Năm 1999 khi sáp nhập mỏ Than Thùng và Yên Tử thành Xí nghiệp Than Nam Mẫu trực thuộc Công ty Than Uông Bí, lúc đó Nam Mẫu gặp muôn vàn khó khăn do diện sản xuất lộ thiên không còn trong khi CBCN chưa quen với sản xuất hầm lò. Cơ sở vật chất vừa thiếu thốn, công nghệ khai thác lại lạc hậu, 100% là lò chợ dây diều chống gỗ, nên năng suất rất thấp chỉ đạt 160.000 tấn than nguyên khai/năm.
Thực hiện chủ trương áp dụng khoa học công nghệ trong sản xuất, Xí nghiệp đã từng bước đổi mới công nghệ khai thác nhằm giảm sức lao động cho công nhân, nâng cao năng suất lao động. Năm 2000 sau khi áp dụng công nghệ cột thuỷ lực bơm ngoài của Trung Quốc vào lò chợ vỉa 8 mức +290/335 đã đưa năng suất tăng lên rõ rệt: Sản xuất than nguyên khai đạt gần 300.000 tấn. Xí nghiệp tiếp tục đầu tư công nghệ giá thuỷ lực di động vào lò chợ, đưa công nghệ khai thác chia lớp ngang nghiêng sử dụng cột thuỷ lực bơm trong và xà hộp vào khai thác than hầm lò. Hiện nay hầu hết các lò chợ của Công ty đều sử dụng giá thuỷ lực di động và cột thuỷ lực đơn. Chính nhờ đầu tư công nghệ tiên tiến đã đưa năng suất lao động của Xí nghiệp từng bước phát triển. Năm 1999 sản xuất than nguyên khai mới đạt 160.000 tấn/năm, đến năm 2002 đã tăng lên 362.000 tấn, tăng gấp đôi, năm 2004 đạt gần 800.000 tấn, doanh thu đạt 237 tỷ đồng. Theo dự án thiết kế năm 2010 công suất mỏ của than Nam Mẫu đạt 900.000 tấn/năm, nhưng Công ty đã xây dựng chỉ tiêu đạt công suất 1 triệu tấn than/năm ngay trong năm 2005, về đích trước 5 năm.
Khai trường sản xuất của Công ty Than Nam Mẫu.Ảnh: PV
Sản lượng than ngày một tăng, doanh thu lớn nên đời sống của người lao động ngày càng được quan tâm hơn. Người lao động có đủ việc làm, điều kiện lao động được cải thiện. Các khu nhà ở cho công nhân khang trang sạch đẹp, có đủ nhà tắm nóng lạnh, nhà vệ sinh tự hoại... Người công nhân lò không phải lo giặt giũ quần áo sau giờ tan ca, bữa ăn được chăm lo chu đáo. Đặc biệt là sau khi trở thành Công ty TNHH một thành viên Than Nam Mẫu (1-7-2008) trực thuộc TKV, Nam Mẫu đã ngày càng đổi mới và phát triển. Từ chỗ lực lượng lao động chỉ có 1.518 người, với 4 lò chợ, sau 10 năm phát triển đến nay Công ty đã có đội ngũ CBCN đông đảo trên 4.000 người, thu nhập của người lao động hiện nay đã gấp 10 lần so với năm 1999 với mức thu nhập bình quân là 5,5 triệu đồng/người/tháng. Ông Bùi Quốc Tuấn, Giám đốc Công ty Than Nam Mẫu cho biết: Từ nay đến năm 2015, Nam Mẫu sẽ phấn đấu trở thành mỏ than hiện đại có sản lượng, năng suất vào tốp nhất nhì Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV). Dự tính đến năm 2011 sản lượng khai thác của Công ty sẽ đạt 2,5 triệu tấn than/năm và đến năm 2015 đạt xấp xỉ 4 triệu tấn.
