Từ một tỉnh nghèo, phụ thuộc hoàn toàn vào trợ cấp của Trung ương, Quảng Ninh đã vươn lên trở thành một trong những đầu tàu kinh tế của cả nước. “Gừng càng già càng cay”, độ chín của bước phát triển sau “tuổi 50” sẽ được tính bằng sự bền vững, bằng những đột phá từ thể chế, cơ chế, chính sách. “Nâu” sang “xanh”, một tâm - hai tuyến đa chiều - hai điểm đột phá, đó chính là sự khởi đầu mới, hành trình mới với vận tốc nhanh hơn, vững chắc hơn, tiềm lực hơn.
Hoá giải “duyên nợ” với than và đất
Trong một lần trò chuyện với phóng viên Báo Quảng Ninh về nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đọc đã khẳng định, Quảng Ninh đã xác định rất rõ không thể phụ thuộc và cần có giải pháp rất cụ thể để dần dần “thoát khỏi” than và đất. Con đường phải đi là đổi mới mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả và khả năng cạnh tranh, từ dựa chủ yếu vào tăng vốn đầu tư, khai thác tài nguyên và lao động sang dựa vào hiệu quả, năng suất, chất lượng và sức cạnh tranh. Bước cụ thể đầu tiên mà tỉnh thực hiện là lập quy hoạch và xây dựng chiến lược phát triển để nhận diện lại tổng thể hiện trạng các tiềm năng, lợi thế, nguồn lực, thời cơ, thách thức... đề ra các định hướng, chính sách thu hút các nguồn lực phát triển toàn diện cho tỉnh trong tương lai. Với các quy hoạch quan trọng được chỉ đạo xây dựng, các nhà đầu tư chiến lược, dự án đầu tư trọng điểm được xác lập nhằm hỗ trợ, tìm mọi lực đẩy để những nhà đầu tư, những dự án trọng điểm này sớm tạo hiệu ứng lan toả thúc đẩy sự phát triển.
“Như vậy Quảng Ninh sẽ đi tắt, đón đầu bằng cách nào để có được số thu ngân sách ổn định khi không phụ thuộc vào than và đất, thưa đồng chí?” - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đọc thẳng thắn chia sẻ: “Quảng Ninh đang là một trong những tỉnh tập trung cao độ cho công tác xúc tiến, thu hút đầu tư, từ những chi tiết nhỏ nhất là sự đón tiếp nhiệt tình đến những cơ chế chính sách dành cho nhà đầu tư. Thế nên đến nay mới có được những nhà đầu tư chiến lược như Texhong (Hồng Kông) - một trong những tập đoàn hàng đầu về dệt may trên thế giới, với dự án Nhà máy sản xuất sợi tại KCN Hải Yên (Móng Cái) được đưa vào hoạt động chỉ sau 1 năm thi công và triển khai ngay giai đoạn 2 của dự án. Và tới đây sẽ là trung tâm thương mại mang tầm cỡ quốc tế của Tập đoàn Vingroup đang được xây dựng ngay tại trung tâm TP Hạ Long, trung tâm nghỉ dưỡng cao cấp tại đảo Rều. Rồi những nhà đầu tư chiến lược khác mà các đồng chí lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương rất ủng hộ, khích lệ tỉnh Quảng Ninh ký kết hợp tác chiến lược như SE (Nhật Bản), Amata (Thái Lan)… Dù đang đi chậm nhịp so với các địa phương như Vĩnh Phúc, Bắc Ninh trong thu hút dòng vốn ngoại nhưng tin rằng bằng cách đi tắt đón đầu này chỉ vài năm nữa Quảng Ninh sẽ có những bứt phá mới từ những đột phá hôm nay”.
