Xuân này, mùa lễ hội đầu tiên của chùa Ngoạ Vân (xã Bình Khê), điểm chùa nằm trong quần thể di tích quốc gia đặc biệt nhà Trần tại Đông Triều, sẽ gắn với nhiều sự kiện đặc biệt của di tích. Đó là khánh thành chùa Ngoạ Vân (chùa Trung) sau gần 2 năm khởi công tu bổ, tôn tạo với nhiều hạng mục quan trọng. Đi kèm với đó, công trình dịch vụ cáp treo của Công ty Tâm Đức cũng đi vào vận hành sử dụng...
Lễ hội năm nay được tổ chức gắn với việc khánh thành chùa Ngoạ Vân. Ai đã từng hành hương về Ngoạ Vân hẳn đều biết, quần thể di tích chùa - am - tháp cũ còn tồn tại đến hôm nay vẫn nằm trên đỉnh Bảo Đài sơn quanh năm đối mặt với gió núi, mây ngàn. Và giữa chặng đường đến với am Ngoạ Vân, du khách thường dừng chân ghé thăm khu chùa đổ - kiến trúc thời Nguyễn còn lại đến ngày nay. Chính ở nơi này, các nhà khảo cổ đã thăm dò khai quật và tìm ra dấu tích của ngôi chùa cũ, mà mặt bằng khảo cổ thời Lê Trung Hưng là còn tồn tại rõ nét nhất. Chùa Ngoạ Vân (còn gọi là chùa Trung) được xây dựng lại trên mặt bằng khảo cổ này, bám sát các tài liệu khảo cổ và hồ sơ quy hoạch tổng thể đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Dự án trùng tu, tôn tạo chùa Ngoạ Vân do Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo tỉnh và UBND TX Đông Triều làm chủ đầu tư với nguồn vốn gần 90 tỷ đồng, hoàn toàn từ xã hội hoá. Chùa được khởi công xây dựng vào ngày 19-3-2014, gồm nhiều hạng mục như: Tam bảo, nhà tổ, tam quan, vườn tháp, vườn trưng bày khảo cổ, khu vực trồng mai vàng Yên Tử và một số hạng mục phụ trợ khác. Sau quá trình thi công, đến nay các hạng mục công trình đã cơ bản hoàn thiện. Ngoài các kiến trúc xây mới, các dấu vết di tích gốc vẫn được bảo lưu, gìn giữ. Đó là vườn trưng bày khảo cổ với dấu vết kiến trúc thời Nguyễn được giữ lại làm nơi trưng bày các hiện vật như tảng kê chân cột, gạch, ngói và một số loại hình di vật khác. Dự án cũng tu bổ lại 2 mộ tháp theo kiến trúc mộ tháp Lê Trung Hưng, tương tự như tháp mộ khu vực Thông đàn, khu vực chùa Thượng là các kiến trúc nằm trong quần thể di tích Ngoạ Vân. Ngoài ra, khu vực trồng mai vàng Yên Tử được bố trí tại vị trí chân núi Bàn Cờ Tiên bên cạnh lối lên chùa Thượng...
Ngoạ Vân năm nay mới mở hội lần đầu tiên. Ông Hà Hải Dương, Chủ tịch UBND TX Đông Triều cho biết: “Khai hội xuân Ngoạ Vân năm 2016 sẽ diễn ra vào ngày 16-2-2016 (tức 9-1 năm Bính Thân) và kéo dài trong thời gian 3 tháng. Ngày 9-1 âm lịch cũng sẽ được lấy làm ngày khai hội thường niên trong những lễ hội tới và đây sẽ là lễ hội truyền thống của địa phương trong những năm tiếp theo...”. Lý giải thêm về việc chọn ngày mở hội, Đại đức Thích Đạo Hiển, lãnh đạo Giáo hội Phật giáo tỉnh chia sẻ: Ngoạ Vân và Yên Tử cùng nằm trên dãy Yên Tử, thuộc cánh cung Đông Triều, giờ thuộc địa giới hành chính 2 địa phương nhưng dưới góc độ tâm linh và lịch sử thì không có sự phân chia như vậy, tuy hai mà một. Xưa kia hẳn là trước khi khai hội Yên Tử thì cha ông ta cũng phải về thắp hương, dâng lễ ở Ngoạ Vân, nơi Phật hoàng Trần Nhân Tông hoá phật rồi mới về Yên Tử được. Vì vậy, chúng tôi đã xin phép tỉnh để lấy ngày 9-1 khai hội Ngoạ Vân, trước khai hội Yên Tử 1 ngày...
Như vậy, du khách cũng có thể kết hợp để nối “tour” về tham dự lễ hội Ngoạ Vân, Yên Tử trong 2 ngày liền kề nhau. Được biết, chương trình khai hội năm nay bên cạnh phần nghi lễ cũng sẽ có nhiều hoạt động phong phú về phần hội, như: Giao lưu văn nghệ của các câu lạc bộ chèo trên địa bàn; các hoạt động thể thao và trò chơi dân gian như kéo co, bịt mắt bắt vịt, bắt chạch trong chum, ném còn...
Ngoạ Vân đã có cáp treo
Đặc biệt, về với lễ hội xuân Ngoạ Vân năm nay, bên cạnh lối hành hương bộ truyền thống, du khách sẽ có thêm một lựa chọn khác, đó là đi bằng cáp treo.
Theo thông tin từ lãnh đạo Công ty TNHH dịch vụ cáp treo Tâm Đức (Công ty CP Đầu tư, Thương mại và Dịch vụ - Vinacomin): Tháng 11-2014, dự án tuyến cáp treo và khu dịch vụ tại Cụm di tích lịch sử văn hoá chùa Ngoạ Vân - Hồ Thiên đã được Thủ tướng Chính phủ đồng ý bổ sung vào Quy hoạch tổng thể bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích nhà Trần ở Đông Triều; và được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận đầu tư vào tháng 5-2015. Dự án được chia làm 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn 1 đầu tư xây dựng tuyến cáp treo Trại Lốc - Ngoạ Vân sắp được đưa vào vận hành có tổng mức đầu tư gần 500 tỷ đồng, với chiều dài hơn 2km, 2 nhà ga, 12 trụ đỡ, 53 ca bin (sức chứa 10 người/ca bin). Công trình do nhà thầu POMA của Pháp cung cấp thiết bị và lắp đặt theo tiêu chuẩn của Hiệp hội Vận chuyển cáp treo thế giới (O.I.T.A.F).
Hiện nay, đơn vị đang thử tải và sẽ chính thức vận hành hệ thống cáp treo Ngoạ Vân để phục vụ nhân dân và du khách trong dịp Tết Nguyên đán và lễ hội đầu tiên của chùa Ngoạ Vân năm nay. Công ty cũng sẽ miễn phí cáp treo cho nhân dân và du khách trong ngày đầu tiên diễn ra lễ hội.
Hành trình về với Ngoạ Vân theo đường bộ có cảnh quan khá đẹp, tuy nhiên chặng đường leo bộ với các bậc thang, nhiều đoạn dốc đứng là thử thách với nhiều du khách. Do vậy, với việc đưa vào vận hành hệ thống cáp treo, du khách thay vì phải đi bộ quãng hơn 2h để lên đỉnh núi thì thời gian di chuyển sẽ rút ngắn xuống chỉ còn hơn 10 phút, tiết kiệm thời gian, sức lực cho nhiều du khách...
Phan Hằng
