Lương Minh hiện có trên 97% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Địa bàn rộng hơn 225km², các thôn, bản cách xa nhau, nhiều đoạn đường đi lại khó khăn, điều kiện tiếp cận công nghệ của người dân còn hạn chế, khiến việc tổ chức các hoạt động chuyển đổi số tại cơ sở gặp không ít trở ngại. Trong khi thanh niên trong độ tuổi lao động ở xã phần lớn đi học, đi làm ăn xa. Việc tập hợp người dân tham gia các hoạt động hướng dẫn sử dụng công nghệ còn gặp nhiều khó khăn.
Thực hiện công tác tuyên truyền chuyển đổi số cho người dân ở các thôn, bản của Lương Minh, thời gian đầu, Đoàn Thanh niên xã triển khai theo hình thức hội nghị tập trung tại nhà văn hóa xã. Nội dung chủ yếu là phổ biến về dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VNeID và cách thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường mạng. Tuy nhiên, số người tham dự không nhiều. Người dân bận việc gia đình, sản xuất, những người đến dự chủ yếu lớn tuổi.
Từ thực tế đó, Bí thư Đoàn Thanh niên xã Lương Minh Nguyễn Đức Mạnh đã quyết định thay đổi cách triển khai. Thay vì tập trung người dân về xã, anh cùng cán bộ đoàn xã đưa các lớp Bình dân học vụ số xuống từng thôn, tổ chức tại nhà văn hóa vào buổi tối, sau giờ lao động. Nội dung được lựa chọn theo nhu cầu cụ thể, từ sử dụng VNeID mức độ 2, thực hiện dịch vụ công trực tuyến, sử dụng trí tuệ nhân tạo AI vào cuộc sống đến cài đặt bảo mật tài khoản mạng xã hội, nhận diện và phòng tránh các thủ đoạn lừa đảo qua điện thoại, mạng xã hội.
Buổi học đầu tiên được tổ chức khoảng tháng 1/2026 tại các thôn xa trung tâm như: Khe Nà, Đồng Cầu, Khe Giấy với chỉ khoảng 10 người tham gia. Cán bộ, đoàn viên trực tiếp hướng dẫn trên điện thoại, giải thích từng thao tác để người dân thực hành. Những nội dung chưa hiểu được trao đổi, hướng dẫn lại ngay tại chỗ. Từ tháng 4 đến 9/2026, số người tham gia các buổi học tại các thôn: Phủ Liễn, Tân Ốc 1, Xóm Mới, Minh Cầm, Đồng Tán dần tăng lên. Có buổi lên tới 50 người, nhà văn hóa thôn kín người ngồi theo dõi màn hình tivi và thực hành các thao tác được hướng dẫn.
Bí thư Đoàn Thanh niên xã Lương Minh Nguyễn Đức Mạnh chia sẻ: Đoàn xã tổ chức các lớp Bình dân học vụ số về từng thôn, tổ chức vào buổi tối để bà con có thể tham gia. Nội dung cũng phải xuất phát từ những việc người dân cần, như sử dụng VNeID, làm thủ tục hành chính trực tuyến hay nhận biết các thủ đoạn lừa đảo trên mạng, sử dụng AI vào cuộc sống. Có những thao tác phải hướng dẫn đi hướng dẫn lại nhiều lần nhưng chúng tôi xác định phải kiên trì để người dân tự làm được thì việc phổ cập kỹ năng số mới thực sự có ý nghĩa.
Từ những điểm triển khai ban đầu, mô hình từng bước nhân rộng tại cả 7 thôn của xã sau khi thực hiện sáp nhập từ ngày 1/7/2026. Các khu dân cư xa trung tâm trước đây vẫn được bố trí lớp học, bảo đảm người dân có điều kiện tiếp cận các nội dung phổ cập kỹ năng số. Tính đến hết tháng 9/2026, Đoàn xã Lương Minh đã tổ chức 26 lớp Bình dân học vụ số, với trên 750 lượt học viên tham gia.