Có lẽ không phải “khiêm tốn” chờ tới vài năm sau, nhìn lại kết quả thực hiện các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh năm 2013 thấy rằng, giá trị sản xuất của các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đã tăng 29% so với năm 2012; điện sản xuất tăng 40,9%... qua đó đã đẩy giá trị tăng thêm của ngành công nghiệp năm 2013 vượt 1,75 điểm % so với kế hoạch. Cộng với đó việc triển khai đồng bộ các chính sách ưu tiên cho nông nghiệp, nông thôn và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất đã đẩy giá trị tăng thêm toàn ngành vượt 2,32 điểm % so với kế hoạch… Những kết quả đạt được trên đã góp phần không nhỏ để bù đắp cho tăng trưởng kinh tế toàn tỉnh lên mức 7,5%, đây cũng là mức tăng khá so với mặt bằng chung của cả nước. Điều quan trọng nữa là lần đầu tiên Quảng Ninh đã vượt mốc con số thu ngân sách Nhà nước 29.000 tỷ đồng để bước vào thời kỳ của mức tổng thu 30.000 tỷ đồng và trong con số đạt được này đã không còn sự “thống lĩnh” của than và đất như những năm trước. “Trong nhiều năm qua Quảng Ninh gần như phụ thuộc hoàn toàn vào khai thác tài nguyên hữu hạn là than và đất, vì vậy những xung đột về môi trường, về những thứ gọi là không thể tái tạo được chắc chắn sẽ tác động tiêu cực đến phát triển bền vững. Thế nên chỉ riêng việc tìm ra cách hoá giải “duyên nợ” với than và đất trong thời gian qua đã khẳng định định hướng chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ “nâu” sang “xanh” chắc chắn thành công” - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đọc khẳng định.
Tinh gọn bộ máy - Việc phải làm
| Kinh tế khó khăn, nhiều ý tưởng đặt ra không thể thực hiện được ngay nhưng không có nghĩa “cái khó bó cái khôn”, khởi đầu sau “tuổi 50” của Quảng Ninh là những đột phá mới đang được bắt đầu từ những chủ đề trọng yếu của 2014 |
Thưa đồng chí. Điều gì mà những người đứng mũi chịu sào của tỉnh thấy băn khoăn, cần tháo gỡ ngay? -“Đó là bộ máy quản lý nhà nước từ cấp tỉnh đến cơ sở hiện đang quá cồng kềnh, nhiều tầng nấc, chi phí để nuôi bộ máy này quá lớn” - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đọc đã trả lời rất nhanh câu hỏi phóng viên.
Theo thống kê của Sở Tài chính để đảm bảo cho bộ máy hành chính cả hệ thống chính trị là 37.058 người hoạt động, số kinh phí mà ngân sách cần bỏ ra là 6.045 tỷ đồng, chiếm 75% tổng chi thường xuyên của tỉnh. Trong đó: Riêng chỉ tính tiền lương, các khoản đóng góp theo lương là 3.657 tỷ đồng, chiếm 45% tổng chi thường xuyên; các khoản phụ cấp, trợ cấp cho các đối tượng đã được Chính phủ, HĐND phê chuẩn bằng các Nghị quyết cho 54.324 đối tượng, 350 tỷ đồng/năm; cho các chính sách an sinh xã hội 500 tỷ đồng/năm; các chính sách do Trung ương và địa phương ban hành 1.538 tỷ đồng... So với mặt bằng chi của các tỉnh trong vùng đồng bằng sông Hồng và Bắc Bộ thì chi thường xuyên của Quảng Ninh gấp hơn 2 lần so với tỉnh Bắc Ninh và gấp 1,5 lần so với các tỉnh Hải Dương, Vĩnh Phúc và 0,5 lần so với TP Hải Phòng.
Đành rằng do đặc thù địa hình, do những cơ chế chính sách mới cũng khá đặc thù nên cân đối ngân sách trong chi thường xuyên để nuôi bộ máy lớn hơn so với các tỉnh, thành phố trong vùng. Tuy nhiên, trong bối cảnh mà hệ thống cơ sở hạ tầng phục vụ cho sự phát triển của tỉnh vẫn đang trong tình trạng thấp và đang là điều quan ngại lớn nhất của các nhà đầu tư, lẽ ra ngân sách sẽ phải tập trung đầu tư hơn nhưng vì phải thực hiện quá nhiều nhiệm vụ chi nên phần phân bổ dành cho đầu tư phát triển khá khiêm tốn. Để có được hệ thống hạ tầng đồng bộ, hiện đại việc sáng tạo, linh hoạt trong huy động nguồn lực đầu tư ngoài ngân sách, tiết kiệm chi tiêu thường xuyên để tăng thêm nguồn lực cho đầu tư phát triển là bài toán đã được đặt ra. Và điều quan trọng hơn cả tinh giản bộ máy chính là để giảm bớt sự cồng kềnh, để hạn chế tình trạng người này nhìn vị trí của người kia trong xử lý công việc. Chủ đề tinh giản bộ máy cũng là thực hiện Kết luận số 64 của Bộ Chính trị, Nghị định số 29 của Thủ tướng Chính phủ.
