Từ định hướng của Chi bộ tổ 4-5, trường Tiểu học Cao Thắng, phường Hà Lầm, đến những giờ học có ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số đang được cụ thể hóa bằng các phần việc thiết thực. Đảng viên chủ động đi trước, giáo viên cùng đổi mới, học sinh được khuyến khích khám phá và kiểm chứng tri thức. Hiệu quả đối với người học là thước đo cho quá trình đưa nghị quyết vào cuộc sống.
Buổi sáng ở trường Tiểu học Cao Thắng bắt đầu bằng những âm thanh quen thuộc của một ngôi trường Vùng mỏ. Phía sau cánh cửa mỗi lớp học, một nhịp đổi mới đang được hình thành từ những việc rất cụ thể. Màn hình tương tác bật sáng, mô hình 3D hiện ra; học sinh hào hứng quan sát, đặt câu hỏi và trình bày suy nghĩ. Người giáo viên không vội đưa ra đáp án mà gợi mở: “Vì sao con nghĩ như vậy? Con có thể kiểm chứng thông tin này ở đâu?”.
Công nghệ không đứng ở vị trí trung tâm của giờ học, mà trở thành công cụ để học sinh khám phá, hợp tác và tiếp cận tri thức. Đằng sau sự thay đổi ấy là cách làm được Chi bộ tổ 4-5 từng bước cụ thể hóa: chi bộ định hướng, đảng viên nhận việc mới, việc khó, tổ chuyên môn cùng thực hiện và lấy hiệu quả đối với học sinh làm thước đo.
Điểm đáng chú ý trong cách làm của Chi bộ là gắn chủ trương với phần việc và trách nhiệm cụ thể của từng đảng viên. Mỗi đảng viên được khuyến khích tiên phong tìm hiểu công cụ AI, thử nghiệm phương pháp dạy học mới, xây dựng học liệu số và hỗ trợ đồng nghiệp chưa thành thạo. Việc đổi mới không chỉ được thể hiện trong một tiết dạy riêng lẻ, mà còn qua các buổi sinh hoạt chuyên môn, nơi giáo viên trao đổi kinh nghiệm, chia sẻ tài nguyên và cùng tháo gỡ khó khăn. Từ một người biết làm đến nhiều người cùng làm, tinh thần đổi mới dần lan tỏa trong tập thể.
Trong chuyển đổi số, sự tiên phong của đảng viên có ý nghĩa quan trọng bởi đổi mới công nghệ trước hết là đổi mới con người. Cô giáo Trần Thị Phương Thủy, đảng viên, giáo viên lớp 4A8, là một trong những giáo viên chủ động tìm hiểu và khai thác AI để hỗ trợ thiết kế bài giảng, học liệu. Điều đáng nói không chỉ là cô sử dụng một công cụ mới, mà còn ở cách xác định rõ giới hạn của công nghệ. AI có thể hỗ trợ xử lý một số công việc, gợi ý ý tưởng và tiết kiệm thời gian chuẩn bị; nhưng không thể thay thế sự quan sát, lắng nghe, thấu hiểu và kết nối của người thầy với học sinh.
“AI có thể tạo ra một bài giảng trong vài giây, nhưng không thể cảm nhận được nụ cười hay sự lo âu của học sinh. Giáo viên phải dùng AI như một trợ lý để giảm tải công việc hành chính, từ đó dành nhiều thời gian hơn để lắng nghe và kết nối cảm xúc với các em”, cô Phương Thủy chia sẻ. Quan điểm ấy cho thấy ứng dụng công nghệ cần đi cùng trách nhiệm nghề nghiệp. Giáo viên vẫn là người lựa chọn nội dung, kiểm tra tính chính xác, điều chỉnh hoạt động theo khả năng của học sinh và bảo đảm mỗi bài học hướng tới mục tiêu giáo dục cụ thể.
Từ những giáo viên chủ động đi trước, kinh nghiệm được chia sẻ trong tổ chuyên môn để đồng nghiệp có thể tham khảo, điều chỉnh và vận dụng. Vai trò của người thầy cũng từng bước chuyển từ truyền đạt kiến thức một chiều sang tổ chức hoạt động, gợi mở vấn đề và rèn luyện tư duy cho học sinh. Đổi mới vì thế không dừng ở việc biết sử dụng phần mềm, mà phải thể hiện trong cách thiết kế nhiệm vụ học tập, cách khuyến khích học sinh nêu ý kiến và cách đánh giá sự tiến bộ của từng em.
