Dự án Nhà máy xi măng Cẩm Phả được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt từ năm 2002 do Tổng Công ty Xuất nhập khẩu xây dựng Việt Nam (Vinaconex) làm chủ đầu tư. Tháng 6-2005, dự án xây dựng Nhà máy chính thức được khởi công, và đến hết tháng 9-2006, sau hơn một năm triển khai Dự án đã đạt được 2/3 khối lượng công việc.
Hiện nay về phần xây dựng, các đơn vị thi công đã thi công xong cơ bản móng và phần thân các hạng mục chính như: kho đá vôi, trạm định lượng, nhànghiền, lò nung, ống khói cao 116 m... Ngoài ra, hệ thống cảng đang được xây dựng và trạm biến áp 100 KVA cung cấp điện cho quá trình sản xuất ximăng cũng đang được khẩn trương thi công để chuẩn bị đi vào vận hành. Riêng phần gia công chế tạo và lắp đặt thiết bị do Tổng Công ty lắp máy Việt Nam (Lilama) đảm nhiệm, đến thời điểm hiện tại đơn vị đã thực hiện được 2.300 tấn, đạt 25% kế hoạch. Hiện tại Lilama đang tiến hành lắp đặt thiết bị thiết bị tại hạng mục: Trạm định lượng, tháp trao đổi nhiệt, máy nghiền nguyên liệu và lò nung. Đến nay Dự án xây dựng Nhà máy xi măng Cẩm Phả đã giải ngân được 2.230/5.817 tỷ đồng, trong đó riêng tháng 9-2006 giá trị giải ngân đã thực hiện là 194,5 tỷ đồng. Nhìn chung tiến độ thi công Nhà máy đảm bảo đúng tiến độ. Tuy nhiên, việc thi công tuyến băng tải hiện nay đang gặp khó khăn. Theo ông Trần Trọng Dân, Phó Giám đốc Dự án cho biết: Hiện tại còn khoảng 1.000 m thuộc tuyến băng tải chưa giải phóng được mặt bằng (chậm khoảng 2-3 tháng) do hộ ông Vũ Văn Tân và 53 hộ dân khác thuộc phường Quang Hanh không đồng ý với phương án đền bù của TX Cẩm Phả nên vẫn chưa bàn giao mặt bằng làm ảnh hưởng tới tiến độ chung của Dự án. Do vậy, thời gian tới chúng tôi rất mong nhận được sự quan tâm giúp đỡ của UBND tỉnh và thị xã tạo điều kiện GPMB tuyến băng tải đá vôi để dự án đảm bảo đúng tiến độ.
Hiện nay, một vấn đề được dư luận quan tâm đó là việc xây dựng Nhà máy xi măng Cẩm Phả có gây ảnh hưởng tới môi trường vịnh Hạ Long không? Ông Trần Trọng Dân, Phó Giám đốc dự án khẳng định: “Nhà máy tuân thủ các chỉ tiêu về nồng độ bụi, nước thải từ khâu khai thác nguyên liệu cho đến khâu thành phẩm”. Nhà máy xi măng Cẩm Phả theo thiết kế được phê duyệt có tổng diện tích 68 ha, là một nhà máy hiện đại, công nghệ tiên tiến và có công suất 6.000 tấn clanhke/ngày tương đương 2,3 triệu tấn xi măng/năm. Đây là nhà máy có công suất lớn nhất Việt Nam hiện nay. Nhà máy được các chuyên gia hàng đầu thế giới và các hãng nổi tiếng trong ngành sản xuất thiết bị xi măng thiết kế và chế tạo như: Máy sấy nghiền liên hợp con lăn theo kiểu đứng của Nhật Bản tiêu thụ điện năng thấp; tháp trao đổi nhiệt 5 tầng với hệ thống lò nung và buồng đốt phụ có tỷ lệ đốt 40/60, dùng nhiên liệu than cám đảm bảo tăng hệ số tiền can xi hoá của hệ thống nung luyện... Nguyên liệu chính để sản xuất xi măng là đá vôi được khai thác tại mỏ đá vôi Quang Hanh nằm cách nhà máy 7km, nằm cách đường Quốc lộ 18A 2-3km: Đá vôi sau khi khai thác được vận chuyển về trạm đập đặt tại khu mỏ, đá sau đập được vận chuyển bằng băng tải về kho chứa có mái che tại mặt bằng nhà máy. Đất sét được khai thác từ mỏ sét Hà Chanh (xã Cộng Hoà, Cẩm Phả) cách Nhà máy 25 km theo đường thuỷ, diện tích mỏ sét 72,5 ha. Việc khai thác đất sét không gây bụi và ảnh hưởng tới môi trường vì sét được khai thác theo lớp bốc xúc trực tiếp đổ lên ô tô vận chuyển ra bến xuất, sau đó chuyển về Nhà máy bằng xà lan loại 300-400 tấn. Mặt khác, do sét có độ ẩm trung bình khá cao (18%), việc bốc dỡ tại cảng sẽ bằng các thiết bị chuyên dùng và đổ trực tiếp vào phễu tiếp nhận của hệ thống băng tải kín do vậy sẽ giảm thiểu ô nhiễm tới môi trường nước. Các loại nguyên liệu khác khi vận chuyển về Nhà máy đều được chứa trong các kho kín và được rút, định lượng đưa vào máy nghiền thông qua các máy rút và hệ thống chuyển tải bằng băng tải. Máy nghiền là loại máy liên hợp kiểu con lăn đứng hoạt động theo chu trình kín, tại các nơi phát thải bụi có lắp đặt thiết bị lọc bụi túi và lọc bụi điện. Toàn bộ khí thải từ lò nung và nghiền qua buồng lắng và được xử lý bằng phương pháp lọc bụi tĩnh điện để giảm nồng độ bụi trong khí thải dưới 30 mg bụi/m3 (nồng độ bụi theo TCVN là 100mg bụi/m3 khí thải). Riêng ở công đoạn làm nguội, phần lớn khí thải sẽ được tái sử dụng tại bộ phận đốt cháy nhiên liệu. Nồng độ tất cả các chất thải độc hại trên sẽ được pha loãng nhờ ống khói có chiều cao 116 m.
Hệ thống đường dẫn ra cảng xuất và nhập dài 4km, trong đó cảng nhập nguyên liệu cách nhà máy 1km với đường dẫn rộng 10m. Cảng xuất được xây dựng tại vị trí cách bờ 4km, cạnh luồng Lạch Buộm và đã được sự cho phép của các cơ quan chức năng. Nước thải công nghiệp và nước thải sinh hoạt được dẫn tới bể xử lý trung tâm bằng hệ thống ống dẫn sau đó được xử lý qua hệ thống khuấy, trộn, lắng, lọc, tách bùn và khử trùng trước khi thải ra môi trường Vịnh.
Như vậy dây chuyền công nghệ của Nhà máy khá hiện đại với hệ thống xử lý chất thải đảm bảo hạn chế ô nhiễm tới mức thấp nhất tới môi trường Vịnh. Điều này cũng đã được khẳng định qua kết quả kiểm tra của Bộ Tài nguyên và Môi trường vừa qua, đó là Nhà máy đã thực hiện đúng báo cáo đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên kết quả như thế nào vẫn cần được xem xét khi Nhà máy đi vào hoạt động. Theo đó, các sở, ngành cần tăng cường kiểm tra, hướng dẫn, giám sát trong quá trình thực hiện Dự án để đến quí 4-2007 Nhà máy sẽ đi vào hoạt động theo đúng tiến độ đề ra.
