Sau một thời gian chấn chỉnh môi trường kinh doanh du lịch, trong đó có việc chấn chỉnh hoạt động của các cơ sở bán hàng dành cho khách du lịch nước ngoài, tình hình hoạt động kinh doanh lữ hành đã đi vào ổn định. Tuy nhiên, hoạt động bán hàng cho khách du lịch vẫn còn tiềm ẩn nhiều vấn đề ảnh hưởng đến môi trường du lịch, sự “tiếp tay” cho một số doanh nghiệp lữ hành, hướng dẫn viên cùng với các đối tác nước ngoài bán tour dưới giá thành, lấy tiền từ dịch vụ mua sắm của các cơ sở bán hàng có hành vi lừa đảo khách du lịch, gây ảnh hưởng xấu đến môi trường kinh doanh du lịch của địa phương và ảnh hưởng đến quyền lợi của khách du lịch.
Những kết quả ban đầu
Vào thời điểm trước tháng 4-2017, hoạt động đón khách du lịch Trung Quốc qua cửa khẩu Móng Cái bộc lộ nhiều tồn tại. Các doanh nghiệp lữ hành phía bạn liên tục ép các doanh nghiệp du lịch Việt Nam nhận khách với mức giá thấp, thậm chí có những chương trình du lịch với giá “0” đồng. Các doanh nghiệp lữ hành nhận khách của Việt Nam buộc phải đưa khách đến các địa điểm bán hàng lưu niệm; ép khách mua thêm các tour du lịch với giá cao, gây bức xúc cho du khách và ảnh hưởng đến hình ảnh du lịch Quảng Ninh. Phương thức này bộc lộ tính thiếu minh bạch, nhất là về tài chính, chất lượng hàng hoá. Đây là loại hình tour du lịch giá rẻ, được hiểu là các công ty lữ hành của hai bên (Việt Nam - Trung Quốc ) làm tour thấp dưới giá thành, dưới chi phí thực tế nhằm thu hút các đối tượng khách du lịch, đặc biệt đối với dòng khách lẻ. Hình thức này đã xuất hiện ở một số thị trường du lịch trên thế giới như: Thái Lan, Hàn Quốc, Myanmar, thị trường nội địa Trung Quốc... Tại Việt Nam đã diễn ra tại một số địa phương như: Đà Nẵng, Khánh Hoà. Tại Quảng Ninh, tour giá rẻ này diễn ra chủ yếu tại TP Hạ Long, TP Móng Cái và Đông Triều.
Sự bùng nổ của hoạt động tour kinh doanh giá rẻ “tour 0 đồng” lên đến đỉnh điểm vào tháng 3 và tháng 4-2017, khi lượng du khách Trung Quốc đến Việt Nam qua cửa khẩu quốc tế Móng Cái tăng mạnh, trung bình 1.200 khách/ngày.
Với lượng du khách “khủng” như vậy, những tưởng ngành du lịch sẽ có một mùa bội thu nhưng trái lại, dịch vụ “tour 0 đồng” đã làm lũng đoạn thị trường du lịch vì thực chất “tour 0 đồng” là một hình thức lừa đảo. Tình trạng công ty lữ hành, hướng dẫn viên cấu kết với các đối tác nước ngoài đưa du khách vào những cửa hàng mua sắm lừa đảo du khách, bán các mặt hàng giá cao hơn rất nhiều giá trị thật của hàng hoá... làm bóp méo hình ảnh du lịch Quảng Ninh nói riêng, du lịch Việt Nam nói chung.
Đứng trước tình trạng này, Quảng Ninh đã đồng loạt ra quân, mở chiến dịch cao điểm làm sạch môi trường kinh doanh du lịch với sự vào cuộc của các địa phương, các ngành liên quan. Theo đó, các địa phương Hạ Long, Móng Cái, Đông Triều đã tổ chức 18 cuộc thanh kiểm tra các doanh nghiệp lữ hành, các điểm dịch vụ mua sắm hàng hoá; tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh lữ hành quốc tế đối với 5 doanh nghiệp trong thời hạn 12 tháng. Đối với cơ sở mua sắm, đã thu hồi và dừng hoạt động của 24 điểm bán hàng trên toàn địa bàn tỉnh và xử phạt 4 cửa hàng, trong đó có 1 đơn vị là Công ty TNHH Ngọc Rồng (phường Hùng Thắng, TP Hạ Long) đã bị phạt 400 triệu đồng về hành vi niêm yết giá bằng ngoại tệ. Sau gần 1 tháng mạnh tay dẹp loạn, dịch vụ “tour 0 đồng” tạm lắng xuống.