Cô giáo Trần Thị Phương Thủy hướng dẫn học sinh khai thác học liệu số...
Sự thay đổi trong cách dạy mở ra cơ hội để học sinh trở thành chủ thể tích cực hơn của quá trình học tập. Trong những giờ học có ứng dụng công nghệ, các em được quan sát mô hình trực quan, tham gia trò chơi tương tác, tìm kiếm thông tin, làm việc nhóm và trình bày cách hiểu của mình. Em Nguyễn Ngọc Thùy Trâm, học sinh lớp 4A10, chia sẻ rằng em thích các trò chơi tương tác như Kahoot và những mô hình 3D. Khi tìm hiểu thông tin bằng AI, em cũng nhận ra máy tính đôi lúc đưa ra câu trả lời chưa chính xác, vì vậy cần kiểm tra lại.
Từ trải nghiệm nhỏ ấy, học sinh từng bước làm quen với những yêu cầu quan trọng của công dân số: biết đặt câu hỏi, phân biệt thông tin, kiểm chứng nguồn, sử dụng công cụ đúng mục đích và tôn trọng người khác trong môi trường số. Công nghệ không chỉ giúp các em tiếp cận kiến thức nhanh hơn mà còn tạo cơ hội để rèn luyện khả năng hợp tác, trình bày ý tưởng và sáng tạo sản phẩm học tập. Ở bậc tiểu học, những năng lực này cần được hình thành từng bước, gắn với tình huống gần gũi và có sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên.
Tuy nhiên, chuyển đổi số trong trường học vẫn có những khó khăn cần nhìn nhận thẳng thắn. Năng lực số giữa các giáo viên chưa đồng đều; điều kiện thiết bị và khả năng tiếp cận công nghệ của học sinh ở mỗi gia đình cũng khác nhau. Bên cạnh đó, nếu quá chú trọng vào hình thức hoặc số lượng ứng dụng, giờ học có thể trở thành màn trình diễn công nghệ mà hiệu quả tiếp thu không tăng tương ứng. Đây là những vấn đề đòi hỏi sự lãnh đạo, tổ chức và kiểm tra thường xuyên, thay vì chỉ phát động phong trào rồi dừng lại ở báo cáo thành tích.
Từ thực tế đó, định hướng của Chi bộ và nhà trường là đặt tính thiết thực, hiệu quả và công bằng lên hàng đầu. Mỗi công cụ được đưa vào lớp học cần được cân nhắc dựa trên mục tiêu bài học và lợi ích đối với học sinh. Giáo viên sẽ kiểm tra nội dung do AI gợi ý, bảo vệ thông tin cá nhân, hướng dẫn học sinh sử dụng công nghệ an toàn và không phụ thuộc hoàn toàn vào câu trả lời tự động. Với những em chưa có đủ điều kiện thiết bị ở nhà, việc hỗ trợ tại lớp giúp các em có cơ hội tham gia hoạt động học tập.
Công nghệ có thể thay đổi cách dạy và học; AI có thể hỗ trợ thiết kế học liệu và xử lý một số công việc. Nhưng những giá trị cốt lõi như trung thực, kỷ luật, lòng nhân ái và tinh thần trách nhiệm vẫn cần được hình thành thông qua giáo dục và sự nêu gương của người thầy. Quan điểm ấy thể hiện qua vai trò lãnh đạo của Chi bộ gắn với mục tiêu cuối cùng của nhà trường: biến chủ trương thành những thay đổi có ý nghĩa đối với con người. Khi đảng viên chủ động nhận việc mới, việc khó; sẵn sàng học hỏi và hỗ trợ nhau; khi học sinh được trao cơ hội khám phá và trưởng thành, nghị quyết không còn là những dòng chữ trên văn bản mà trở thành hành động cụ thể.
Nghị quyết "đi qua" cánh cửa lớp học, "đi vào" cách người thầy dạy, cách học sinh tư duy và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên, giáo viên. Hiệu quả của cách làm tại Trường Tiểu học Cao Thắng không nằm ở số lượng phần mềm được sử dụng, mà ở việc công nghệ giúp giáo viên dạy tốt hơn, học sinh chủ động hơn, biết tư duy và kiểm chứng thông tin hay không. Đó cũng là thước đo để Chi bộ tiếp tục lãnh đạo, điều chỉnh và lan tỏa những cách làm hiệu quả.
