Năm nay nhà báo lão thành Nguyễn Huy Trợ (nguyên Tổng Biên tập Báo Quảng Ninh) đã bước sang tuổi 90. Và một tin vui đầu xuân đến với ông: Kịch bản điện ảnh “Người giấu mặt” của ông vừa mới được Hội Điện ảnh Việt Nam trao giải B năm 2015.
Ngoài là một nhà báo tâm huyết với nghề, Nguyễn Huy Trợ cũng đã từng viết văn; năm 1991, ông đã xuất bản tập truyện “Miền đất tôi yêu” (NXB Quảng Ninh) và năm 1995 thì in tiếp tập truyện “Giao thoa” (Sở VHTT Quảng Ninh xuất bản). Thế nhưng, khi nói về chuyện sáng tác kịch bản phim, ông chỉ cười bảo: “- Tôi là người “học mót” thôi. Và cũng không biết có phải vì thế không mà chưa có kịch bản nào dựng thành phim cả”. Rồi ông mang ra cho tôi xem gần chục tập kịch bản phim ông đã viết. Từ kịch bản “Mặt trận không tiếng súng” nói về những nhà báo dũng cảm đấu tranh chống tiêu cực, đến kịch bản phim viết về ngành Than mang tên “Nắng gió Ke Mưa” kể lại chuyện tình của người thợ mỏ v.v.. Dày dặn nhất là bộ kịch bản 5 tập “Mảnh đất tình người” như một cuốn biên niên sử kể về quãng đời hoạt động cách mạng gần nửa thế kỷ của ông và đồng đội…
Mới đây nhất, ông viết kịch bản phim về lực lượng công an lấy tên là “Người giấu mặt”. Khởi thảo cách đây mấy năm, ban đầu ông đặt tên tác phẩm của mình là “Những cuộc chiến thầm lặng”. Đến cuối năm 2014 thì bản thảo hoàn thành, ông chính thức đổi tên là “Người giấu mặt”. Đây là bộ phim truyện nói về hoạt động tình báo ngầm của lực lượng công an Quảng Ninh trong cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và bè lũ tay sai phản động của chúng dọc tuyến hành lang Mán phản động. Đọc tập kịch bản, không khó để nhận ra nguyên mẫu nhân vật chính là Thiếu tướng Lê Mai, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát, nguyên Giám đốc Công an Quảng Ninh, người trưởng thành từ đội trinh sát chống Nhật ở Mạo Khê năm 1942, người mà trong tác phẩm, nhà báo Huy Trợ đã đổi tên thành Lê Mây. Những “vệ tinh” xung quanh Lê Mây là những người đồng đội, trong đó có cả những người đang hoạt động ngầm bên kia chiến tuyến. Họ là những chiến sĩ tình báo của lực lượng công an Quảng Ninh quả cảm anh dũng... Theo tác giả, những mẩu chuyện trong mặt trận ngầm của cuộc chiến thầm lặng mà ông đã đưa vào nội dung của kịch bản phim cũng chỉ là một phần nhỏ của thực tế hoạt động tình báo diễn ra tại Quảng Ninh những năm ấy…
Đó là về nội dung, còn về mặt nghệ thuật, thẳng thắn mà nói, “Người giấu mặt” vẫn còn những hạn chế, như kết cấu hơi lỏng, dàn trải, thiếu điểm nhấn. Và có lẽ vì tác giả là một người mới “lấn sân” sang lĩnh vực điện ảnh nên có vẻ như tác phẩm hơi giống một tiểu thuyết hơn là một kịch bản phim truyện… Tuy nhiên, đây vẫn là một kịch bản “đứng được”, không những thế, nó còn rất đáng trân trọng ở chỗ tác giả là một nhà báo cao tuổi, giàu vốn sống và đầy tâm huyết. Nếu được dựng thành phim nó còn hấp dẫn ở những tình huống gay cấn, những tình tiết vốn xưa nay ít được công bố, ít người biết đến.
Ông Nguyễn Huy Trợ cho biết, viết kịch bản này, ông mong muốn nếu được dựng thành phim, nó sẽ có ích trong việc giáo dục đối với giới trẻ khi muốn tìm hiểu về thế hệ cha anh đi trước đã chiến đấu và hy sinh như thế nào để giành lại độc lập và tự do cho đất nước. Đọc kịch bản phim này, nhà văn Nguyễn Khắc Phục và nhà văn Dương Hướng đều đánh giá cao sáng tác của ông và mong muốn nó được dựng thành phim. Ông Nguyễn Danh Ký, nguyên Trưởng Ban Tuyên giáo Tỉnh uỷ Quảng Ninh, cũng nhận xét: “- Hãy khoan bàn đến giá trị văn chương và học thuật, chỉ với cái nhìn nghiêm túc và sự lao động miệt mài trước trang viết của tác giả cũng đủ để ta trân trọng…”.
Huỳnh Đăng
