Cho tới nay, Quảng Ninh mới chỉ có duy nhất Vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới. Vì vậy, mục tiêu đưa Quần thể di sản văn hoá - danh thắng Yên Tử trở thành Di sản văn hoá thế giới đang là quyết tâm lớn, nhận được sự chỉ đạo sát sao của tỉnh.
Chặng đường còn xa
Theo kinh nghiệm của các di sản thế giới được công nhận vài năm trở lại đây thì theo đuổi mục tiêu này không phải dễ dàng, càng không phải “một sớm, một chiều”. Chặng đường này để tới đích thường cần tới 4-5 năm. Quảng Ninh mới có chỉ đạo về việc giao Ban Quản lý các Di tích trọng điểm chủ trì lập hồ sơ khoa học cho di sản này vào tháng 8-2012. Tuy vậy, tỉnh cũng đã đạt được một bước tiến khá quan trọng, đó là nhận được sự đồng thuận của Bộ VH,TT&DL và Hội đồng Di sản văn hoá quốc gia. Theo ông Hồ Chí Đức, Trưởng Ban Quản lý Các di tích trọng điểm cho hay thì đến nay, Hội đồng Di sản văn hoá quốc gia đã có văn bản để gửi lên báo cáo, đề nghị Thủ tướng Chính phủ chấp thuận đưa vào danh mục xây dựng hồ sơ di sản thế giới.
Chặng đường hơn một năm theo đuổi mục tiêu này, Quảng Ninh cũng đã có những thay đổi quan trọng. Theo ý tưởng ban đầu, Quần thể di sản văn hoá - danh thắng thế giới Yên Tử sẽ chỉ gói gọn ở 2 khu di tích (KDT), đó là KDT nhà Trần tại Đông Triều và KDT Yên Tử tại Uông Bí. Tuy nhiên, sau này, theo ý kiến của các cơ quan trung ương đều đề nghị: Nghiên cứu lập hồ sơ Quần thể di sản trong mối liên hệ chặt chẽ với các KDT, danh thắng thuộc cánh cung Đông Triều. Cụ thể là giữa Quần thể di sản văn hoá - danh thắng Yên Tử (gồm KDT Yên Tử và KDT lăng mộ nhà Trần tại Đông Triều) với khu bảo tồn thiên nhiên Tây Yên Tử (tỉnh Bắc Giang) và KDT lịch sử - văn hoá Côn Sơn - Kiếp Bạc (tỉnh Hải Dương) để xây dựng hồ sơ di sản. Điều này nhằm đảm bảo tính toàn vẹn, góp phần tăng thêm giá trị nổi bật toàn cầu của các tiêu chí đề nghị UNESCO công nhận di sản thế giới.
Tuy nhiên, đi tiếp cùng Quảng Ninh trong chặng đường tới đây sẽ chỉ còn Bắc Giang mà thôi. Bởi lẽ, Hải Dương đã tự rút lui bằng việc không có ý kiến chính thức bằng văn bản về chủ trương xây dựng hồ sơ gửi tới Bộ VH,TT&DL theo yêu cầu. Vì vậy, Bộ đã quyết định giao cho hai tỉnh còn lại tiếp tục triển khai các bước tiếp theo.
Chủ động vào cuộc
Đầu tháng 11 này, tại cuộc họp của tỉnh có bàn về tiến độ lập hồ sơ Di sản văn hoá thế giới đối với Quần thể di sản văn hoá - danh thắng Yên Tử, đồng chí Vũ Thị Thu Thuỷ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã giao việc cụ thể cho các đơn vị liên quan phối hợp bám sát các cơ quan trung ương để thúc đẩy tiến độ. Trong đó, ngoài sự sát sao của đơn vị chủ trì ra, đồng chí đề nghị các địa phương liên quan như TP Uông Bí, huyện Đông Triều có sự hỗ trợ tích cực trong việc này. Lộ trình phấn đấu là từ giờ đến cuối năm nay sẽ có tờ trình gửi Thủ tướng Chính phủ xin phép cho lập hồ sơ trình UNESCO công nhận Quần thể di sản văn hoá - danh thắng Yên Tử là Di sản văn hoá thế giới. Khi đó, tỉnh sẽ vào cuộc trực tiếp để triển khai các phần việc còn lại.
Điểm lại thực tế, ở Việt Nam cho đến nay chưa từng có tiền lệ thành công trong việc lập hồ sơ di sản thế giới mang tính liên tỉnh. Vì vậy, hồ sơ Quần thể di sản văn hoá - danh thắng Yên Tử có sự tham gia của Quảng Ninh và Bắc Giang cho thấy trước những khó khăn không nhỏ, làm không ít người lo ngại. “Quảng Ninh cần tranh thủ sự ủng hộ của Bắc Giang bởi các lần tiếp xúc, Hội đồng Di sản văn hoá quốc gia đều yêu cầu phải mở rộng phạm vi di sản ra liên vùng, liên tỉnh. Thêm nữa, khi được vinh danh, di sản của tỉnh cũng sẽ được hưởng lợi nhiều hơn. Bắc Giang đã có sự cố gắng đồng hành cùng chúng ta, nhưng họ có những hạn chế nhất định. Vì vậy, Quảng Ninh sẽ chủ trì để phối hợp cùng tỉnh bạn làm hồ sơ này nhưng chúng ta cũng chuẩn bị trước là chấp nhận vất vả hơn, chủ động trong các bước, kể cả từ công sức cho đến nguồn lực…” - đồng chí Vũ Thị Thu Thuỷ nhấn mạnh.
Ngọc Mai