Để đạt được mục tiêu trên, Nam Mẫu tiếp tục chiến lược phát triển bằng việc đầu tư, đổi mới công nghệ sản xuất. Trong hai năm 2006-2007, Công ty đã thực hiện đầu tư mỗi năm trên 130 tỷ đồng, tập trung vào các hạng mục công trình trọng điểm phục vụ sản xuất như xe song loan chở người, hệ thống băng tải, tời hỗ trợ người đi bộ, công nghệ chống lò chợ bằng giá khung di động… Năm 2008, Công ty đã đầu tư 160 tỷ đồng để mua máy xúc, xe khoan tự hành, máy Combai đào lò và các thiết bị tiên tiến phục vụ cho sản xuất. Công ty hiện có 9 lò chợ với hệ thống thiết bị đều dùng cột thuỷ lực, sử dụng gương khoan bằng máy khoan SIG, đào lò bằng máy Com bai AM-50… Nhờ sự đầu tư công nghệ tiên tiến, đồng bộ nên sản lượng lò chợ của Nam Mẫu khá cao, bình quân mỗi lò chợ đạt 160 ngàn tấn/ năm (bằng sản lượng của toàn Công ty khai thác được vào năm 1999), trong đó có hai lò chợ đạt trên 200 ngàn tấn/năm. Hiện Nam Mẫu chỉ đứng sau ba Công ty than hầm lò lớn là Mông Dương, Vàng Danh, Dương Huy với sản lượng khai thác 1,6 triệu tấn và doanh thu năm 2008 đạt gần 700 tỷ đồng. Hiện nay Công ty đang đầu tư xây dựng một lò chợ được cơ giới hoá đồng bộ gồm giàn tự hành Vinanta, máy khấu than Combai, hệ thống băng tải than từ lò chợ thẳng tới nhà máy sàng tuyển. Theo đánh giá của Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam thì Nam Mẫu là một trong những công ty than hầm lò sử dụng công nghệ tiên tiến nhất trong khai thác và sản xuất than. Hầu hết các khâu sản xuất của Công ty đều được cơ giới hoá cao, và sử dụng công nghệ hiện đại tiên tiến của thế giới.
Trong lộ trình phát triển thành một mỏ than hiện đại, Nam Mẫu đặc biệt quan tâm tới việc chuẩn bị diện sản xuất ổn định lâu dài. Bên cạnh việc triển khai xây dựng một số hạng mục phục vụ cho sản xuất trước mắt, Công ty đã xây dựng kế hoạch sản xuất lâu dài bằng dự án “khai thác phần lò giếng nghiêng mỏ than Nam Mẫu”. Dự án có tổng mức đầu tư khoảng 3.500 tỷ đồng, dự kiến thời gian thi công sẽ kéo dài khoảng 6 năm và sẽ khai thác trong vòng 24 năm. Dự án này sẽ đem lại hiệu quả kinh tế lớn, mở rộng diện khai thác, tăng nhanh sản lượng, góp phần ổn định cuộc sống cho hơn 4.000 công nhân lao động.
Công tác chuẩn bị nguồn nhân lực cho lộ trình hiện đại hoá sản xuất cũng được Công ty đặc biệt quan tâm. Hiện nay Nam Mẫu có trên 4.000 CBCN, trong đó thợ lò xấp xỉ 2.000 người, hầu hết đều có tuổi đời và tuổi nghề rất trẻ. Đây là nguồn nhân lực lâu dài cho Nam Mẫu và cũng là lợi thế cho Công ty trong việc đào tạo nâng cao tay nghề và tiếp thu công nghệ mới. Theo ông Bùi Quốc Tuấn, mục tiêu của Công ty là xây dựng Nam Mẫu thành một mỏ than hiện đại được cơ giới hoá cao vì thế rất cần nguồn nhân lực có trình độ, tay nghề cao. Trong những năm tới Nam Mẫu sẽ tập trung đào tạo, nâng cao trình độ nguồn nhân lực hiện có, đảm bảo phục vụ tiến trình CNH-HĐH.
Với những nỗ lực phấn đấu không mệt mỏi trong 10 năm qua, CBCN Công ty Than Nam Mẫu đã đạt được những thành tích đáng tự hào, nhiều cá nhân, tập thể được nhận bằng khen của Chủ tịch nước, Thủ tướng Chính phủ, TKV. Vào dịp kỷ niệm 10 năm thành lập, Công ty Than Nam Mẫu vinh dự được Chủ tịch nước trao tặng Huân chương Lao Động hạng Nhì, đây là phần thưởng cao quý ghi nhận những công lao của CBCN Công ty, là nguồn động viên giúp cho toàn thể CBCN Công ty Than Nam Mẫu vững bước trên con đường xây dựng Nam Mẫu trở thành một mỏ than hiện đại của TKV.