Nhưng tinh giản theo cách nào? Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đọc khẳng định: “Một trong những nhiệm vụ lớn mà năm 2014 sẽ phải thực hiện đó là tập trung sắp xếp lại tổ chức bộ máy, biên chế các cơ quan trong hệ thống chính trị từ tỉnh đến cơ sở bảo đảm đồng bộ, tinh gọn; cắt giảm tối đa kinh phí cấp từ ngân sách Nhà nước hỗ trợ các đơn vị sự nghiệp có thu, đẩy mạnh thực hiện cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm trong các đơn vị sự nghiệp công lập. Thực hiện cơ cấu lại và chuẩn hoá đội ngũ CBCCVC phù hợp với vị trí chức danh việc làm, kiên quyết không tăng biên chế từ nay đến năm 2016; cơ cấu, điều chỉnh lại số lượng, chức danh cán bộ hoạt động không chuyên trách cấp xã và thôn, bản, tổ dân, khu phố theo hướng tinh gọn gắn với thực hiện cơ chế khoán quỹ phụ cấp đối với cơ sở”.
Doanh nghiệp - nhân tố quyết định đến NSNN
Một điều hiển nhiên rằng tình hình hoạt động SXKD của các doanh nghiệp là nhân tố quyết định đóng góp vào thu NSNN của bất kỳ địa phương nào. Thế nên năm 2013 tỉnh Quảng Ninh đã tổ chức tới 9 buổi gặp gỡ trực tiếp với các doanh nghiệp theo từng chuyên đề lĩnh vực sản xuất kinh doanh để tháo gỡ khó khăn. Tuy nhiên, do ảnh hưởng suy thoái kinh tế, hoạt động sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp vẫn còn rất khó khăn, nhất là các doanh nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng không tiêu thụ được sản phẩm, thị trường bất động sản không phát sinh giao dịch. Hoạt động kinh doanh hàng tạm nhập tái xuất giảm trên 70% lượng hàng tạm nhập tái xuất qua cửa khẩu, số thu từ lĩnh vực này giảm 70% so với cùng kỳ. Đồng chí Nguyễn Văn Minh, Giám đốc Sở Tài chính đã báo cáo trước Ban Thường vụ Tỉnh uỷ về con số năm 2013 trong số 8.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ của toàn tỉnh có 1.200 doanh nghiệp không kê khai, phát sinh thuế, còn lại 6.800 doanh nghiệp chỉ có 35% doanh nghiệp hoạt động sản xuất kinh doanh có lợi nhuận phải nộp thuế thu nhập doanh nghiệp, 65% không có lợi nhuận.
Doanh nghiệp khó - Quảng Ninh khó, thế nên phát triển doanh nghiệp sẽ là một trong 3 chủ đề tập trung thực hiện của năm 2014. Và vẫn câu hỏi đặt ra trong bối cảnh 2014 đã được dự báo là sẽ còn khó khăn, các nút thắt liên quan đến Quy định, các Luật đã ban hành làm hạn chế những cơ chế, chính sách đặc thù, đột phá, khơi thông tiềm năng phát triển của tỉnh, vậy phát triển doanh nghiệp như thế nào? -“Việc phải làm thường xuyên trong năm vẫn là trực tiếp gặp gỡ, trao đổi, tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp. Còn nút thắt quan trọng nhất là nâng cao chất lượng xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, rà soát, sửa đổi, bổ sung kịp thời các cơ chế, chính sách cho phù hợp với quy định của pháp luật và tình hình thực tế của tỉnh. Tiếp tục thực hiện có hiệu quả cải cách hành chính, đặc biệt chú trọng triển khai xây dựng chính quyền điện tử, rà soát đơn giản hoá thủ tục hành chính, nâng cao chất lượng hoạt động của các Trung tâm hành chính công và các bộ phận một cửa, một cửa liên thông nhằm tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp” - Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Văn Đọc nhấn mạnh giải pháp để thực hiện chủ đề năm 2014.
Kinh tế khó khăn, nhiều ý tưởng đặt ra không thể thực hiện được ngay nhưng không có nghĩa “cái khó bó cái khôn”, khởi đầu sau tuổi 50 của Quảng Ninh là những đột phá mới đang được bắt đầu từ những chủ đề trọng yếu của 2014.
Lan Hương
