Vừa qua, Đoàn Kịch Quảng Ninh đã biểu diễn báo cáo nghiệm thu vở diễn mới mang tên “Lính trận”. Tác giả vở kịch là nhà văn Chu Lai, đạo diễn là NSƯT Anh Tú. Đoàn Kịch Quảng Ninh dàn dựng vở kịch này để tham dự Liên hoan sân khấu kịch chuyên nghiệp toàn quốc vào tháng 6-2015 tại Thanh Hoá. Tuy mới biểu diễn nghiệm thu nhưng vở diễn đã thu hút rất đông người xem.
Vở diễn cung cấp cho thế hệ trẻ hiểu thêm về cha ông mình đã từng sống và chiến đấu như thế nào, kể cả những góc khuất của chiến tranh vốn ít được nói đến. Với kết cấu chia làm hai phần là sự tiếp nối về thời gian và không gian, đưa các nhân vật vào trong những tình huống thử thách lòng quả cảm, ý chí đấu tranh cả trong thời chiến lẫn thời bình, như lời nhân vật chính: “Đời lính trận mà không được chiến đấu thì thà chết đi còn hơn. Chiến đấu với chính mình, với cái ác và những bất công”.
Nhân vật chính của vở kịch là Sáu Thành (do Cao Khải đóng), một người lính đầy cá tính không chịu thoả hiệp với cái ác, cái xấu. Trong phần một của vở kịch, Sáu Thành và các đồng đội ở vùng giáp ranh, cài răng lược giữa ta và địch của một thị trấn miền Nam năm 1973, nơi mà cái chết luôn cận kề. Ở đó, Sáu Thành được coi là nhân vật luôn phản biện mệnh lệnh của cấp trên. 3 lần Sáu Thành cãi lệnh của chỉ huy: Không tán thành phương án trừ khử tên ác ôn của đội trưởng Hai Lục Bình (do Xuân Chính đóng) vì nó sẽ gây ra nhiều tổn thất cho đồng đội; không đồng ý với mệnh lệnh của Tỉnh đội trưởng tuyệt đối không được nổ súng sau Hiệp định Pari vì nếu máy móc tin vào địch sẽ lơ là cảnh giác, dẫn đến bị tập kích bất ngờ, chịu tổn thất không đáng có; và lần thứ ba anh đã tự ý thả Diệu Hồng, một người bị đội trưởng mới Bảy Tân (Quang Thắng đóng) vu cho là gián điệp của CIA cài vào.
Sang phần hai của vở kịch, ba mươi năm sau chiến tranh là thời làm ăn kinh tế thị trường, Sáu Thành vẫn giữ cốt cách của lính trận. Sáu Thành chống lại chủ trương của tỉnh khi tỉnh cho phép lấy đất của Nông trường Chiến binh làm khu công nghiệp. Khi mà mới cách đó vài năm tỉnh đã quyết định cho Nông trường sử dụng mảnh đất đó với thời hạn là 50 năm, chưa kể đây là đất rừng đặc dụng. Vì lỡ tay đánh ngã vị Phó Chủ tịch tỉnh Bảy Tân, Trưởng Ban dự án và cũng chính là viên đội trưởng cơ hội năm xưa, mà Sáu Thành vướng vào vòng lao lý…
Nhân vật được đặt vào những xung đột để làm bật lên tính cách. Một Sáu Thành gan dạ, nói thẳng cái mình nghĩ, coi khinh quyền lực, trân trọng tình cảm, xương máu của đồng đội hơn tất thảy, đến cả tình yêu với Út Vân cũng phải đè nén xuống giữa bao bom đạn. Bảy Tân được ví như “một con sâu rừng”, ưa xu nịnh, cơ hội, dùng mọi cách, kể cả xương máu của đồng đội để leo lên vị trí quyền lực cao hơn. Trong cuộc đấu tranh đó, Sáu Thành có lúc tưởng thất bại trước sức mạnh của cái xấu, cái ác, của tiền bạc, quyền lực. Song tình đồng đội, đồng chí, tình người luôn chiến thắng cái xấu, cái ác. Chính những đồng đội năm xưa như Út Vân, Diệu Hồng, Hai Lục Bình đã minh oan cho Sáu Thành. Lịch sử chiến tranh đã được soi lại dưới góc nhìn của người trong cuộc, để trả về đúng với cái vốn có của mình, không bị bóp méo, biến dạng đi dưới cái nhìn của chủ nghĩa cơ hội cá nhân.
Với tư cách là tác giả kịch bản, nhà văn Chu Lai đánh giá: “Tôi xem vở kịch thấy rất xúc động; đó là công lao của tập thể diễn viên Đoàn kịch Quảng Ninh. Tôi sờ thấy, dò thấy cái hồn vía của vở kịch ở sự biểu diễn của các diễn viên. Nhiều diễn viên tài hoa lấp lánh ngay cả ở những nhân vật phụ. Chắc chắn vở diễn sẽ chiếm được tình yêu mãnh liệt của khán giả trong Hội diễn tới đây”.
Tất nhiên vở diễn vẫn khó mà tránh hết được một số “hạt sạn” như: Lời thoại hơi nhịu, chưa toát lên chủ đề, nhạc nền đôi chỗ chưa nâng được lời thoại… Nhưng tin rằng với sự cố gắng của ê kíp đạo diễn, biên đạo, hoạ sĩ cùng sự nhập tâm của diễn viên, những hạt sạn đó sẽ không còn nữa và vở diễn sẽ gặt hái được nhiều thành công ở kỳ Hội diễn sân khấu toàn quốc sắp tới.
Hải Dương
