VHNT Quảng Ninh từng có thời vang danh với nhiều tác giả “gạo cội”, cả trong âm nhạc, hội hoạ hay văn học v.v.. Thế nhưng, dường như ngọn lửa đam mê ấy đã mai một, chưa được chuyển trao một cách trọn vẹn cho lớp văn nghệ sĩ trẻ hôm nay. Đây là vấn đề được bàn thảo sôi nổi trong cuộc giao lưu giữa những văn nghệ sĩ cao tuổi với người viết trẻ nhân kỷ niệm 45 năm thành lập Hội VHNT Quảng Ninh...
Trải qua 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 84 hội viên ban đầu, đến nay, Hội VHNT Quảng Ninh đã có 545 hội viên sinh hoạt trong 10 chi hội chuyên ngành. Song hành với sự phát triển của đất nước và của tỉnh, văn nghệ sĩ Quảng Ninh đã bám sát hiện thực cuộc sống, chuyển tải bằng hình tượng nghệ thuật những vấn đề nóng hổi của đời sống xã hội; đóng góp tích cực vào mặt trận tư tưởng văn hoá của tỉnh cũng như cả nước. Từ phong trào đó, nhiều văn nghệ sĩ đã thành danh. Quảng Ninh có 2 nhà văn được tặng Giải thưởng Nhà nước về VHNT, 3 người được tặng thưởng Huân chương Lao động, gần 200 lượt người được nhận giải thưởng trong các cuộc thi của các bộ, ngành. Trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, có 2 người được công nhận là NSND, 18 người là NSƯT. Nhiều ca sĩ, diễn viên Vùng mỏ đã thành danh trên sân khấu cả nước như: Quang Thọ, Doãn Tần, Lê Dung, Diệu Thuần, Trang Nhung, Hồ Quỳnh Hương, Ngọc Anh v.v..
Nhìn lại thành tựu đáng tự hào ấy, hoạ sĩ Duy Mạnh cho rằng, đừng “ôm lấy” quá khứ hào hùng mà phải khơi dậy năng lượng sáng tạo cho mỗi văn nghệ sĩ trẻ hôm nay để tạo dựng cho được một diện mạo mới cho VHNT Vùng mỏ. Có vẻ như diện mạo này vẫn chưa có hình hài khi mà vẫn còn “khoảng hẫng” rất lớn chưa được khoả lấp giữa hai thế hệ của VHNT Quảng Ninh.
Từ góc nhìn của người sáng tác âm nhạc, Nhạc sĩ Đỗ Hoà An cũng cho rằng, VHNT Quảng Ninh đang thiếu những tác phẩm tầm cỡ; với âm nhạc đó là những bản giao hưởng lớn. Quảng Ninh có nhiều đề tài để viết được những tác phẩm lớn như vậy nhưng đến nay đội ngũ sáng tác vẫn chưa đáp ứng được mong mỏi của công chúng. Trong khi lực lượng sáng tác gạo cội nay đã hoàn thành sứ mệnh của mình, nếu có sáng tác thì cũng hạn chế vì gánh nặng tuổi tác và sức ì của tư duy sáng tạo… Còn những gương mặt trẻ dẫu đã có nỗ lực nhưng chưa khẳng định được gì nhiều. Ngay cả Đỗ Khánh Giang, một tác giả nhiếp ảnh trẻ, cũng phải thừa nhận, hiện nay có rất nhiều những người trẻ thực sự đam mê, dấn thân với nhiếp ảnh nghệ thuật. Riêng việc chỉ có dăm ba nghệ sĩ, người viết trẻ đến dự buổi giao lưu kỷ niệm 45 năm thành lập Hội này cũng đã phần nào cho thấy điều đó. Dường như với các bạn trẻ, đây là “cuộc chơi” của các “lão làng” thôi thì phải…
Có nhiều nguyên nhân để lý giải cho hiện tượng này, như: Sân chơi cho lực lượng sáng tác trẻ còn chưa nhiều, niềm đam mê dấn thân còn hạn chế, đây đó người sáng tác trẻ phải tự mày mò, thiếu sự dìu dắt của thế hệ đi trước, công tác đào tạo bồi dưỡng tài năng trẻ chưa được tổ chức thường xuyên, tác phẩm chưa có đột phá về tư duy nghệ thuật v.v.. Còn nói như Nhà thơ Trần Nhuận Minh thì hệ thống thẩm mỹ của văn nghệ sĩ Quảng Ninh đã quá cũ, được kéo dài quá lâu làm chậm đi quá trình hội nhập của đội ngũ những người viết trẻ.
Vì vậy, đội ngũ sáng tác trẻ Quảng Ninh còn cần phải được trang bị thêm rất nhiều thứ. Theo Nhà văn Tạ Kim Hùng thì cái mà văn nghệ sĩ trẻ Quảng Ninh hôm nay cần phải có là bản lĩnh, trí tuệ và cả dũng khí hơn hẳn thế hệ đi trước để có được những tác phẩm văn học hay, xứng tầm.
Về vấn đề này, ông Phạm Ngọc Thành, Chủ tịch Hội VHNT tỉnh, đánh giá, giới trẻ rất trân trọng những thành quả của các văn nghệ sĩ đi trước đã làm được và sẽ coi đó như hành trang không thể thiếu trên con đường sáng tác của mình. Hy vọng, trong tương lai không xa nữa, với hành trang đó cùng với sức bật của tuổi trẻ, những “mùa quả ngọt” sẽ được gặt hái từ những mầm xanh VHNT đang gieo xuống hôm nay…
Phạm Học