Ông Bàn Ban Cao, người dân thôn Phủ Liễn, xã Lương Minh, chia sẻ: Trước đây, việc sử dụng các ứng dụng trên điện thoại chúng tôi còn lúng túng lắm, nhiều khi không biết phải bắt đầu từ đâu. Nhưng nhờ có Bí thư Đoàn và các bạn đoàn viên đến tận thôn hướng dẫn, chúng tôi đã dần biết cách sử dụng và bây giờ tự mình có thể thực hành trên điện thoại, nên rất thuận tiện.
Để duy trì các lớp học tại các thôn, Bí thư Đoàn xã phân công đoàn viên, thanh niên cùng với thành viên của các tổ công nghệ số cộng đồng trực tiếp hướng dẫn người dân, đồng thời phối hợp tổ chức các buổi phổ cập kỹ năng số theo điều kiện thực tế.
Cùng với các lớp học buổi tối tại nhà văn hóa thôn, Đoàn xã bố trí hỗ trợ tại nhà văn hóa xã để người dân có thể tranh thủ đến vào ban ngày. Đoàn viên, thanh niên còn trực tiếp hỗ trợ tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã, hướng dẫn người dân sử dụng các ứng dụng số. Hai đội hình “Mùa hè số cùng VNeID” được triển khai trong dịp hè, tập trung hỗ trợ người dân kích hoạt, sử dụng tài khoản định danh điện tử. Đồng thời, Đoàn xã tổ chức tập huấn chuyên sâu cho 25 bí thư, phó bí thư chi đoàn cơ sở, trang bị kỹ năng để lực lượng này có thể trực tiếp hướng dẫn tại địa bàn phụ trách, giảm sự phụ thuộc vào các đợt hỗ trợ từ cấp xã. Hoạt động phổ cập kỹ năng số cũng được lồng ghép vào các chương trình tình nguyện của tuổi trẻ. Trong dịp Tết, Chiến dịch Thanh niên tình nguyện hè và chương trình "Tình nguyện mùa đông" nội dung hướng dẫn kỹ năng số được triển khai gắn với từng nhóm đối tượng, từng thời điểm trong năm.
Bên cạnh phổ cập kỹ năng sử dụng điện thoại thông minh và các nền tảng trực tuyến, Đoàn xã Lương Minh triển khai một số công trình, phần việc thanh niên gắn với ứng dụng công nghệ vào hoạt động cộng đồng như: Số hóa các địa chỉ đỏ, phục vụ công tác giới thiệu, quảng bá giúp người dân và khách tham quan có thêm điều kiện tìm hiểu giá trị văn hóa địa phương. Hay trong đợt bầu cử ĐBQH khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026-2031, Đoàn xã xây dựng, vận hành cổng thông tin điện tử tích hợp trợ lý AI, hỗ trợ cử tri tra cứu thông tin về cử tri và người ứng cử trên điện thoại.
“Hiện Đoàn xã đang ấp ủ một dự án mới, đó là “Gia đình số”, trực tiếp tới từng gia đình có từ 2 đến 3 thế hệ cùng chung sống để mở các lớp bình dân học vụ số tại nhà. Nếu người dân trên địa bàn xã ủng hộ và đăng ký tham gia, Đoàn xã sẽ xây dựng nội dung và triển khai dự án ngay trong tháng 11/2026” - Bí thư Đoàn xã Nguyễn Đức Mạnh cho biết.
Hành trình đưa công nghệ số về thôn, bản ở Lương Minh được thực hiện bằng những hoạt động cụ thể. Với Bí thư Đoàn xã Nguyễn Đức Mạnh cùng lực lượng đoàn viên, thanh niên, hành trình ấy bắt đầu từ những chuyến xe vượt đường xa, đưa công nghệ số đến gần hơn với đời sống đồng bào.
