Trên các tuyến giao thông ở Quảng Ninh, đặc biệt là khu vực nông thôn, miền núi, tình trạng người dân thả rông trâu, bò, chó, lợn, thậm chí là gia cầm vẫn diễn ra phổ biến. Hành vi tưởng chừng vô hại này lại đang tiềm ẩn nguy cơ gây TNGT rất cao, ảnh hưởng đến tính mạng, tài sản của người dân, cũng như trật tự, an toàn xã hội.
Theo thống kê của lực lượng CSGT, những năm gần đây trên địa bàn tỉnh đã xảy ra không ít vụ va chạm giao thông liên quan đến vật nuôi thả rông trên các tuyến quốc lộ, tỉnh lộ, đường liên thôn, xóm. Có trường hợp người điều khiển phương tiện đâm phải trâu, bò đi lạc trên quốc lộ, va phải chó chạy ngang đường gây thiệt hại lớn về tài sản, gây chấn thương cho người tham gia giao thông. Dù số vụ không nhiều, nhưng mức độ nguy hiểm thì không thể xem nhẹ.
Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ ý thức chủ quan của người dân. Nhiều hộ gia đình vẫn giữ thói quen chăn thả tự do, để vật nuôi đi lại ngoài đường, nhằm tiết kiệm công chăm sóc, trong khi chưa nhận thức hết được nguy cơ mất an toàn của việc làm này. Một số người vẫn cho rằng “trâu, bò quen đường, không gây hại”, hoặc “chỉ đi loanh quanh nên không sao”. Chính tâm lý chủ quan ấy khiến tình trạng thả rông vật nuôi trên đường chưa được khắc phục triệt để.
Ông Nguyễn Văn Lâm (xã Lục Hồn) cho biết: “Gia đình tôi nuôi 2 con bò, trước đây buổi sáng thường thả ra bờ đường cho ăn cỏ vì không có người chăn. Hơn nữa, đây cũng là thói quen lâu ngày của người dân, vật nuôi thả rông đến chiều tự tìm về nhà, nên ít ai trông nom. Dù biết là có nguy hiểm, nhưng nghĩ khu vực ít xe qua lại nên chủ quan. Sau khi được chính quyền nhắc nhở, gia đình đã chăn thả đúng nơi, đúng chỗ”.
Theo Điều 32 Luật Trật tự, ATGT đường bộ 2024 có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, người điều khiển, dẫn dắt vật nuôi, lái xe vật nuôi kéo đi trên đường bộ phải cho vật nuôi đi sát mép đường bên phải; trường hợp cần cho vật nuôi đi ngang qua đường phải quan sát và chỉ được đi qua đường khi có đủ điều kiện an toàn; không được gây cản trở cho người và phương tiện tham gia giao thông đường bộ khác, không được điều khiển, dẫn dắt vật nuôi, lái xe vật nuôi kéo đi vào làn đường dành cho xe cơ giới, không được thả vật nuôi trên đường bộ.
Chủ sở hữu, hoặc người đang chiếm hữu, sử dụng vật nuôi có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, hoặc bị xử lý hình sự, tùy theo mức độ vi phạm.
Với hành vi điều khiển, dẫn dắt vật nuôi đi không đúng phần đường quy định, đi vào đường cấm, khu vực cấm, đi vào phần đường của xe cơ giới, người điều khiển, dẫn dắt vật nuôi, điều khiển xe vật nuôi kéo vi phạm có thể bị xử phạt mức 400.000-600.000 đồng theo điểm c khoản 2 Điều 11 Nghị định 168/2024.
Nếu để vật nuôi gây chết người trong điều kiện có lỗi vô ý, chủ sở hữu, hoặc người đang chiếm hữu, sử dụng có thể bị xử lý về tội vô ý làm chết người (Điều 128 Bộ luật Hình sự 2015) có thể bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù đến 10 năm.
Theo Điều 603 Bộ luật Dân sự 2015, chủ sở hữu hoặc người đang chiếm hữu, sử dụng vật nuôi phải bồi thường mọi thiệt hại do vật nuôi gây ra, trừ những trường hợp bất khả kháng, hoàn toàn do lỗi của bên bị thiệt hại, hoặc do người thứ ba gây ra (khi đó có thể bồi thường liên đới).
Trung tá Nguyễn Quốc Trình, Đội phó Đội CSGT Đường bộ số 3 (Phòng CSGT, Công an tỉnh) cho biết: “Để hạn chế tình trạng thả rông vật nuôi trên các tuyến giao thông gây tai nạn, bên cạnh việc xử phạt, chúng tôi tập trung tuyên truyền, vận động người dân ký cam kết không thả rông vật nuôi, hướng dẫn họ làm chuồng trại kiên cố, buộc dây khi chăn thả. Đặc biệt, trong các buổi sinh hoạt thôn, xã, chúng tôi lồng ghép nội dung này để người dân hiểu rõ hơn”.
Rõ ràng, việc chấm dứt tình trạng thả rông vật nuôi không chỉ cần sự vào cuộc của chính quyền, mà cần có ý thức tự giác từ mỗi người dân. Bởi lẽ, chỉ cần một con trâu, hay con bò, hoặc một con chó đi lạc ra đường cũng có thể cướp đi sinh mạng của người khác. Đã đến lúc chính quyền các cấp cần tăng cường tuyên truyền sâu rộng hơn nữa, gắn trách nhiệm của chủ vật nuôi với trật tự ATGT, đồng thời xem xét nâng mức xử phạt để đủ sức răn đe.
Mỗi người dân cần hiểu rằng, chấp hành quy định không thả rông vật nuôi không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là hành động bảo vệ chính bản thân mình và cộng đồng. Khi ý thức của người dân được nâng cao, cùng với sự quản lý nghiêm minh của chính quyền, tin rằng những con đường sẽ thật sự an toàn, văn minh và không còn bóng dáng của những “nguy cơ di động” mang tên vật nuôi thả rông.
