược xây dựng và phòng thủ đất nước của vương triều Trần và các triều đại quân chủ trong lịch sử Việt Nam. Các nguồn tư liệu, thành tựu và kết quả nghiên cứu mới cũng được công bố đã đem lại những nhận thức mới, khách quan và toàn diện hơn về chiến thắng Bạch Đằng năm 1288. Đồng thời làm rõ đóng góp của các địa phương, lực lượng xã hội thời Trần trước, trong và sau các cuộc kháng chiến chống Mông - Nguyên cùng những hệ quả trực tiếp, lâu dài, đa chiều của một thời hậu chiến đã tác động đến xã hội Đại Việt cũng như các quốc gia khu vực, thế giới...
Đánh giá tổng kết hội thảo, GS.TSKH Vũ Minh Giang, Chủ tịch Hội đồng Khoa học Đào tạo, Đại học Quốc gia Hà Nội đã khẳng định: Hội thảo đã đặt ra những vấn đề hết sức mới mẻ. Đây là lần đầu tiên tiếp cận sự kiện lớn trong lịch sử là chiến thắng Bạch Đằng, thời đại nhà Trần theo hướng mở rộng bối cảnh không gian, mở rộng các mối liên hệ, qua đó đã cho thấy việc xem xét, nghiên cứu về nhà Trần vẫn còn nhiều vấn đề cần tìm hiểu, nghiên cứu thêm, như về mô hình tổ chức nhà nước thời Trần, mối quan hệ nhà nước với các làng xã, dân chúng, mối quan hệ lân bang... Với những kết quả khảo cổ học mới, với những góc nhìn khác nhau, trong đó có sự tham gia tích cực của các học giả nước ngoài, cũng đã cho thấy nhiều vấn đề mới được nghiên cứu, phát hiện về cuộc chiến Bạch Đằng và nhà Trần trong thế kỷ XIII; khẳng định chiến thắng vẻ vang qua 3 lần đánh bại đế quốc Mông - Nguyên đã hội tụ được sức mạnh tổng hợp của quân dân nhà Trần với những nhận thức sâu sắc hơn...
Với mong muốn của Quảng Ninh trong việc biến các di sản thành tài nguyên, đưa các nghiên cứu vào phục vụ cuộc sống, tạo thành các sản phẩm văn hóa phục vụ du lịch, di sản quý giá như chiến trận Bạch Đằng hoàn toàn hội đủ các điều kiện. Để hiện thực hóa mục tiêu trên rất cần có sự gắn kết giữa các nhà quản lý, nhà khoa học và nhà đầu tư...
Trước đó, ngày 21/12, các đại biểu, nhà nghiên cứu khoa học đã tham quan thực tế tại khu di tích đền Trần Hưng Đạo - miếu Vua Bà, Bảo tàng Bạch Đằng, khu di tích bãi cọc Bạch Đằng, là những địa điểm có liên quan trực tiếp tới chiến thắng Bạch Đằng 1288 tại TX Quảng Yên.
Phan Hằng
