Cùng thiện chí, quyết tâm trong việc phối hợp lập hồ sơ di sản thế giới cho Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử (gồm KDT lịch sử - danh thắng Yên Tử, KDT nhà Trần tại Đông Triều của Quảng Ninh và KDT Tây Yên Tử tại Bắc Giang), vừa qua lãnh đạo 2 tỉnh Quảng Ninh và Bắc Giang đã có cuộc làm việc, bàn bạc bước đầu, chuẩn bị cho những bước đi quan trọng về sau.
Kể từ sau khi Văn phòng Chính phủ có công văn cho phép lập hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận Quần thể Di tích và Danh thắng Yên Tử (thuộc tỉnh Quảng Ninh và Bắc Giang) là di sản thế giới, Quảng Ninh và các cơ quan, đơn vị có liên quan của Trung ương đã có hàng loạt những văn bản xúc tiến cho quá trình triển khai lập hồ sơ. Kết quả là, ngày 23-9-2014 Website của Trung tâm Di sản thế giới UNESCO đã đăng tải hồ sơ Yên Tử vào danh mục dự kiến xây dựng hồ sơ di sản thế giới. Đây là cơ sở chính thức để Quảng Ninh và Bắc Giang có thể tiến hành lập hồ sơ.
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm khi lập hồ sơ là phải có các đơn vị tư vấn. Ông Hồ Chí Đức, Trưởng BQL Các di tích trọng điểm tỉnh đề xuất: Chúng tôi dự kiến sẽ mời tư vấn trong nước là Viện Khảo cổ học Việt Nam, đơn vị đã xây dựng thành công hồ sơ các di sản thế giới như Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long - Hà Nội, Thành nhà Hồ (Thanh Hoá) và Quần thể danh thắng Tràng An (Ninh Bình). Với tư vấn nước ngoài sẽ chỉ mời sau khi đã xây dựng xong hồ sơ. Khi đó, tư vấn nước ngoài sẽ giúp thẩm định bước đầu, chỉ ra cái gì là cần thiết nhất cho hồ sơ. Như với Tràng An, lúc đầu chỉ lập hồ sơ với các tiêu chí về cảnh quan, sau đó tư vấn nước ngoài góp ý thêm vào cả tiêu chí về văn hoá. Vậy là lần đầu tiên, một di sản của Việt Nam được công nhận cả về tiêu chí tự nhiên và tiêu chí văn hoá…
Ông Đức cũng chia sẻ thêm là Quảng Ninh dự kiến mời chuyên gia nước ngoài của Hội đồng quốc tế về di tích và di chỉ (ICOMOS) và Hiệp hội Bảo tồn thiên nhiên thế giới (IUCN). Xúc tiến cho việc này, tháng 7 vừa qua, tỉnh đã có văn bản gửi Bộ VH-TT&DL và Bộ cũng đã có công hàm gửi các tổ chức trên đề nghị cử chuyên gia quốc tế đến Việt Nam hỗ trợ đánh giá, lựa chọn tiêu chí xây dựng hồ sơ đề cử di sản thế giới cho Yên Tử. “Nếu các chuyên gia này đồng ý tham gia sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho di sản, bởi đây là các tổ chức sẽ giúp UNESCO thẩm định các hồ sơ trước khi họp xét công nhận chính thức” - Ông Đức nhấn mạnh.
Chạy đua về tiến độ
Theo lộ trình thì thời gian để chuẩn bị của Quảng Ninh và Bắc Giang không còn nhiều, mặc dù quá trình lập hồ sơ kéo dài đến giữa năm 2017. Bởi lẽ, cuối tháng 9-2015 là thời hạn cuối cùng để Việt Nam nộp bộ hồ sơ đề cử lần 1 tới Trung tâm Di sản thế giới UNESCO tại Paris (Pháp), để kiểm tra về mặt kỹ thuật. Sau khi chỉnh sửa, hồ sơ sẽ tiếp tục được gửi tới đây để các cơ quan tư vấn của UNESCO là ICOMOS và IUCN đánh giá, thẩm định trên hồ sơ và tại thực địa. Cuối cùng, hồ sơ này sẽ được đưa ra xét công nhận tại kỳ họp lần thứ 41 của Uỷ ban Di sản thế giới vào tháng 6-2017. Như vậy, hồ sơ ban đầu phải được hoàn thành trong tháng 8-2015, nghĩa là chưa đầy 1 năm nữa.
Lý giải thêm về lộ trình này, ông Đức cho hay: “Việt Nam hiện đang thực hiện nhiệm vụ là 1/26 thành viên của Uỷ ban Di sản thế giới (2013-2017). Vì vậy, nếu hồ sơ Yên Tử hoàn thiện đúng lộ trình để được xét duyệt tại kỳ họp tháng 6-2017 sẽ là cơ hội vô cùng thuận lợi để bảo vệ cho hồ sơ đề cử của di sản. Như danh thắng Tràng An được công nhận di sản thế giới cũng trong giai đoạn này”.
Thống nhất cơ bản về các nội dung mà Quảng Ninh đưa ra, ông Nguyễn Văn Linh, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Giang, chia sẻ thêm: “Bắc Giang rất yên tâm khi phối hợp xây dựng hồ sơ di sản thế giới Yên Tử cùng Quảng Ninh, vì Quảng Ninh có nhiều kinh nghiệm thực tế khi làm hồ sơ di sản thế giới, có tiềm lực về kinh tế và các di sản có sức hút lớn với du khách. Chúng tôi sẽ thực hiện theo đúng những cam kết. Quá trình phối hợp có vấn đề gì khó khăn cần tháo gỡ, chúng tôi cũng sẽ vào cuộc tích cực… để có thể đẩy tiến độ nhanh nhất. Bắc Giang cũng sẽ đồng hành trách nhiệm về kinh phí, nhưng với tổng thu ngân sách tỉnh khiêm tốn hơn rất nhiều so với Quảng Ninh nên mong rằng khi điều tiết về kinh phí sẽ có sự cân nhắc phù hợp”.
Nhận trách nhiệm cao hơn về Quảng Ninh, bà Vũ Thị Thu Thuỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, khẳng định: “Chúng tôi sẽ nhận về mình những gì vất vả, khó khăn, tốn kém hơn và ngược lại dành cho Bắc Giang những phần việc nhẹ nhàng hơn, phù hợp với điều kiện của Bắc Giang. Bắc Giang và Quảng Ninh sẽ đồng hành, cùng nỗ lực…”.
Phan Hằng