Quản lý nghiêm các cửa hàng phục vụ khách du lịch
Mặc dù, sau một thời gian chấn chỉnh, môi trường kinh doanh du lịch đã có nhiều cải thiện, tour du lịch giá rẻ không còn đất để “tung hoành” như trước. Tuy nhiên, hoạt động bán hàng cho du khách vẫn tiềm ẩn nhiều nguy cơ ảnh hưởng đến môi trường du lịch. Trước thực trạng này, bên cạnh hàng loạt các giải pháp theo chức năng nhiệm vụ của từng địa phương, sở, ngành liên quan, UBND tỉnh đã ban hành văn bản số 4225/UBND-DL1 ngày 22-6-2017 về tăng cường quản lý hoạt động phục vụ khách du lịch trên địa bàn tỉnh. Trong đó, đặc biệt quan tâm đến các cửa hàng mua sắm phục vụ khách du lịch.
Để thực hiện việc quản lý tốt hoạt động lữ hành và hoạt động của các cơ sở mua sắm phục vụ khách du lịch, UBND tỉnh Quảng Ninh đã yêu cầu các sở, ngành, địa phương, đơn vị có liên quan căn cứ vào chức năng nhiệm vụ tăng cường công tác quản lý đối với các hoạt động bán hàng phục vụ khách du lịch; đặc biệt khi xem xét các điều kiện cấp phép hoạt động, cấp phép kinh doanh, công nhận điểm mua sắm đạt tiêu chuẩn phục vụ khách du lịch. Trong đó, ngoài việc thực hiện các quy định hiện hành, phải đảm bảo các yêu cầu quy định về cơ sở vật chất, chất lượng hàng hoá, giá cả, phương thức thanh toán, thực hiện chi trả hoa hồng, chiết khấu theo quy định của luật, người lao động làm công tác quản lý, nhân viên giao dịch trực tiếp với khách... Cùng với đó, UBND tỉnh giao trách nhiệm cụ thể cho từng địa phương, các sở, ngành, đơn vị liên quan với từng nội dung công việc, kiên quyết xử lý những hành vi gây tổn hại, ảnh hưởng xấu đến môi trường kinh doanh du lịch và hình ảnh du lịch địa phương, ảnh hưởng đến quyền lợi của du khách.
Hai trung tâm du lịch của tỉnh là TP Hạ Long và TP Móng Cái cũng đã tăng cường quản lý hoạt động các cơ sở kinh doanh bán hàng phục vụ khách du lịch trên địa bàn thành phố, đảm bảo tuân thủ quy định của pháp luật. Từ cuối tháng 6, TP Hạ Long đã giao cho Đoàn liên ngành của thành phố kết hợp với một số sở, ngành chức năng của tỉnh như: Sở Du lịch, Sở Khoa học và Công nghệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Chi nhánh Quảng Ninh rà soát lại các điểm kinh doanh, bán hàng phục vụ khách du lịch trên địa bàn thành phố; tổ chức kiểm tra toàn bộ các cơ sở bị dừng hoạt động để xem xét cấp phép hoạt động trở lại.
Chị Nguyễn Thị Thanh Vân, Giám đốc Công ty CP Du lịch Thương mại Việt Hùng Plaza, đơn vị chuyên kinh doanh các mặt hàng trang sức phục vụ khách du lịch cho biết, qua thẩm tra thực hiện các quy định của Nhà nước đối với các cơ sở bán hàng phục vụ khách du lịch của đoàn kiểm tra liên ngành, cơ sở đã đạt 7/10 tiêu chí theo văn bản số 4525/UBND-DL1 ngày 22-6-2017 của UBND tỉnh, và văn bản số 5124/UBND ngày 30-6-2017 của UBND thành phố. Hiện đơn vị đang hoàn thiện 3 tiêu chí còn lại, đó là đào tạo nghiệp vụ cho người lao động, bổ sung cây xanh ở khu vực sảnh ngoài, thùng rác, nâng cấp hệ thống camera... Chị Vân cho hay, việc tạm dừng hoạt động cửa hàng trong thời gian qua đã ảnh hưởng khá nhiều được hoạt động kinh doanh của đơn vị, chị mong muốn cửa hàng sớm được mở cửa trở lại.
Việc kiểm soát các cửa hàng mua sắm phục vụ khách du lịch tuân thủ theo đúng quy định của pháp luật có vai trò quan trọng trong việc chấn chỉnh môi trường kinh doanh du lịch, đặc biệt là “tour 0 đồng”. Bởi khi khách bị mua phải những sản phẩm kém chất lượng, hàng giả hoặc hàng hoá bán siêu lợi nhuận, dẫn đến khiếu kiện, ảnh hưởng nghiêm trọng đến trải nghiệm và ấn tượng của khách. Nếu quản lý tốt từ công ty lữ hành, khâu hướng dẫn viên đến điểm mua sắm, du khách không bị lừa vào “cái bẫy mua sắm”, “tour 0 đồng” sẽ không còn có nguy cơ tái phát trở lại.
Thu Nguyên
