Vùng đất Mạo Khê trước Công nguyên đã có người Việt cổ. Di chỉ khảo cổ học được phát hiện và khai quật năm 1972 tại thị trấn Mạo Khê xác định, thời Hán, niên đại thế kỷ II-III sau Công nguyên, đã xây dựng mộ cổ tại đây. Điều đó cho thấy Mạo Khê là vùng đất cổ, từng là một điểm dừng trên hành lang xâm lược nước ta của nhà Đông Hán.
Theo sử sách, đến cuối thế kỷ XIX, ở đây có 2 làng, gọi là làng Vĩnh Tuy và làng Mạo Khê (thuộc xã Vĩnh Khê, tổng Yên Lãng, tỉnh Quảng Yên). Và số liệu cuộc tổng điều tra dân số của Pháp trên toàn Bắc Kỳ năm 1927 cho biết, làng Vĩnh Tuy vào thời điểm ấy có 356 người, làng Mạo Khê có 152 người; chủ yếu là phu mỏ (có tới 2 nghìn người, vốn gốc là người các tỉnh vùng đồng bằng Bắc bộ như Nam Định, Thái Bình, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nam đến...). Việc khai thác than thời Pháp ở Mạo Khê có lẽ là sớm nhất và có quy mô khá lớn. Ngày ấy, khu mỏ Mạo Khê có số phu mỏ đông nhất ở Việt Nam.
Năm 1965, trên cơ sở xã Vĩnh Khê và khu mỏ Mạo Khê, thị trấn Mạo Khê thuộc huyện Đông Triều được thành lập. Quá trình hình thành và phát triển cũng như những lợi thế về vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên đã tạo đà để thị trấn Mạo Khê phát triển như dòng chảy không ngừng. Đến nay, thị trấn Mạo Khê đã được quy hoạch là vùng lõi trong tổng thể xây dựng huyện Đông Triều trở thành thị xã trước năm 2015. Hiện tại, dân số có hộ khẩu thường trú ở Mạo Khê là trên 40.000 người, được phân chia thành 24 khu phố trên diện tích tự nhiên 19,06km2. Đây là thị trấn đông dân cư nhất nước ta hiện nay. Năm 2011, Bộ Xây dựng đã công nhận thị trấn Mạo Khê là đô thị loại IV...
Một số hình ảnh về Mạo Khê xưa và nay:
Nguyễn Xuân
